Fileto Pule me Limon - Receta e Lehtë

Hyrje

Fileto pule me limon është nga ato gatime që e zgjidhin darkën e një dite të zakonshme pa e bërë të duket e zakonshme. Gjoksi i pulës ndahet në fileto të holla, që kalohen lehtë në miell dhe skuqen në tigan me pak vaj ulliri e gjalpë, derisa të marrin një kore të hollë e të artë. Pastaj, në të njëjtin tigan, bëhet një salcë e shpejtë me lëng limoni, hudhër, kaper dhe gjalpë të ftohtë, e thartë dhe e butë njëkohësisht, që e mban mishin të lëngshëm.

Suksesi varet nga tri gjëra të vogla. Filetot duhet të kenë trashësi të njëjtë, rreth një centimetër, që të gatuhen shpejt e njëtrajtshëm pa u tharë anët. Tigani duhet të jetë i nxehtë dhe jo i mbushur, që pula të skuqet e jo të ziejë në lëngun e vet. Salca mbyllet jashtë zjarrit: gjalpi i ftohtë shtohet copë-copë dhe tigani tundet derisa lëngu të bëhet i lëmuar e me shkëlqim. Copëzat e arta që mbeten në fund të tiganit janë baza e shijes, ndaj nuk lahen e nuk hidhen.

Nga fillimi deri në pjatë duhen rreth 40 minuta, prandaj është zgjidhje e mirë për darkat e javës, kur doni diçka të ngrohtë dhe të freskët pa pasur nevojë për furrë. Shkon bukur me pure patatesh, oriz të bardhë ose makarona të holla që thithin salcën, me një sallatë jeshile anash. Për drekën e së dielës ose për mysafirë mund ta dyfishoni, duke skuqur pulën në disa radhë dhe duke e mbajtur të ngrohtë ndërsa përgatitni salcën. Fëmijët e pranojnë lehtë, sepse gjalpi e zbut thartësinë e limonit.

Përbërësit

Për 4 persona

Udhëzimet

1. Përgatitni filetot: Mos e lani pulën nën rubinet, sepse spërkatjet e ujit i shpërndajnë bakteret. Thajeni me letër kuzhine dhe ndajeni çdo gjoks horizontalisht në dy fileto. Vendosini mes dy fletëve letre pjekjeje dhe rrihini lehtë me tokmak ose me fundin e një tenxhereje, derisa të kenë rreth 1 cm trashësi kudo. Lani mirë duart, thikën dhe dërrasën me ujë të nxehtë e sapun.
2. Kriposni dhe kalojini në miell: Spërkatini filetot nga të dyja anët me 3/4 lugë çaji kripë dhe me piperin. Hidhni miellin në një pjatë të cekët dhe kaloni çdo fileto në të, pastaj shkundeni mirë, që të mbetet vetëm një shtresë e hollë si pluhur. Bëjeni këtë pak para skuqjes, sepse mielli që qëndron gjatë mbi mishin thith lagështinë, bëhet brumë dhe korja del e qullët.
3. Skuqni radhën e parë: Ngrohni në zjarr mesatar të fortë një tigan të gjerë me 1 lugë gjelle vaj ulliri dhe 10 g gjalpë, derisa gjalpi të shkumëzojë dhe shkuma të fillojë të bjerë. Vendosni dy fileto me hapësirë mes tyre dhe mos i lëvizni për 3-4 minuta, derisa ana e poshtme të marrë ngjyrë të artë. Kthejini me piskatore ose shpatull kuzhine dhe skuqini edhe 3-4 minuta nga ana tjetër.
4. Kontrolloni gatishmërinë: Futni një termometër në pjesën më të trashë të filetos: duhet të tregojë 74°C. Pa termometër, prisni filetonë më të trashë në mes; mishi duhet të jetë i bardhë deri në qendër dhe lëngu i tejdukshëm, pa ngjyrë rozë. Kalojini në një pjatë të pastër, jo në atë ku ishte pula e papjekur, dhe mbulojini lirshëm me letër alumini. Skuqni dy filetot e tjera njësoj, me lugën tjetër të vajit dhe 10 g gjalpë.
5. Hudhra dhe lëngu i pulës: Ulni zjarrin në mesatar. Nëse në tigan ka mbetur shumë yndyrë, thithni pjesën e tepërt me letër kuzhine, por lini copëzat e arta në fund. Shtoni hudhrën dhe trazojeni rreth 30 sekonda, derisa të marrë aromë pa marrë ngjyrë. Hidhni lëngun e pulës dhe me lugë druri gërvishtni fundin e tiganit. Lëreni të vlojë me flluska të gjalla 3-4 minuta, derisa lëngu të pakësohet afërsisht përgjysmë.
6. Limoni, kaperi dhe gjalpi: Shtoni lëngun e limonit, lëkurën e grirë dhe kaperin, pastaj ziejini edhe 1 minutë. Hiqeni tiganin nga zjarri dhe shtoni gjalpin e ftohtë, disa kubikë njëherësh, duke e tundur tiganin ose duke trazuar pa pushim, derisa salca të bëhet e lëmuar, pak e trashë dhe me shkëlqim. Provojeni dhe shtoni nga kripa e mbetur vetëm nëse duhet, sepse kaperi është vetë i kripur.
7. Bashkoni dhe shërbejeni: Kthejini filetot në tigan bashkë me lëngun që kanë lëshuar në pjatë dhe vendoseni tiganin në zjarr shumë të ulët. Lagini nga të dyja anët në salcë dhe ngrohini rreth 1 minutë, pa e lënë salcën të vlojë fort, sepse gjalpi ndahet. Spërkatni majdanozin dhe shërbejini menjëherë, me salcën dhe kaperin sipër secilës fileto.

Këshilla nga Kuzhina

• Shtrydhni limonin, grini hudhrën dhe prisni gjalpin para se të filloni skuqjen. Salca bëhet për rreth 7 minuta dhe nuk ju lë kohë t'i përgatitni ndërkohë.
• Nëse përdorni lëng pule të blerë ose kub, zgjidhni version pa kripë ose hollojeni me ujë. Reduktimi dhe kaperi e shtojnë vetë kripën e salcës.
• Një tigan çeliku ose gize lë më shumë copëza të arta në fund dhe salca del më e plotë. Me tigan që nuk ngjit, mos e nxehni bosh dhe mos e çoni në zjarr shumë të fortë.
• Për ta mbajtur të ngrohtë radhën e parë, vendoseni në furrë në 90°C, të mbuluar lirshëm, ndërsa skuqni radhën e dytë.
• Mund të shtoni 1 lugë gjelle nga lëngu i kaperit për më shumë thartësi, por provojeni salcën më parë, sepse ai lëng është shumë i kripur.

Si të Servirni

Shërbejeni menjëherë pas përgatitjes, në pjata të ngrohura, sepse salca me gjalpë trashet dhe humbet shkëlqimin kur ftohet. Vendosni filetot pak mbi njëra-tjetrën, hidhni sipër salcën me kaperin dhe lëreni majdanozin të duket, që pjata të ketë pak ngjyrë të gjelbër. Nëse doni ta ndani në tavolinë, vendosni pulën në një pjatë të madhe e të ngrohtë dhe salcën në një enë të vogël anash, që secili të marrë sa të dojë.

Për shoqërim zgjidhni diçka që e thith salcën: pure patatesh me gjalpë, oriz të bardhë, patate të ziera me majdanoz ose makarona të holla të përziera me një lugë nga salca e tiganit. Një sallatë jeshile me marule, kastravec dhe vaj ulliri, ose fasule të njoma të ziera, e balancojnë butësinë e gjalpit. Si pije shkon mirë ujë me gaz me një fetë limoni ose një verë e bardhë e thatë, e servirur e ftohtë.

Variacione Rajonale

• Me verë të bardhë: Zëvendësoni 80 ml nga lëngu i pulës me verë të bardhë të thatë dhe lëreni të avullojë 1-2 minuta para se të hidhni pjesën tjetër të lëngut.
• Pa kaper: Hiqni kaperin dhe shtoni në salcë 1/2 lugë çaji rigon të thatë ose disa gjethe trumze të freskët, për një shije më të butë.
• Pa gluten: Kalojini filetot në miell orizi ose niseshte misri në vend të miellit të grurit dhe kontrolloni që lëngu i pulës të jetë pa gluten.
• Me fileto gjeldeti: Përdorni gjoks gjeldeti të prerë dhe të rrahur në të njëjtën trashësi; koha e skuqjes është pothuajse e njëjtë dhe mishi duhet të arrijë po ashtu 74°C brenda.
• Me më shumë salcë: Kur e shërbeni me makarona ose oriz, dyfishoni lëngun e pulës dhe të limonit dhe shtoni edhe 15 g gjalpë të ftohtë në fund.

Çfarë është Fileto Pule me Limon - Receta e Lehtë?

Kjo është një pjatë kryesore me gjoks pule pa kockë, e gatuar tërësisht në tigan. Fjala fileto këtu nënkupton feta të holla të prera nga gjoksi, jo copa të trasha. Mishi rregullohet me kripë e piper, kalohet në një shtresë shumë të hollë mielli dhe skuqet shpejt nga të dyja anët. Salca nuk është salcë e trashë me miell apo me pana: është lëng pule i reduktuar me limon, i lidhur kryesisht me gjalpë, që i mbulon fetat pa i mbytur.

Mielli ka dy punë. Ndihmon që sipërfaqja të marrë ngjyrë të artë pa u ngjitur në tigan, dhe pak prej tij lirohet në salcë, duke e trashur lehtë. Lëngu i pulës mbledh shijen e copëzave të skuqura në fund të tiganit, limoni i jep thartësi të gjallë, kaperi një notë të kripur e pak të athët, ndërsa hudhra mbetet në sfond. Gjalpi i ftohtë, i shtuar në fund, e bën salcën kremoze pa pasur nevojë për pana.

Rezultati duhet të jetë një fileto me kore të hollë e të artë, e lëngshme brenda, me salcë sa për ta lagur pjatën. Nuk duhet ngatërruar me eskallopin e kaluar në vezë e bukë të grirë, që del krokant, as me pulën me limon të pjekur në furrë me kofshë dhe lëkurë. Këtu gjithçka bëhet shpejt, në një tigan, dhe salca është pjesa që e përcakton pjatën.

Historia e Pjatës

Teknika pas kësaj recete vjen nga kuzhina italiane, ku fjala piccata përdoret për feta të holla mishi të kaluara në miell, të skuqura në gjalpë dhe të shërbyera me një salcë të shpejtë me limon. Në Itali kjo pjatë bëhet më shpesh me mish viçi dhe i përket familjes së scaloppine, gatimeve me feta të holla mishi të gatuara shpejt në tigan. Kaperi dhe majdanozi janë shtesa të zakonshme, por jo të detyrueshme.

Versioni me pulë u përhap gjerësisht sidomos në kuzhinën italo-amerikane, ku pula, më e lirë dhe më e lehtë për t'u gjetur se viçi, u bë mishi më i zakonshëm për këtë pjatë. Kur dhe ku u gatua për herë të parë me pulë nuk dihet me saktësi. As receta nuk ka një formë të vetme: disa e bëjnë me verë të bardhë, të tjerë vetëm me lëng pule, e disa e lënë fare pa kaper.

Kuzhina italiane ka lënë gjurmë të njohura në kuzhinën shqiptare, nga makaronat te gatimet e shpejta në tigan, dhe filetot e pulës me salcë limoni gjenden sot si në restorante, ashtu edhe në gatimin e përditshëm në shtëpi. Bashkimi i pulës me limonin nuk është i huaj për tryezën shqiptare: limoni përdoret gjerësisht në gatimet me pulë, nga supa me vezë e limon te pula e pjekur në furrë. Ky version e ruan atë shije të njohur, por gatuhet në pak minuta.