Supë me Kërpudha dhe Patate – Receta Kremoze

Hyrje

Kjo supë me kërpudha dhe patate është nga ato supa që ngrohin pa rënduar: e trashë, e butë dhe me një aromë të thellë e të ngrohtë, që vjen nga kërpudhat e skuqura mirë në gjalpë. Në këtë version kremoz nuk përdoret miell dhe pana hidhet me masë. Trupin ia japin patatet, që ziejnë bashkë me kërpudhat dhe pastaj blendohen, ndërsa një pjesë e kërpudhave të arta mbahet mënjanë dhe kthehet në tenxhere vetëm në fund. Kështu çdo lugë ka një krem të lëmuar dhe disa feta kërpudhash që ndihen nën dhëmb, një kontrast që e dallon nga supat krem plotësisht të lëmuara.

Gjithë shija varet nga mënyra si skuqen kërpudhat. Ato përmbajnë shumë ujë dhe, nëse hidhen të gjitha njëherësh në tenxhere, lëshojnë lëng e zihen në të, duke dalë gri e të njoma. Prandaj skuqen në dy ture, në zjarr të fortë, pa kripë dhe pa i trazuar vazhdimisht, derisa lëngu të avullojë e skajet të marrin ngjyrë kafe të artë. Në të njëjtën tenxhere kaurdiset pastaj qepa, që thith shijen e mbetjeve të skuqura në fund, shtohen patatet dhe lëngu i perimeve, dhe gjithçka zien qetë rreth 20 minuta. Blendimi bëhet shkurt, sa supa të lidhet, ndërsa pana shtohet në fund, në zjarr të ulët.

Supa shkon si pjatë e parë në drekën e së dielës, por me bukë të thekur dhe një sallatë të freskët anash bëhet edhe darkë më vete. Përgatitet me përbërës që gjenden në çdo market gjatë gjithë vitit dhe, meqë bëhet me lëng perimesh, është vegjetariane. Nëse kërkoni receta supe për muajt e ftohtë që gatuhen në një tenxhere të vetme, kjo është nga më të thjeshtat: kërkon vetëm pak durim gjatë skuqjes së kërpudhave.

Përbërësit

Për 4 persona

Udhëzimet

1. Pastrimi dhe Prerja: Fshijini kërpudhat me një pecetë të lagur ose lajini shpejt nën ujë të rrjedhshëm, pa i lënë të qëndrojnë në ujë, dhe thajini menjëherë me letër kuzhine. Prisni fundin e tharë të kërcellit dhe pritini në feta rreth 5 mm. Qëroni patatet dhe pritini në kubikë 1.5 cm. Grini qepën imët dhe shtypni ose grini hudhrat.
2. Skuqja e Kërpudhave: Në një tenxhere të gjerë me fund të trashë, rreth 26–28 cm, ngrohni 1 lugë gjelle vaj dhe 10 g gjalpë në zjarr të fortë. Shtroni gjysmën e kërpudhave në një shtresë dhe lërini 2 minuta pa i trazuar, pastaj skuqini edhe 4–5 minuta, duke i trazuar herë pas here, derisa lëngu i tyre të avullojë dhe të marrin ngjyrë të artë. Hiqini në një pjatë dhe skuqni turin e dytë njësoj.
3. Baza Aromatike: Ndani mënjanë rreth një të tretën e kërpudhave të skuqura, fetat më të bukura, për fund. Ulni zjarrin në mesatar, hidhni gjalpin e mbetur dhe qepën me një majë nga kripa. Kaurdiseni 6–7 minuta, duke kruar me lugë druri mbetjet e skuqura në fund, derisa qepa të zbutet. Shtoni hudhrat dhe trumzën dhe trazojini vetëm 30 sekonda, pa i lënë të digjen.
4. Zierja me Patate: Kthejini në tenxhere pjesën tjetër të kërpudhave, rreth dy të tretat, dhe shtoni patatet e gjethen e dafinës. Hidhni 1 litër lëng perimesh të nxehtë, gjysmën e kripës dhe piperin. Kur të nisë të vlojë, ulni zjarrin, mbulojeni me kapak pak të hapur dhe ziejeni qetë rreth 20 minuta, derisa kubikët e patateve të shtypen lehtë me pirun kundër murit të tenxheres.
5. Blendimi: Hiqeni tenxheren nga zjarri dhe nxirrni gjethen e dafinës. Me blender dore, blendojeni supën në tenxhere me ndërprerje, gjithsej 30–60 sekonda, duke e mbajtur kokën e blenderit nën sipërfaqe, derisa të bëhet kremoze. Nëse përdorni blender me enë, blendojeni në dy ture, mbushni enën vetëm deri në gjysmë, hiqni tapën e vogël të kapakut dhe mbulojeni vrimën me një pecetë, që avulli i nxehtë të mos e hapë kapakun.
6. Pana dhe Kërpudhat e Ruajtura: Kthejeni tenxheren në zjarr të ulët dhe shtoni panën dhe kërpudhat e ruajtura, përveç disa fetave për zbukurim. Ngroheni supën 3–4 minuta duke e trazuar, pa e lënë të vlojë fort. Nëse është shumë e trashë, hollojeni me lëngun e mbetur të perimeve, pak nga pak. Provojeni dhe shtoni kripën e mbetur vetëm nëse duhet, sepse lëngjet e gatshme shpesh janë të kripura.
7. Limoni dhe Servirja: Hiqeni tenxheren nga zjarri, shtoni lëngun e limonit, trazojeni dhe lëreni supën të pushojë 2–3 minuta. Hidheni në tasa të ngrohta, vendosni sipër fetat e kërpudhave të lëna për zbukurim dhe spërkateni me majdanozin e grirë. Supën e mbetur ftoheni dhe vendoseni në frigorifer brenda dy orësh, në enë të mbyllur; ruhet deri në 3 ditë dhe ringrohet ngadalë, duke e trazuar, derisa të nxehet mirë.

Këshilla nga Kuzhina

• Zgjidhni kërpudha të forta, të thata dhe me kapelë të mbyllur; ato që kanë nisur të nxihen ose janë ngjitëse në prekje janë të vjetra, lëshojnë më shumë lëng dhe nuk marrin ngjyrë mirë.
• Mos i kriposni kërpudhat gjatë skuqjes: kripa nxjerr lëngun e tyre dhe ato zihen në vend që të skuqen. Kripën hidheni më vonë, bashkë me qepën dhe me lëngun.
• Përdorni tenxhere të gjerë; në një tenxhere të ngushtë kërpudhat grumbullohen, avulli nuk del dot dhe ato mbeten gri.
• Për supë më të trashë zgjidhni patate që shkrifen lehtë, si ato për pure; patatet që mbajnë formën japin supë më të lehtë.
• Kërpudhat e egra përdorini vetëm nëse janë identifikuar me siguri nga dikush me përvojë të vërtetë; disa lloje helmuese ngjajnë shumë me ato të ngrënshmet dhe helmi i tyre nuk largohet me gatim.
• Të nesërmen supa trashet; ringroheni në zjarr të ulët me 2–3 lugë gjelle ujë ose lëng perimesh dhe trazojeni shpesh, që të mos ngjitet në fund.

Si të Servirni

Kjo supë me kërpudha shijohet më mirë e nxehtë, në tasa të ngrohura më parë, që kremi të mos ftohet shpejt. Sipër vendosni fetat e kërpudhave që keni lënë mënjanë, majdanozin e grirë dhe, nëse doni, një fije vaj ulliri ose pak piper të sapobluar. Me të shkon shumë mirë buka e thekur me hudhër, krutonët e bërë në tigan nga buka e djeshme ose një copë e ngrohtë bukë misri.

Si pjatë e parë, i paraprin mirë një gatimi me mish të pjekur, një pule në furrë ose një peshku në zgarë. Si darkë më vete, shoqërojeni me një sallatë jeshile me qepë të njomë e limon, ose me një sallatë lakre të grirë hollë, që e balancojnë butësinë e supës. Si pije shkojnë mirë uji, një çaj mali i ngrohtë ose një gotë verë e bardhë e thatë.

Variacione Rajonale

• Me Porcini të Thata: Njomni 10–15 g kërpudha porcini të thata në 200 ml ujë të nxehtë për 20 minuta, pritini imët dhe shtojini bashkë me qepën. Kullojeni ujin e njomjes nëpër një letër kuzhine, që rëra të mbetet në letër, dhe përdoreni në vend të 200 ml nga lëngu i perimeve.
• Me Kos në Vend të Panës: Rrihni 150 g kos të trashë me një garuzhdë supë të nxehtë dhe shtojeni në tenxhere jashtë zjarrit, që kosi të mos pritet. Supa del më e lehtë dhe pak më e thartë, ndaj limonin mund ta lini fare.
• Me Kopër dhe Uthull: Në frymën e supave të Evropës Qendrore, zëvendësoni majdanozin me kopër të freskët dhe lëngun e limonit me 1 lugë çaji uthull molle.
• Vegane: Në vend të gjalpit përdorni vetëm vaj ulliri, rreth 4 lugë gjelle gjithsej, dhe zëvendësoni panën me 150 ml krem tërshëre ose me 40 g shqeme (kaju) të njomura 2 orë në ujë, të kulluara dhe të blenduara bashkë me supën.

Çfarë është Supë me Kërpudha dhe Patate – Receta Kremoze?

Supa me kërpudha në këtë recetë është një supë krem, pra një supë e trashë dhe e lëmuar, që dendësinë e merr nga perimet e blenduara, ndryshe nga supat me lëng të kthjellët dhe copa perimesh. Në qendër të saj janë kërpudhat e bardha të kultivuara, shampinjonët, që kanë shije të butë dhe gjenden kudo. Ato skuqen fillimisht në gjalpë dhe vaj ulliri, pastaj ziejnë me qepë, hudhër, trumzë, një gjethe dafine dhe patate në lëng perimesh. Patatet lëshojnë niseshte gjatë zierjes dhe, pasi blendohen, e lidhin supën pa pasur nevojë për miell ose për salcë të bardhë me qumësht.

Ajo që e dallon këtë supë kremoze me kërpudha nga supat krem që blendohen plotësisht derisa të bëhen si pure është se një e treta e kërpudhave nuk blendohet. Ato kthehen në tenxhere në fund, kështu që supa ka dy tekstura: bazën kremoze dhe copat e kërpudhave të skuqura. Pak pana e zbut shijen dhe i jep shkëlqim, ndërsa pak lëng limoni në fund e freskon dhe nuk e lë të duket e rëndë. Shija është e ngrohtë dhe pak e ëmbël nga qepa, me një thellësi që të kujton lëngun e mishit, të cilën kërpudhat e fitojnë vetëm kur skuqen derisa të marrin ngjyrë. Majdanozi i freskët sipër i shton ngjyrë dhe aromë.

Historia e Pjatës

Për supën kremoze me kërpudha nuk njihet një origjinë e vetme, as një datë apo një vend ku të jetë gatuar për herë të parë. Kërpudhat e egra janë mbledhur e ngrënë që nga lashtësia në gjithë Evropën, përfshirë Ballkanin, ndërsa kërpudha e bardhë që përdoret sot nisi të kultivohej në Francë, ku edhe sot quhet “champignon de Paris”, kërpudha e Parisit. Ideja e supës krem, ku perimet zihen, bëhen të lëmuara dhe pasurohen me ajkë, lidhet ngushtë me kuzhinën klasike franceze. Nga ana tjetër, në Evropën Qendrore e Lindore supat me kërpudha dhe patate janë gatime shtëpie shumë të njohura; një shembull i njohur është kulajda çeke, me patate, kërpudha, kopër dhe ajkë.

Edhe patatja ka në Ballkan një histori më të shkurtër se ç’mund të duket: ajo erdhi nga Amerikat dhe u përhap këtu relativisht vonë, gradualisht, kryesisht nga shekulli XVIII e këtej. Në Shqipëri e në Kosovë, supa me kërpudha dhe patate nuk është një gatim krahinor me emër dhe rregulla të ngulitura, por një supë shtëpie pa një recetë të vetme. Kërpudhat e kultivuara, që sot gjenden në çdo market gjatë gjithë vitit, e kanë bërë të lehtë për t’u gatuar kudo, prandaj variantet ndryshojnë: disa e lidhin me miell e qumësht, të tjerë me kos, ndërsa ka edhe nga ata që e trashin vetëm me patate, siç bëhet në këtë version.