Supë me Perime Kremoze – E Lëmuar në Blender

Hyrje

Kjo supë me perime kremoze i kthen perimet e zakonshme të shtëpisë, me pak punë, në një supë të lëmuar e të butë. Preshi dhe qepa zbuten ngadalë në gjalpë; karotat, patatet, kungulleshka dhe pak selino ziejnë në lëng perimesh; në fund gjithçka kalon në blender, derisa në lugë të mos mbetet asnjë copë. Supa del me ngjyrë portokalli të çelët; shija është e ëmbël nga karotat dhe preshi, ndërsa pak qumësht i shtuar në fund e zbut pa e rënduar. Është supë që u shkon për shtat edhe atyre që nuk i duan copat e perimeve në pjatë.

Trupi i supës nuk vjen nga mielli apo nga pana, por nga patatet: niseshteja e tyre, kur bluhet në blender bashkë me perimet e tjera, e lidh lëngun dhe i jep dendësi kremoze. Prandaj raporti mes perimeve dhe lëngut ka rëndësi: rreth 1,3 kg perime në 1 litër lëng japin një supë që mbulon lugën, por që rrjedh ende lirshëm. Preshi dhe qepa zbuten 8 minuta në zjarr mesatar pa marrë ngjyrë, sepse skuqja e tepërt e errëson supën dhe i jep shije të hidhur. Perimet shtohen sipas fortësisë, karotat më herët dhe kungulleshka në fund, që të gjitha të jenë njëkohësisht të buta kur hiqen nga zjarri. Blenderi bën pjesën tjetër, por lëngu i nxehtë kërkon kujdes: ena e blenderit mbushet vetëm deri në gjysmë dhe avulli duhet të ketë nga të dalë.

Kjo supë shkon si pjatë e parë në drekat e zakonshme të javës, si darkë e lehtë me bukë të thekur ose si vakt i ngrohtë në ditët e ftohta të vjeshtës dhe të dimrit. Bëhet me perime që gjenden në treg gjatë gjithë vitit, ruhet në frigorifer deri në tri ditë dhe, nëse e lini pa qumësht, mund të ruhet edhe në ngrirës. Me lëng perimesh pa gluten, është e përshtatshme edhe për ata që e shmangin glutenin.

Përbërësit

Për 6 persona

Udhëzimet

1. Përgatitja e perimeve: Hiqni rrënjët dhe pjesën e gjelbër të fortë të preshit, çajeni për së gjati dhe lajeni mirë nën ujë të rrjedhshëm, sepse dheu fshihet mes fletëve; pastaj priteni në rrathë. Grijini imët qepën dhe hudhrat. Qëroni karotat e patatet dhe hiqni me qërues fijet e forta të selinos. Pritini karotat në rrathë të hollë, selinon imët, ndërsa patatet dhe kungulleshkën në kubikë rreth 2 cm. Mbajini patatet në ujë të ftohtë deri në përdorim.
2. Zbutja e preshit dhe qepës: Në një tenxhere me fund të trashë, me kapacitet rreth 4 litra, shkrini gjalpin me vajin e ullirit në zjarr mesatar. Shtoni qepën, preshin dhe një majë nga kripa. Gatuajini 8 minuta, duke i trazuar shpesh, derisa të zbuten dhe të bëhen të tejdukshme, pa marrë ngjyrë kafe. Nëse fillojnë të ngjiten, ulni pak zjarrin dhe shtoni një lugë nga lëngu.
3. Karotat, selinoja dhe hudhra: Shtoni karotat dhe selinon, përziejini që të mbulohen me yndyrë dhe gatuajini 5 minuta, duke i trazuar herë pas here. Në minutën e fundit shtoni hudhrat dhe trazoni pa pushim derisa të lëshojnë aromë. Hudhra digjet shpejt dhe i jep supës shije të hidhur, prandaj mos e lini pa trazuar dhe mos e shtoni që në fillim bashkë me qepën.
4. Patatet dhe lëngu: Kullojini patatet dhe shtojini në tenxhere bashkë me 1 litër lëng perimesh të nxehtë dhe 1/2 lugë çaji kripë; nëse lëngu është i blerë dhe i kripur, mos shtoni kripë tani. Lëreni të marrë valë në zjarr të fortë, pastaj ulni zjarrin, mbulojeni pjesërisht me kapak dhe ziejeni butë 15 minuta.
5. Kungulleshka: Shtoni kungulleshkën, përzieni dhe vazhdoni zierjen e butë edhe 10 minuta. Perimet janë gati kur karotat dhe patatet shtypen lehtë me një lugë pas faqes së tenxheres dhe kungulleshka është zbutur krejt. Mos e nxitoni këtë hap: karotat e pazbutura mirë lënë kokrriza që blenderi nuk i lëmon dot.
6. Bluarja në blender: Hiqeni tenxheren nga zjarri dhe lëreni të pushojë 5 minuta. Me blender dore, mbajeni kokën e blenderit gjithmonë të zhytur në supë dhe bluajeni vetëm sa të bëhet krejt e lëmuar, zakonisht 1–2 minuta. Me blender me enë, punoni në ture: mbusheni enën deri në gjysmë, hiqni tapën e vogël të kapakut, mbulojeni vrimën me një pecetë të palosur, mbajeni kapakun me dorë dhe nisni me shpejtësi të ulët.
7. Qumështi dhe shija: Nëse e keni bluar në enë, kthejeni supën në tenxhere. Shtoni qumështin dhe ngroheni në zjarr të ulët 3–4 minuta, duke e trazuar dhe duke e kaluar lugën nëpër fund, pa e lënë të ziejë fort. Nëse është shumë e trashë, hollojeni me 100–200 ml lëng të nxehtë. Shtoni piperin, provojeni dhe rregullojeni me kripë. Servireni me majdanoz sipër. Supën që tepron ftoheni brenda 2 orësh dhe ruajeni në frigorifer.

Këshilla nga Kuzhina

• Zgjidhni patate që shkrifen kur ziejnë, si ato për pure: niseshteja e tyre e dendëson supën. Patatet që e mbajnë formën japin supë më të hollë.
• Lajeni preshin pasi ta keni çarë për së gjati; rëra mes fletëve nuk largohet me blender dhe ndihet në dhëmbë.
• Nëse përdorni kube ose lëng të blerë, provojeni supën pasi ta keni bluar dhe vetëm atëherë shtoni kripë, sepse lëngjet e gatshme janë shpesh mjaft të kripura.
• Për supë krejt të lëmuar, kalojeni pas blenderit nëpër një sitë të imët, duke e shtypur me lugë; fijet e selinos dhe të preshit mbeten në sitë.
• Mund ta përgatisni deri te bluarja një ditë përpara. Ruajeni në frigorifer pa qumësht dhe shtojeni qumështin vetëm kur e ringrohni.
• Ngrijeni supën pa qumësht, në enë të mbyllura, deri në 3 muaj. Pasi ta shkrini në frigorifer, ngroheni, shtoni qumështin dhe kalojeni shkurt në blender nëse është ndarë pak.

Si të Servirni

Servireni supën shumë të nxehtë, në tasa të ngrohura më parë me ujë të vluar, që supa të mbetet e nxehtë deri në lugën e fundit. Sipër hidhni majdanoz të grirë imët, pak piper të sapobluar dhe, nëse doni, disa pika vaj ulliri ose një lugë kos të trashë, që mund ta tërhiqni me majën e një thike për të krijuar një vijë të bardhë. Shoqërimi më i njohur janë kubikët e bukës së thekur: pritni bukë të ndenjur një ditë në kubikë, përziejini me pak vaj ulliri dhe thekini në furrë në 200 °C për 8–10 minuta, derisa të marrin ngjyrë të artë; nëse e shmangni glutenin, përdorni bukë pa gluten. Me një copë djathë të bardhë, sallatë jeshile dhe bukë misri, supa bëhet darkë e plotë. Për fëmijët e vegjël, ndani porcionet e tyre para se të shtoni piperin dhe holloni supën me pak qumësht.

Variacione Rajonale

• Me pana: Zëvendësoni qumështin me 100 ml pana gatimi për një supë më të pasur. Shtojeni në zjarr të ulët dhe mos e lini supën të vlojë pasi ta keni shtuar.
• Vegane: Zbutini perimet vetëm në 3 lugë gjelle vaj ulliri, pa gjalpë, dhe zëvendësoni qumështin me 200 ml qumësht bajameje pa sheqer ose thjesht me lëng perimesh.
• Me brokoli: Zëvendësoni kungulleshkën me 300 g lule brokoli dhe shtojini 8–10 minuta para fundit të zierjes. Supa del me ngjyrë më të errët, në të gjelbër, dhe me shije më të fortë.
• Vjeshtore: Zëvendësoni kungulleshkën me 300 g kungull të verdhë në kubikë dhe shtojeni bashkë me patatet, sepse zbutet më ngadalë. Supa del më e ëmbël dhe me ngjyrë portokalli të fortë.

Çfarë është Supë me Perime Kremoze – E Lëmuar në Blender?

Supa me perime kremoze, e quajtur shpesh edhe supë krem me perime, është supë e lëmuar në të cilën perimet ziejnë derisa të zbuten plotësisht dhe pastaj bluhen bashkë me lëngun e tyre në një masë të njëtrajtshme. Ndryshe nga supa me perime me copa, ku karotat, patatet dhe orizi mbeten të dukshëm në një lëng të kthjellët, këtu gjithçka bëhet një: lëngu dhe perimet bashkohen në një krem të dendur që mbulon lugën.

Në këtë version, baza aromatike janë qepa dhe preshi, të zbutura në gjalpë dhe vaj ulliri bashkë me pak hudhër. Karotat sjellin ëmbëlsi dhe ngjyrë, selinoja një aromë të freskët, pak të hidhur, kungulleshka butësi dhe volum pa shije të fortë, ndërsa patatet japin trupin. Qumështi shtohet vetëm pasi supa të jetë bluar, në zjarr të ulët, për ta zbutur shijen dhe për t'i dhënë ngjyrë më të çelët. Nuk përdoret miell, salcë e bardhë apo pana, prandaj supa mbetet më e lehtë se shumë supa krem që gjenden në restorante, por gjithsesi e ngopshme. Serviret e nxehtë, zakonisht si pjatë e parë para gatimit kryesor, ose më vete si darkë e lehtë me bukë.

Historia e Pjatës

Supa krem me perime nuk ka një vend origjine të dokumentuar dhe nuk është gatim i një krahine të caktuar. Ideja për t'i ngrënë perimet e ziera të bluara në pure është e vjetër dhe e përhapur në shumë kuzhina evropiane. Kuzhina klasike franceze i ndan supat e lëmuara në disa lloje sipas mënyrës si trashen: ato që trashen vetëm me perimet e bluara, ato me salcë të bardhë dhe pana, dhe ato që lidhen në fund me të verdhë veze dhe pana. Para pajisjeve elektrike, perimet e ziera shtypeshin dhe kaloheshin nëpër sitë, punë e gjatë dhe e lodhshme.

Blenderi elektrik u përhap në shtëpi gjatë shekullit XX, ndërsa blenderi i dorës u shfaq rreth mesit të atij shekulli. Me to, një supë krem filloi të bëhej për pak minuta në çdo kuzhinë. Në Shqipëri dhe në Kosovë, supat tradicionale të shtëpisë janë kryesisht ose me lëng dhe copa, si supa me perime e oriz dhe supa e pulës me vezë e limon, ose të trasha me drithëra e bishtajore, si trahanaja dhe jania me fasule. Supa krem me perime nuk hyn zakonisht në listën e gatimeve tradicionale; sot gjendet si në menytë e restoranteve, ashtu edhe në kuzhinat e shtëpisë, por nuk ka të dhëna të sakta se kur dhe si u përhap këtu. Për këtë arsye nuk ekziston një recetë e vetme shqiptare: përbërësit ndryshojnë sipas stinës dhe sipas asaj që gjendet në shtëpi, ndërsa teknika mbetet e njëjtë.