Si të Gatuajmë Supë me Patate – Hapat e Plotë në Shtëpi

Hyrje

Supa me patate është nga ato gatime që nuk kërkojnë asgjë të rrallë: patate, një a dy karrota, një qepë dhe pak gjalpë. Megjithatë, kur gatuhet me kujdes, del një supë e ngrohtë dhe ngopëse, me lëng pak të trashë dhe ngjyrë të artë nga karrota dhe paprika e ëmbël. Kjo recetë ju jep dy mundësi nga e njëjta tenxhere: supë me copa të plota patateje e karrote, ose supë kremoze e lëmuar, pa pana dhe pa miell, që bluhet me blender dore në fund të gatimit.

Shija varet nga tre hapa të vegjël. Së pari, qepa zbutet ngadalë në gjalpë dhe vaj ulliri derisa të ëmbëlsohet, sepse mbi të ndërtohet gjithë shija e supës. Së dyti, paprika hidhet në yndyrë me zjarr të ulët vetëm për disa sekonda, sa të lëshojë ngjyrën dhe aromën pa u bërë e hidhur. Së treti, trupi i supës vjen nga vetë patatja: kur një pjesë e saj shtypet ose bluhet, niseshteja e trash lëngun natyrshëm. Për versionin kremoz, blenderi përdoret shkurt dhe me impulse, sepse patatja e bluar tepër bëhet ngjitëse si brumë.

Supa me patate dhe karrota shkon mirë si darkë e lehtë gjatë javës, si pjatë e parë para një gjelle me mish ose si vakt i ngrohtë për fëmijët në ditët e ftohta. Përbërësit janë të lirë dhe gjenden gjatë gjithë vitit, ndaj mund ta gatuani shpesh dhe ta ndryshoni sipas asaj që keni në shtëpi: me mish pule të zier, me djathë të bardhë sipër ose me një lugë kos në tas. Gatimi zgjat më pak se një orë dhe pjesa më e madhe e kohës shkon në zierjen e qetë, kur tenxherja nuk kërkon shumë vëmendje.

Përbërësit

Për 6 persona

Udhëzimet

1. Përgatitja e perimeve: Qëroni patatet, lajini dhe pritini në kubikë rreth 2 cm; mbajini në një tas me ujë të ftohtë derisa t’ju duhen. Qëroni karrotat dhe pritini në rrathë të hollë ose kubikë 1 cm, më të vegjël se patatet, që të zbuten njëkohësisht. Grini imët qepën dhe hudhrën. Ngrohni lëngun e perimeve ose ujin në një tenxhere tjetër dhe mbajeni të nxehtë.
2. Baza me qepë dhe karrota: Në një tenxhere me fund të trashë, me kapacitet rreth 4 litra, shkrini gjalpin me vajin e ullirit në zjarr mesatar. Shtoni qepën me një majë kripë dhe kaurdiseni 6–8 minuta, duke e trazuar, derisa të zbutet dhe të marrë ngjyrë të artë të lehtë. Shtoni karrotat dhe hudhrën dhe gatuajini edhe 3 minuta, pa i lënë të skuqen.
3. Paprika dhe patatet: Kullojini mirë patatet dhe mbajini pranë. Ulni zjarrin në minimum ose, në sobë elektrike, hiqeni tenxheren nga pllaka. Shtoni paprikën dhe trazojeni vetëm 20–30 sekonda, sa të lëshojë ngjyrën në yndyrë, sepse digjet shpejt dhe bëhet e hidhur. Hidhni menjëherë patatet, kthejeni tenxheren në zjarr nëse e keni hequr dhe përzieni një minutë, që çdo copë të lyhet me yndyrën e kuqërremtë.
4. Zierja e qetë: Hidhni lëngun e nxehtë dhe gjethet e dafinës, ngrini zjarrin dhe lëreni supën të marrë valë. Hiqni me lugë shkumën që mund të dalë sipër. Ulni zjarrin dhe lëreni të ziejë butë, me kapakun pak të hapur, për 18–20 minuta, derisa patatet të shpohen lehtë me pirun dhe karrotat të jenë të buta. Në fund hiqni gjethet e dafinës.
5. Supa me copa: Për supën me copa, merrni me lugë të shpuar rreth një të katërtën e patateve, shtypini në një pjatë me pirun ose me shtypëse patatesh dhe kthejini në tenxhere. Përzieni dhe lëreni të ziejë edhe 3–4 minuta, derisa lëngu të trashet lehtë nga niseshteja e patateve të shtypura. Provojeni, shtoni kripën që mbetet sipas nevojës dhe piperin e zi.
6. Versioni kremoz (opsional): Për supë kremoze, në vend të hapit 5, hiqeni tenxheren nga zjarri dhe bluajeni gjithë supën me blender dore, me impulse të shkurtra, vetëm sa të bëhet e lëmuar. Me blender tavoline bluajeni në disa herë, duke e mbushur enën deri në gjysmë dhe duke e mbajtur kapakun me një peshqir. Kthejeni supën në tenxhere, në zjarr të ulët, përzieni qumështin e ngrohtë, shtoni kripën që mbetet dhe piperin dhe ngroheni pa e lënë të ziejë fort.
7. Shërbimi dhe ruajtja: Hiqeni tenxheren nga zjarri, shtoni majdanozin e grirë dhe lëreni supën 5 minuta të qetësohet. Shërbejeni në tasa të ngrohura, me pak piper të sapobluar sipër. Supën që ju tepron ftoheni brenda dy orësh në enë të cekët, ruajeni të mbyllur në frigorifer deri në 3–4 ditë dhe ringroheni derisa të marrë valë, duke shtuar pak ujë nëse është trashur.

Këshilla nga Kuzhina

• Zgjidhni patatet sipas supës që doni: ato me tul të fortë i mbajnë copat, ndërsa ato me tul miellor shpërbëhen lehtë dhe japin supë më kremoze.
• Mbajini patatet e prera në ujë të ftohtë që të mos nxihen, por kullojini mirë para se t’i hidhni te baza, që yndyra të mos spërkasë dhe paprika të mos ngjitet.
• Ngroheni lëngun para se ta shtoni, që supa të marrë valë shpejt dhe koha e zierjes të mbetet e saktë.
• Rregulloni kripën vetëm në fund, sidomos kur përdorni lëng të gatshëm ose kube supe, sepse ato shpesh janë të kripura.
• Nëse doni ta ruani në ngrirës, ngrini vetëm versionin kremoz, të bluar por pa qumësht dhe pa majdanoz; copat e patates pas shkrirjes bëhen kokrrizore.

Si të Servirni

Shërbejeni të nxehtë, në tasa të ngrohura, me majdanoz të grirë dhe piper të sapobluar sipër. Me supën me copa shkon mirë buka e freskët ose buka e misrit; me versionin kremoz, kubikët e bukës së thekur në tigan me pak vaj ulliri japin kontrast krokant. Djathi i bardhë i thërrmuar, i hedhur sapo supa të jetë në tas, shkrihet pak dhe i shton kripësi, ndaj në atë rast kriposeni supën më lehtë. Një lugë kos i ftohtë në mes të tasit e freskon versionin kremoz. Pranë supës shkon mirë një sallatë e freskët me lakër, kastravec ose domate, sipas stinës. Për një darkë më të plotë, shtoni anash vezë të ziera, pak turshi ose një copë byrek. Për fëmijët, versioni kremoz mund të shërbehet pak më i hollë dhe i vakët.

Variacione Rajonale

• Me pulë: Zëvendësoni lëngun e perimeve me lëng pule dhe shtoni në 5 minutat e fundit 250–300 g mish pule të zier e të copëtuar me dorë. Del një supë pule me patate dhe karrota, më ngopëse për darkë.
• Me miell të skuqur: Për supë më të trashë, skuqni 1 lugë gjelle miell në 2 lugë gjelle vaj për 1–2 minuta, derisa të marrë ngjyrë të lehtë. Hollojeni me një garuzhdë lëng nga supa, trazojeni derisa të mos ketë kokrriza dhe hidheni në tenxhere 5 minuta para fundit. Supa del më e trashë, por nuk është më pa gluten.
• Me djathë të bardhë: Hidhni në çdo tas 1–2 lugë gjelle djathë të bardhë të thërrmuar sapo të shërbeni supën. Djathi shkrihet pjesërisht dhe i jep kripësi, ndaj kriposeni supën pak më lehtë.
• Vegane: Zëvendësoni gjalpin me 2 lugë gjelle vaj ulliri dhe qumështin me qumësht bimor pa sheqer ose me pak lëng perimesh. Nëse përdorni kube supe, kontrolloni që të mos kenë përbërës shtazorë.

Çfarë është Si të Gatuajmë Supë me Patate – Hapat e Plotë në Shtëpi?

Supa me patate dhe karrota është supë e thjeshtë perimesh, ku patatja ka rolin kryesor, ndërsa karrota i jep ëmbëlsi dhe ngjyrë. Perimet priten në kubikë, kaurdisen shkurt me qepë, hudhër dhe paprikë të ëmbël, pastaj ziejnë në lëng perimesh ose në ujë derisa të zbuten plotësisht. Ndryshe nga gjellët me patate, ku lëngu është i pakët dhe i trashë si salcë, këtu lëngu mbetet i bollshëm dhe supa hahet me lugë, si pjatë e parë ose si darkë e lehtë.

Receta ka dy forma. Në supën me copa, rreth një e katërta e patateve shtypet dhe kthehet në tenxhere, që lëngu të marrë trup, ndërsa copat e tjera mbeten të plota. Në supën kremoze, gjithçka bluhet derisa të bëhet e lëmuar dhe pastaj zbutet me pak qumësht të ngrohtë. Në të dyja rastet nuk nevojiten miell apo pana, sepse trupi vjen nga niseshteja e patates. Kjo e dallon edhe nga supat e tjera me patate, si ajo me presh ose me rrënjë selinoje, ku perimja e dytë e përcakton shijen; këtu patatja dhe karrota mbeten në qendër, me paprikën dhe majdanozin si shoqërues të lehtë.

Historia e Pjatës

Patatja e ka origjinën në Andet e Amerikës së Jugut, ku kultivohej prej mijëra vjetësh para se spanjollët ta sillnin në Evropë në shekullin XVI. Në shumë vende ajo u prit fillimisht me dyshim dhe vetëm gjatë shekujve XVIII dhe XIX u bë ushqim i përditshëm në pjesën më të madhe të kontinentit, sepse rritej edhe në toka të varfra dhe ngopte me pak kosto. Në Francë, farmacisti Antoine-Augustin Parmentier e promovoi gjerësisht pataten në fund të shekullit XVIII, dhe sot disa gatime me patate mbajnë emrin e tij.

Me përhapjen e patates, supat me të u bënë të zakonshme në gjithë Evropën: nga Kartoffelsuppe gjermane te supat me patate dhe paprikë të Evropës Qendrore. Për Shqipërinë dhe Kosovën nuk ka një datë të dokumentuar mirë se kur patatja hyri në kuzhinën e përditshme; e sigurt është vetëm se sot ajo është ndër perimet më të përdorura në shtëpi. Supa me patate nuk lidhet me një krahinë të caktuar dhe nuk ka një version të vetëm “origjinal”. Ajo është pjesë e kuzhinës së zakonshme shtëpiake, ku supat, disa prej të cilave quhen edhe çorba, shërbehen shpesh si pjatë e parë ose si darkë e lehtë. Versioni i kësaj recete ndjek pikërisht këtë logjikë: pak përbërës të zakonshëm, të gatuar me rregull, me mundësinë për ta lënë me copa ose për ta bluar në supë kremoze.