Supë me Kungull Jeshil (Kungulleshka) – Krem me Kopër

Hyrje

Supa me kungull jeshil është një nga mënyrat më të thjeshta për ta kthyer bollëkun e kopshtit të verës në një tas të ngrohtë e të gjelbër. Kungulli jeshil, që në shumë shtëpi quhet edhe kungulleshkë, ka shije të butë dhe shumë ujë, ndaj në supë krem kërkon pak kujdes që të mos dalë e hollë dhe pa shije. Në këtë recetë supa trashet me një patate të vogël, jo me miell e as me pana, dhe merr freski nga kopra dhe nga një lugë lëng limoni. Rezultati është një krem i lëmuar, me ngjyrë të gjelbër të çelët, që ka shije kungulli dhe jo thjesht shije buljoni.

Sekreti qëndron te raporti i lëngut dhe te koha e zierjes. Për 800 g kungull jeshil mjaftojnë 650 ml lëng në fillim; 100 ml të tjerë ruhen dhe shtohen vetëm pas bluarjes, nëse duhen, sepse kungulli lëshon ujin e vet ndërsa zien. Patatja pritet më imët se kungulli dhe hyn e para në tenxhere, që të dyja të zbuten në të njëjtën kohë. Qepa zbutet ngadalë në vaj ulliri pa marrë ngjyrë, ndaj supa mbetet e çelët dhe e ëmbël natyrshëm. Kungulli zihet vetëm 8–10 minuta: më gjatë se kaq, ngjyra bëhet e murrme dhe aroma humbet freskinë.

Kjo supë me kungull jeshil përshtatet si për një drekë të lehtë vere, ashtu edhe për mbrëmjet e para të freskëta të vjeshtës, kur kungujt jeshilë janë ende me bollëk në treg. Shërbehet si pjatë e parë para një gjelle me mish ose si darkë më vete, me bukë të thekur dhe pak djathë të bardhë. Pak kos i trashë dhe kopër e grirë sipër i japin tasit kontrastin e duhur: supë e ngrohtë poshtë, kos i freskët sipër. Gatuhet për më pak se një orë dhe nuk kërkon asnjë përbërës që gjendet me vështirësi.

Përbërësit

Për 4 persona

Udhëzimet

1. Përgatitni perimet: Lani kungujt jeshilë dhe prisni të dy skajet, pa i qëruar. Nëse janë të mëdhenj dhe me fara të forta, pritini përgjysmë për së gjati dhe hiqni qendrën sfungjerore me lugë para se t’i peshoni. Nga secili kungull provoni një copëz të vogël pa e gatuar: nëse është shumë e hidhur, pështyjeni dhe mos e përdorni atë kungull. Pritini në copa rreth 2 cm. Qëroni pataten dhe priteni në kubikë 1 cm. Grini hollë qepën dhe hudhrën.
2. Zbutni qepën pa ngjyrë: Në një tenxhere me fund të trashë, rreth 4-litërshe, ngrohni 2 lugë gjelle vaj ulliri në zjarr mesatar. Shtoni qepën me një majë nga kripa dhe gatuajeni 6 minuta, duke e trazuar herë pas here, derisa të zbutet e të bëhet e tejdukshme pa marrë ngjyrë; nëse fillon të skuqet, ulni zjarrin. Shtoni hudhrën dhe trazojeni 30 sekonda, vetëm sa të lëshojë aromë.
3. Zieni pataten: Hidhni kubikët e patates dhe 650 ml nga lëngu i nxehtë; 100 ml të tjerë mbajini mënjanë për më vonë. Kur të marrë valë, ulni zjarrin, mbulojeni tenxheren pjesërisht dhe ziejeni 8 minuta, derisa patatja të zbutet në skaje, por të jetë ende pak e fortë në mes.
4. Shtoni kungullin jeshil: Shtoni copat e kungullit, trazojini dhe mbulojeni sërish tenxheren pjesërisht. Ziejini lehtë 8–10 minuta, duke i trazuar një herë në mes; s’ka nevojë të jenë krejt nën lëng, sepse kungulli lëshon ujin e vet. Ndaloni sapo një copë të shpohet lehtë me thikë dhe patatja të shtypet lehtë me lugë në anë të tenxheres.
5. Bluajeni supën: Hiqeni tenxheren nga zjarri dhe shtoni 2 lugë gjelle kopër. Bluajeni supën me blender dore për 1–2 minuta, derisa të jetë krejt e lëmuar, duke e mbajtur kokën e blenderit gjithmonë nën sipërfaqe. Nëse përdorni blender me gotë, bluajeni me radhë në dy ose tri pjesë: mbusheni gotën vetëm deri në gjysmë, hiqni tapën e vogël të kapakut dhe mbulojeni hapjen me një peshqir të palosur, që avulli i nxehtë të dalë pa spërkatur.
6. Rregulloni dendësinë dhe shijen: Supa duhet të mbulojë pjesën e pasme të lugës dhe të derdhet si krem i lëngshëm. Nëse është e trashë, shtoni lëngun e rezervuar, 50 ml në herë. Vendoseni sërish tenxheren në zjarr të ulët dhe ngroheni supën 2–3 minuta, duke e trazuar, derisa të nxjerrë avull, pa e lënë të marrë valë të fortë. Shtoni lëngun e limonit dhe piperin, provojeni dhe shtoni kripën e mbetur pak nga pak, sipas nevojës.
7. Shërbejeni me kos: Hidheni supën në tasa të ngrohur. Në mes të secilit vendosni rreth 30 g kos të trashë, spërkatni sipër koprën e mbetur dhe ndajeni mes tasave lugën e fundit të vajit të ullirit, me pika. Mos e përzieni kosin brenda tenxheres ndërsa supa është në zjarr, sepse pritet. Supën që tepron ftoheni dhe vendoseni në frigorifer brenda dy orësh.

Këshilla nga Kuzhina

• Zgjidhni kunguj jeshilë të vegjël ose të mesëm, 15–20 cm, të fortë në dorë dhe me lëkurë që shkëlqen; kanë më pak fara dhe shije më të ëmbël se kungujt e mëdhenj.
• Për një supë me kungull jeshil me ngjyrë të gjallë, mos e qëroni kungullin: lëkura e hollë i jep ngjyrën e gjelbër, ndërsa vetëm tuli do ta bënte supën të zbehtë.
• Provojeni lëngun e perimeve para se ta përdorni. Nëse është shumë i kripur, hollojeni me pak ujë dhe kripën e recetës shtojeni vetëm në fund, pasi ta keni provuar supën.
• Koprën shtojeni vetëm kur tenxherja të jetë hequr nga zjarri dhe limonin në minutat e fundit; po t’i zieni, aroma e tyre e freskët humbet shpejt.
• Supa trashet pasi rri në frigorifer. Kur e ringrohni, hollojeni me 2–3 lugë lëng perimesh ose ujë dhe provojeni sërish për kripë.
• Mos përdorni kungull që ka shije shumë të hidhur. Hidhësia e fortë te kungujt vjen nga substanca natyrore, kukurbitacinat, të cilat nuk zhduken me gatim dhe mund të shkaktojnë të përziera e dhimbje stomaku.

Si të Servirni

Shërbejeni supën të ngrohtë, jo të valë, në tasa të ngrohur paraprakisht, që të mos ftohet shpejt. Në mes të çdo tasi vendosni një lugë të mbushur me kos të trashë, spërkatni kopër të grirë, pak piper të sapobluar dhe disa pika vaj ulliri; e bardha e kosit mbi të gjelbrën e supës e bën tasin tërheqës pa shumë mundim.

Si shoqërim shkojnë mirë feta buke të thekura në tigan, bukë misri ose pak djathë i bardhë. Meqë nuk e rëndon stomakun, supa shkon mirë në fillim të vaktit, përpara pulës së pjekur, qofteve ose peshkut në zgarë. Në ditët e nxehta mund ta shërbeni edhe të ftohtë nga frigoriferi, të holluar me pak kos, si supë freskuese vere. Një sallatë me domate e kastravec e mbyll vaktin bukur.

Variacione Rajonale

• Me nenexhik: Zëvendësoni koprën me 1 lugë gjelle nenexhik të freskët të grirë dhe shtoni pak lëkurë limoni të grirë. Shija bëhet më e gjallë dhe i shkon shumë kosit.
• Me djathë të bardhë: Në vend të kosit, thërrmoni sipër 60 g djathë të bardhë. Meqë djathi është i kripur, ulni kripën e supës në gjysmë luge çaji.
• Version vegan: Mos përdorni kos dhe në servirje hidhni pak më shumë vaj ulliri dhe fara luledielli të thekura 3–4 minuta në tigan të thatë. Me lëng perimesh, supa nuk ka asnjë përbërës me origjinë shtazore.
• Supë e ftohtë vere: Pas bluarjes ftoheni supën shpejt dhe mbajeni në frigorifer të paktën 3 orë. Para servirjes përzieni brenda 150 g kos të trashë dhe rregulloni kripën e limonin, sepse në të ftohtë shijet ndihen më pak.
• Me oriz në vend të patates: Zieni 40 g oriz në lëng për 10 minuta para se të shtoni kungullin. Orizi e lidh supën njësoj si patatja dhe i jep një teksturë pak më të mëndafshtë.

Çfarë është Supë me Kungull Jeshil (Kungulleshka) – Krem me Kopër?

Supa me kungull jeshil në këtë version është supë krem perimesh, ose supë e bluar: perimet ziejnë në pak lëng derisa zbuten dhe pastaj bluhen bashkë me të, kështu që në tas nuk mbeten copa. Trashësia nuk vjen nga mielli i skuqur në gjalpë dhe as nga pana, por nga vetë kungulli dhe nga niseshteja e 150 g patateje, e cila e lidh lëngun pa e bërë supën ngjitëse.

Kungulli jeshil, ose kungulleshka, është kungull vere që mblidhet i ri, kur lëkura është ende e hollë dhe farat të buta. Përmban rreth 95% ujë dhe shumë pak niseshte, ndaj sillet ndryshe nga kungujt e dimrit me tul portokalli. Kjo shpjegon dy rregullat e recetës: më pak lëng se në supat e tjera krem dhe një sasi e vogël patateje si lidhës. Lëkura nuk qërohet, sepse prej saj vjen ngjyra e gjelbër; vetëm te kungujt shumë të mëdhenj hiqet qendra me fara të forta.

Shija e supës është e butë, pak e ëmbël nga qepa, me freski nga kopra dhe limoni. Dendësia e duhur është ajo e një kremi të lëngshëm që mbulon pjesën e pasme të lugës dhe derdhet lirshëm. Supa është vegjetariane dhe, pa kosin në servirje, bëhet edhe vegane.

Historia e Pjatës

Kungujt, përfshirë llojin Cucurbita pepo, nga i cili vjen edhe kungulli jeshil, janë bimë me origjinë nga kontinenti amerikan dhe u kultivuan atje mijëra vjet para se të arrinin në Evropë. Forma e zgjatur jeshile që njohim sot si kungulleshkë u përzgjodh shumë më vonë dhe zakonisht i atribuohet Italisë. Prej andej vjen edhe emri zucchini, që përdoret në disa gjuhë: në italisht zucchina është zvogëlim i fjalës zucca, që do të thotë kungull. Sot ky kungull vere kultivohet gjerësisht në Evropë dhe në Ballkan, ku është ndër perimet më të zakonshme të kopshtit.

Në kuzhinën shqiptare kungulli jeshil përdoret shumë gjatë verës. Gatuhet i skuqur dhe i shoqëruar me kos, në tavë, i mbushur me mish e oriz, ose i grirë në byrek e lakror. Supa krem me kungull jeshil, nga ana tjetër, nuk ka një vend apo datë origjine të dokumentuar dhe nuk ka arsye t’i atribuohet ndonjë krahine të caktuar. Supat e bluara njihen prej kohësh në kuzhinën evropiane, por dikur perimet shtypeshin me mundim nëpër sitë ose kalonin në makineri dore; blenderi elektrik e ktheu këtë punë në një çështje minutash dhe e lehtësoi shumë përgatitjen e tyre në shtëpi.

Sot supa krem me kungull jeshil gatuhet në shumë vende dhe me barishte të ndryshme, nga borziloku te nenexhiku e kopra. Versioni më poshtë zgjedh koprën dhe kosin, sepse freskia e tyre i shkon kungullit jeshil, i cili vetë ka shije shumë të butë.