Supë me Brokoli dhe Lulelakër

Hyrje

Supa me brokoli dhe lulelakër është një supë krem e thjeshtë, me ngjyrë jeshile të gjallë dhe shije të pastër perimesh. Brokoli ka rolin kryesor: jep ngjyrën, aromën e freskët dhe atë shije paksa të hidhur që e dallon nga supat e bardha. Lulelakra vjen në sasi më të vogël dhe bën një punë të heshtur, por të rëndësishme. Kur bluhet, i jep supës trup dhe butësi pa pasur nevojë për miell, patate apo krem gatimi. Rezultati është një pjatë e ngrohtë dhe e lehtë, që megjithatë të ngop, e gatuar me perime që gjenden lehtë në tregun e dimrit.

Sekreti qëndron te koha. Lulelakra dhe kërcelli i qëruar i brokolit futen të parat në tenxhere, sepse kanë nevojë për më shumë zierje. Lulet e brokolit shtohen më vonë dhe ziejnë vetëm 8-10 minuta, aq sa të zbuten plotësisht, por të ruajnë ngjyrën. Brokoli i zier shumë merr ngjyrë ulliri dhe një erë të rëndë lakre, ndaj kjo ndarje në dy faza nuk është detaj i tepërt. Baza ndërtohet me qepë të kaurdisur ngadalë në gjalpë dhe vaj ulliri, pa marrë ngjyrë. Pas bluarjes supa hollohet me qumësht, nëse e doni më të butë, ose me lëng perimesh, nëse e doni më të gjelbër dhe më të lehtë. Pak lëng limoni në fund e zgjon gjithë shijen.

Kjo supë shkon mirë si pjatë e parë para një gjelle me mish ose peshk, por edhe si darkë e lehtë me një fetë bukë të thekur dhe pak djathë të bardhë anash. Bëhet gati për më pak se një orë, ruhet mirë në frigorifer deri në 3 ditë dhe ringrohet pa probleme. Prandaj është e përshtatshme edhe për ditët e javës, kur koha është e shkurtër dhe doni diçka të ngrohtë, me shumë perime, në tryezë.

Përbërësit

Për 6 persona

Udhëzimet

1. Përgatitja e perimeve: Ndani brokolin në lule të vogla, afërsisht të së njëjtës madhësi. Qëroni lëkurën e fortë të kërcellit me qërues perimesh dhe prisni pjesën e brendshme në rrathë të hollë. Ndani lulelakrën në lule të vogla dhe lajini të gjitha perimet nën ujë të rrjedhshëm. Lini mënjanë 12 lule të vogla brokoli për zbukurim. Grini imët qepën dhe hudhrën.
2. Baza me qepë: Në një tenxhere prej 4 litrash, shkrini gjalpin bashkë me 1 lugë gjelle vaj ulliri në zjarr mesatar. Shtoni qepën, ulni pak zjarrin dhe kaurdiseni 6 minuta, duke e përzier herë pas here, derisa të zbutet dhe të bëhet e tejdukshme pa marrë ngjyrë. Shtoni hudhrën dhe përzieni edhe 1 minutë, vetëm sa të lëshojë aromë.
3. Lulelakra dhe kërcelli: Shtoni lulelakrën dhe rrathët e kërcellit të brokolit dhe përzieni 2 minuta, që të lyhen me yndyrë. Derdhni 1 litër nga lëngu i nxehtë i perimeve dhe lëreni të marrë valë; 200 ml të tjera lërini mënjanë. Ulni zjarrin, mbulojeni tenxheren me kapak gjysmë të hapur dhe ziejini 10 minuta. Lulelakra dhe kërcelli duan më shumë kohë se lulet e brokolit, prandaj futen të parat.
4. Lulet e brokolit: Shtoni lulet e brokolit, përveç atyre që keni lënë mënjanë. Kur supa të marrë sërish valë, ziejini pa kapak 8-10 minuta, duke i shtyrë herë pas here në lëng, derisa një thikë të hyjë lehtë në kërcellin e tyre. Në 3 minutat e fundit hidhni edhe lulet e rezervuara, pastaj nxirrini me lugë me vrima dhe vendosini në një pjatë. Brokoli duhet të mbetet jeshil i ndezur.
5. Bluarja: Hiqeni tenxheren nga zjarri. Bluajeni supën me blender zhytës 1-2 minuta, derisa të jetë krejt e lëmuar dhe të mos ndihen fije kërcelli. Nëse përdorni blender me kupë, bluajeni në disa herë: mbusheni deri në gjysmë, hiqni tapën e kapakut dhe mbulojeni me peshqir, që avulli të mos e shtyjë kapakun. Në këtë pikë supa është ende e trashë.
6. Qumështi dhe shija: Kthejeni tenxheren në zjarr të ulët dhe derdhni ngadalë qumështin, duke e përzier supën. Nëse nuk përdorni qumësht, shtoni në vend të tij lëngun që keni lënë mënjanë. Ngroheni supën 2-3 minuta, derisa të nxjerrë avull, pa e lënë të vlojë. Nëse supa me qumësht ju duket ende e trashë, hollojeni me pak nga ai lëng. Hiqeni nga zjarri, shtoni lëngun e limonit, piperin dhe kripën, provojeni dhe rregullojeni.
7. Servirja dhe ruajtja: Ndajeni supën e nxehtë në tasa, vendosni sipër lulet e rezervuara, hidhni në çdo tas një fije nga vaji i ullirit që ka mbetur dhe pak piper. Nëse mbetet supë, ftoheni brenda 2 orësh në një enë të cekët dhe ruajeni në frigorifer, të mbyllur, deri në 3 ditë. Ringroheni në zjarr të ulët, duke e përzier, derisa të nxehet mirë në gjithë masën.

Këshilla nga Kuzhina

• Mos e hidhni kërcellin e brokolit. Qëroni lëkurën e fortë me qërues perimesh dhe prisni pjesën e brendshme hollë, sepse ka shije të ëmbël dhe e trash supën.
• Zgjidhni brokoli me lule të mbyllura fort dhe ngjyrë jeshile të errët. Lulet që kanë filluar të zverdhen e bëjnë supën të hidhur dhe me ngjyrë të zbehtë.
• Nëse lëngu i perimeve është i blerë ose bëhet me kub, provojeni para se të shtoni kripë, sepse shpesh është mjaft i kripur vetë.
• Mund ta përgatisni supën një ditë përpara, pa qumësht dhe pa limon. Qumështin shtojeni gjatë ringrohjes, kurse limonin në fund, jashtë zjarrit; nëse supa është trashur në frigorifer, hollojeni me pak lëng perimesh ose ujë të nxehtë.
• Nëse e doni supën edhe më të lëmuar, pas bluarjes kalojeni nëpër një sitë të imët, duke e shtypur me pjesën e pasme të lugës.

Si të Servirni

Servireni të nxehtë, në tasa të ngrohur paraprakisht, sepse supat krem ftohen shpejt në sipërfaqe. Sipër vendosni dy nga lulet e brokolit që keni lënë mënjanë, një fije vaj ulliri dhe pak piper të sapobluar. Nëse ju pëlqen një kontrast i kripur, thërrmoni pak djathë të bardhë ose hidhni pak kaçkavall të grirë në çdo tas. Kubat e bukës së thekur në tigan me pak vaj ose në furrë i japin kërcitje supës së butë.

Si pjatë e parë, kjo supë i hap rrugën mirë një pule të pjekur, peshkut në zgarë ose qofteve me pure patatesh. Si darkë më vete, shoqërojeni me bukë misri, me një sallatë jeshile ose me një copë byrek me djathë. Për fëmijët mund ta servirni pak më të trashë, me kuba buke të thekur që t'i zhytin vetë në supë.

Variacione Rajonale

• Version vegan: Zëvendësoni gjalpin me vaj ulliri dhe mos shtoni qumësht. Për butësi më të madhe, bluani bashkë me supën rreth 40 g shqeme të njomura 2 orë në ujë.
• Me kaçkavall: Pas bluarjes, në zjarr të ulët, përzieni në supë 60-80 g kaçkavall të grirë derisa të shkrihet. Kripën rregullojeni vetëm pasi të keni shtuar djathin.
• Me kos: Mos shtoni qumësht, por vendosni një lugë kos të trashë sipër çdo tasi në momentin e servirjes. Mos e zieni kosin brenda supës, sepse pritet.
• Më e ngopur, me patate: Shtoni 1 patate mesatare të prerë në kuba bashkë me lulelakrën dhe 150 ml lëng më shumë. Supa del më e trashë dhe më e përshtatshme për darkë.
• Me presh: Në vend të qepës përdorni pjesën e bardhë të 1 preshi të mesëm, të prerë hollë dhe të larë mirë nga dheu. Kaurdiseni njësoj si qepën; supa merr një ëmbëlsi më të butë.

Çfarë është Supë me Brokoli dhe Lulelakër?

Supa me brokoli dhe lulelakër është një supë krem perimesh, domethënë një supë ku perimet zihen në lëng dhe pastaj bluhen derisa të bëhen një masë e lëmuar dhe homogjene. Në këtë version brokoli zë rreth dy të tretat e perimeve dhe lulelakra një të tretën. Të dyja janë perime të së njëjtës familje, por sillen ndryshe në tenxhere: brokoli sjell ngjyrë dhe shije të fortë, ndërsa lulelakra ka shije më të butë dhe tul më të dendur, që pas bluarjes jep një strukturë kremoze.

Supa nuk trashet me miell dhe as me patate. Trupi vjen nga vetë perimet dhe nga raporti mes perimeve dhe lëngut: rreth 900 gram perime për një litër lëng perimesh gjatë zierjes. Pas bluarjes supa hollohet pak, me qumësht ose me lëng. Kërcelli i brokolit nuk hidhet. Pasi i hiqet lëkura e fortë, pjesa e brendshme është e ëmbël dhe bluhet pa lënë fije.

Qumështi është opsional. Supa me brokoli dhe qumësht del më e butë dhe me ngjyrë jeshile të çelët. Kur në vend të qumështit shtohet lëng perimesh, supa del më e lehtë, me ngjyrë më të thellë dhe me shije më të drejtpërdrejtë brokoli. Nëse gjalpin e zëvendësoni me vaj ulliri dhe nuk shtoni qumësht, supa bëhet plotësisht vegane. Ngjyra jeshile dhe shija e brokolit e dallojnë qartë nga supa krem vetëm me lulelakër, e cila është e bardhë, më e ëmbël dhe më e butë.

Historia e Pjatës

Brokoli dhe lulelakra janë dy forma të kultivuara të së njëjtës bimë, Brassica oleracea, nga e cila vijnë edhe lakra e bardhë, lakra e kuqe dhe lakra e Brukselit. Te të dyja hahet tufa e lules para se të çelë, ndaj edhe ngjajnë kaq shumë në kuzhinë. Fjala «brokoli» vjen nga italishtja, ku «broccolo» lidhet me fjalën për filiz a degëz. Edhe emri shqip «lulelakër» e thotë qartë se çfarë është: lule lakre, njësoj si italishtja «cavolfiore» dhe anglishtja «cauliflower».

Brokoli është përzgjedhur dhe kultivuar për shekuj në Itali, dhe prej andej u përhap gradualisht në vende të tjera të Evropës dhe më pas në pjesën tjetër të botës. Lulelakra njihet prej shekujsh në vendet e Mesdheut. Në Shqipëri, lakra dhe lulelakra kanë qenë perime të zakonshme të dimrit, ndërsa brokoli është bërë i pranishëm rregullisht në tregje më vonë; nuk ka të dhëna të sakta se kur.

Supa krem e bluar vjen nga kuzhina evropiane dhe lidhet me supat krem dhe velouté të traditës franceze. Dikur perimet kaloheshin me dorë nëpër sitë; në kuzhinat e shtëpisë kjo supë u bë më e thjeshtë për t'u përgatitur dhe më e përhapur pas ardhjes së blenderit elektrik në shekullin XX. Supat tradicionale shqiptare janë zakonisht me perime në copa, me oriz, fide ose trahana, ose të lidhura me vezë dhe limon. Prandaj kjo nuk është recetë e vjetër krahinore, por një supë shtëpiake e kohëve të reja, e gatuar me perime që tregu shqiptar i ka me bollëk nga vjeshta deri në pranverë.