Tavë e Shijshme me Kungull, Spinaq dhe Angjinare

Hyrje

Tavë e shijshme me kungull, spinaq dhe angjinare është një pjatë vegjetariane që kombinon shijen e ëmbël të kungullit me aromën e spinaqit dhe karakterin e veçantë të angjinares. E pjekur sipas mënyrës së tavave shqiptare me perime dhe djathë të bardhë, ajo është e përshtatshme për ata që kërkojnë një vakt të shëndetshëm dhe të ngopur.

Secila perime ka rolin e vet në këtë tavë. Kungulli jep ëmbëlsi natyrale dhe teksturë kremoze, spinaqi shton thellësi dhe vlera ushqyese, ndërsa angjinarja sjell një notë të veçantë mesdhetare.

Kjo recetë është ideale për sezonin e vjeshtës, kur kungulli është në kulmin e tij, por mund të përgatitet gjatë gjithë vitit me perime të ngrira. E lehtë për t'u përgatitur dhe ushqyese, kjo tavë është zgjidhje e mirë për drekat e ditëve të javës.

Përbërësit

Për 4 persona

Udhëzimet

1. Përgatitja e Perimeve: Qëroni kungullin, hiqni farat dhe priteni në kubikë të njëtrajtshëm rreth 2 cm. Lani spinaqin e freskët në disa ujëra, hiqni kërcejtë e trashë dhe kullojeni mirë; nëse përdorni spinaq të ngrirë, shkrijeni dhe shtrydheni fort që të dalë uji. Kulloni zemrat e angjinareve dhe pritini përgjysmë, ose në katërsh nëse janë të mëdha.
2. Kaurdisja e Kungullit: Ndizni furrën në 180°C, që të jetë e nxehtë kur të mbaroni punën me tiganin. Në një tigan të madh e të gjerë, ngrohni 2 lugë gjelle vaj ulliri dhe gjalpin në zjarr mesatar. Shtoni kungullin dhe kaurdiseni për 8-10 minuta, duke e trazuar herë pas here, derisa të fillojë të zbutet dhe të marrë ngjyrë të lehtë të artë.
3. Qepa dhe Hudhra: Shtoni qepën e prerë imët dhe hudhrën e grirë. Vazhdoni gatimin për 3-4 minuta, duke trazuar butësisht, derisa qepa të zbutet e të bëhet e tejdukshme dhe hudhra të lëshojë aromë pa u skuqur. Kjo bazë aromatike i jep thellësi shijes së tavës.
4. Kombinimi i Perimeve: Shtoni spinaqin dhe trazojeni derisa të fishket, rreth 2-3 minuta për spinaq të freskët; nëse lëshon lëng, gatuajeni edhe 1-2 minuta derisa lëngu të avullojë. Shtoni zemrat e angjinareve dhe rigonin, pastaj rregulloni me kripë dhe piper, duke pasur parasysh se djathi do të shtojë kripë. Përziejeni butësisht që perimet të mos shtypen.
5. Vendosja në Tavë: Lyeni me pak vaj ulliri një tavë qeramike rreth 20 x 25 cm. Kaloni përzierjen e perimeve në tavë dhe shpërndajeni njëtrajtshëm, pa e shtypur. Spërkatni sipër djathin e bardhë të thërrmuar dhe në fund mozzarellën e grirë, që të mbulojë mirë gjithë sipërfaqen.
6. Pjekja dhe Servirja: Piqeni në raftin e mesëm të furrës për 20-25 minuta, derisa djathi të shkrihet, sipërfaqja të marrë ngjyrë të artë dhe lëngu në anët e tavës të fluskojë lehtë. Lëreni të pushojë 5 minuta para se ta prisni. Para se ta shërbeni, hidhni sipër pak vaj ulliri.

Këshilla nga Kuzhina

• Për kungull më të ëmbël dhe aromatik, zgjidhni kunguj të vegjël e të rëndë për madhësinë, me lëkurë të fortë dhe tul me ngjyrë të thellë portokalli. Ata kanë më pak ujë dhe shije më të koncentruar.
• Spinaqi i freskët ka shije më të mirë, por edhe ai i ngrirë shkon mirë nëse e shtrydhni fort për të hequr lagështinë e tepërt, që mund ta bëjë tavën të ujshme.
• Angjinaret e konservuara janë zgjidhje praktike, por nëse keni kohë, përdorni angjinare të freskëta, të pastruara dhe të ziera në ujë me limon, për një shije më të freskët.
• Mund ta përgatisni tavën një ditë para dhe ta piqni kur të jetë e nevojshme - shijet zhvillohen edhe më mirë pas pushimit në frigorifer.
• Për version vegan, hiqni djathin ose zëvendësojeni me djathë bimor dhe përdorni vetëm vaj ulliri në vend të gjalpit.
• Servireni me bukë të freskët ose oriz të bardhë për një vakt të plotë dhe të kënaqshëm. Kjo pjatë është ideale edhe për festa.

Si të Servirni

Pasi ta nxirrni nga furra, lëreni tavën të pushojë 5 minuta, që djathi të forcohet pak dhe lëngu i perimeve të përthithet. Pastaj ndajeni me shpatull të gjerë në katër pjesë. Si pjatë kryesore shërbejeni të ngrohtë me bukë të freskët me kore ose me oriz të bardhë të zier. Një sallatë jeshile me limon, sallatë me domate e kastravec gjatë verës ose lakër e grirë hollë në dimër e balancojnë shijen e kripur të djathit, dhe një lugë kos i ftohtë anash shkon po aq mirë.

Në porcione më të vogla, tava shërbehet si pjatë shoqëruese për pulë të pjekur, qofte ose peshk në skarë. Mbetjet ftohini, mbulojini dhe futini në frigorifer brenda dy orësh; ruhen 2-3 ditë. Ngrohini në furrë në 170°C për 15-20 minuta, derisa të nxehen mirë edhe në qendër.

Variacione Rajonale

• Me Patate: Shtoni 2 patate të mesme të prera në kubikë më të vegjël, rreth 1,5 cm, bashkë me kungullin, për tavë më të plotë dhe më kalorike.
• Me Spec të Kuq: Shtoni 1 spec të kuq të pjekur në furrë dhe të prerë në shirita për ngjyrë dhe shije shtesë.
• Tavë Pikante: Shtoni 1/2 lugë çaji piper kajeni ose spec djegës të grirë për version më pikant.
• Me Arra ose Fara Kungulli: Spërkatni 2 lugë gjelle arra të grira ose fara kungulli sipër para pjekjes për teksturë krokante.
• Versioni me Mish: Skuqni 200 g mish të grirë në tigan para perimeve, derisa të mos mbetet asnjë pjesë rozë, pastaj vazhdoni me kungullin për një version më të pasur me proteina.

Çfarë është Tavë e Shijshme me Kungull, Spinaq dhe Angjinare?

Kjo tavë me kungull dhe spinaq është një gatim perimesh në furrë, pa mish, ku kungulli i verdhë, spinaqi dhe zemrat e angjinareve gatuhen fillimisht në tigan dhe pastaj piqen nën një shtresë djathi. Kungulli që përdoret është kungull dimri me tul portokalli, jo kungulleshka e njomë e verës. Ai i jep pjatës ëmbëlsinë dhe butësinë, spinaqi sjell shijen e gjelbër, ndërsa angjinaret shtojnë një thartësi të lehtë që e freskon gjithë tavën.

Pjesa më e madhe e gatimit bëhet në tigan. Kubikët e kungullit kaurdisen në vaj ulliri dhe gjalpë për 8-10 minuta, derisa të fillojnë të zbuten dhe të marrin ngjyrë të lehtë të artë, sepse në furrë qëndrojnë vetëm 20-25 minuta dhe nuk do të arrinin të gatuheshin plotësisht. Pas tyre shtohen qepa dhe hudhra, spinaqi që fishket për pak minuta, angjinaret dhe rigoni. Ndryshe nga shumë tava shtëpie, këtu nuk ka vezë, qumësht apo miell që ta lidhin masën; këtë punë e bën djathi.

Djathi i bardhë i thërrmuar zbutet në furrë dhe i jep kripë pjatës, ndërsa mozzarella formon sipër një kore të artë që zgjatet në fije kur e prisni. Perimet duhet të ruajnë formën e tyre dhe tava të dalë e butë, me pak lagështi, por jo e ujshme. Sasia e kësaj recete mjafton për katër veta si pjatë kryesore e lehtë, ose për gjashtë si pjatë shoqëruese.

Historia e Pjatës

Fjala tavë në shqip tregon njëkohësisht enën e cekët të furrës, prej balte ose metali, dhe gatimin që piqet në të. Fjalë të ngjashme përdoren edhe në turqisht dhe në gjuhë të tjera të Ballkanit. Kuzhina shqiptare ka shumë tava, me mish, me bulmet ose vetëm me perime, si tava e kosit, tava me presh apo tava me spinaq. Spinaqi me djathë të bardhë është një çift i njohur prej kohësh në këtë kuzhinë, në byrekë, lakrorë dhe tava.

Përbërësit kryesorë të kësaj tave kanë rrugë të ndryshme. Spinaqi besohet se u kultivua fillimisht në Persi dhe arriti në vendet e Mesdheut gjatë mesjetës përmes botës arabe. Kungujt me tul portokalli e kanë origjinën në kontinentin amerikan dhe u përhapën në Evropë gjatë shekullit XVI; sot në Shqipëri kungulli i verdhë është i zakonshëm në lakrorë, byrekë dhe ëmbëlsira. Angjinarja është bimë mesdhetare, e kultivuar prej shekujsh në Itali dhe në vende të tjera të rajonit, ku shpesh gatuhet me vaj ulliri dhe limon.

Për këtë kombinim të veçantë, me kungull, spinaq, angjinare dhe mozzarella, nuk njihet ndonjë prejardhje rajonale apo emër tradicional. Kjo tavë duket më shumë si një gatim shtëpie bashkëkohor, që ndjek formën e vjetër të tavës me perime dhe djathë të bardhë, por përdor edhe produkte që sot gjenden lehtë në dyqane, si angjinaret e konservuara dhe mozzarella italiane. Për këtë arsye nuk ka një version të vetëm të saktë dhe secili mund ta përshtatë sipas stinës.