Kek me Copa Çokollate – I Butë, me Gjalpë, Kos dhe Vanilje

Hyrje

Ky kek me copa çokollate është nga ato ëmbëlsira që nuk presin rast të veçantë. Brumi është i thjeshtë, me gjalpë, vezë, kos dhe vanilje, ndërsa çokollata e zezë futet e prerë në copa dhe mbetet e dallueshme brenda tij, pak e shkrirë nga nxehtësia e furrës. Kur e prisni, çdo fetë ka brendësi të çelët e të butë dhe njolla të errëta çokollate që bien menjëherë në sy. Ndryshe nga keku me kakao ose një kek me çokollatë të shkrirë në brumë, ku e gjithë masa merr ngjyrë kafe, këtu shija e gjalpit dhe e vaniljes mbetet e qartë, kurse çokollata vjen në kafshata të veçanta. Përbërësit gjenden pothuajse në çdo kuzhinë, ndaj mund ta nisni edhe pa e planifikuar ditë përpara.

Suksesi varet nga dy gjëra: rrahja e gjalpit me sheqerin dhe dendësia e masës. Gjalpi i zbutur rrihet me sheqerin derisa të zbardhet e të bëhet si krem, sepse kështu në masë futet ajër, që e ndihmon kekun të ngrihet njëtrajtësisht. Vezët shtohen një nga një, pastaj mielli dhe kosi hidhen me radhë dhe përzihen vetëm sa të bashkohen. Masa duhet të dalë e trashë, që t'i mbajë copat e çokollatës pezull; nëse është e lëngshme, çokollata zbret në fund të formës. Pjekja në 175°C, në formë drejtkëndëshe keku, zgjat afro një orë dhe kërkon pak durim, por jep një kek të lartë, me kore të hollë e të artë dhe brendësi të lagësht.

Është ëmbëlsirë për mëngjeset e fundjavës, për kafen e pasdites ose për ta çuar te një mik a te fqinjët. Ruhet mirë disa ditë, pritet lehtë dhe nuk ka nevojë për krem apo glazurë, ndaj vjen në ndihmë kur ju vijnë mysafirë pa njoftim. Fëmijët e duan për çokollatën, të rriturit për shijen e pastër të gjalpit. Me një gotë qumësht ose me një filxhan kafe, një fetë kek me copa çokollate mjafton më vete.

Përbërësit

Për 10 persona

Udhëzimet

1. Përgatitni furrën dhe formën: Nxirrni gjalpin, vezët dhe kosin nga frigoriferi rreth një orë përpara, që të jenë në temperaturë dhome. Ndizni furrën në 175°C me nxehtësi lart-poshtë, ose në 160°C me ventilim. Shtroni me letër furre një formë drejtkëndëshe keku 25–26 cm të gjatë, rreth 11 cm të gjerë dhe 7–8 cm të thellë, duke e lënë letrën të dalë pak mbi anët e gjata, që më vonë keku të nxirret lehtë.
2. Prisni dhe shoshitni çokollatën: Prisni çokollatën me thikë në copa rreth 1 cm dhe hidheni në një sitë, duke e shkundur që të bjerë pluhuri i imët, i cili përndryshe e njollos brumin me ngjyrë gri. Lini mënjanë rreth 30 g copa për sipërfaqen. Pjesën tjetër përzieni me 1 lugë gjelle miell, të marrë nga sasia e matur, që copat të vishen me një shtresë të hollë.
3. Përgatitni të thatat dhe të lëngshmet: Në një tas përzieni miellin e mbetur me pluhurin e pjekjes dhe kripën, pastaj shoshitini bashkë që pluhuri i pjekjes të shpërndahet njëtrajtësisht dhe të mos mbeten kokrriza. Në një enë tjetër përzieni kosin me qumështin derisa të bëhen një lëng i lëmuar. Mbajini të dyja enët pranë, sepse do t'i shtoni me radhë menjëherë pasi të keni rrahur gjalpin me sheqerin dhe vezët.
4. Rrihni gjalpin me sheqerin: Rrihni gjalpin e zbutur me sheqerin me mikser, me shpejtësi mesatare, për 4–5 minuta, derisa masa të zbardhet, të bëhet e butë si krem dhe të shtohet në vëllim. Shtoni vezët një nga një, duke rrahur rreth 30 sekonda pas secilës, dhe në fund vaniljen. Nëse masa duket e prerë, shtoni një lugë gjelle nga mielli i përgatitur dhe rrihni përsëri derisa të lidhet.
5. Bashkoni brumin: Kaloni mikserin në shpejtësinë më të ulët ose vazhdoni me shpatull. Shtoni miellin në tri pjesë, duke e alternuar me përzierjen e kosit në dy pjesë, që të nisni dhe të mbaroni me miell. Përzieni vetëm sa të zhduket mielli i thatë, sepse përzierja e tepërt e bën kekun të fortë. Në fund hidhni copat e çokollatës të veshura me miell dhe përziejini me shpatull, me lëvizje të ngadalta nga poshtë lart.
6. Mbushni formën dhe piqeni: Hidheni masën në formë, rrafshojeni sipërfaqen dhe tërhiqni me majën e shpatullës një vijë të cekët përgjatë mesit, që keku të çahet në mënyrë të rregullt kur fryhet. Shpërndani sipër copat e çokollatës që latë mënjanë. Piqeni në raftin e mesëm për 55–60 minuta. Mos e hapni furrën gjatë 40 minutave të para; nëse pas kësaj sipërfaqja është skuqur shumë, mbulojeni lirshëm me letër alumini.
7. Kontrolloni pjekjen: Pas 50–55 minutash, ngulni një shkop druri në qendër të kekut: duhet të dalë pa brumë të lagësht, vetëm me ndonjë gjurmë çokollate të shkrirë. Sipërfaqja duhet të jetë e artë dhe të kthehet në vend kur e shtypni lehtë me gisht. Nëse keni termometër, brendësia duhet të arrijë rreth 95°C. Mos e provoni masën para pjekjes, sepse vezët e gjalla dhe mielli i papjekur mund të mbartin baktere.
8. Ftoheni dhe prisni: Lëreni kekun në formë për 10–15 minuta që të forcohet pak, pastaj nxirreni duke e kapur nga letra dhe vendoseni mbi një rrjetë. Lëreni të ftohet plotësisht, rreth një orë e gjysmë, para se ta prisni në 10 feta. Në kuti të mbyllur ruhet 3–4 ditë në temperaturë dhome; në ngrirës, me fetat të mbështjella një nga një, mbahet deri në 2 muaj.

Këshilla nga Kuzhina

• Mateni miellin me peshore, jo me filxhan: 20–30 g miell më shumë mjaftojnë që keku të dalë i thatë dhe i ngjeshur.
• Përdorni çokollatë të zezë me 50–60% kakao. Ajo me mbi 70% kakao del më e hidhur dhe jo të gjithëve u pëlqen në këtë kek, ndërsa çokollata e qumështit shkrihet më lehtë dhe e bën kekun shumë të ëmbël.
• Mbajini copat e çokollatës rreth 1 cm. Copat shumë të mëdha janë më të rënda dhe fundosen më lehtë, kurse ato shumë të vogla zhduken në brumë.
• Nëse furra juaj skuq më shumë nga lart, vendoseni formën një raft më poshtë dhe mbulojeni me letër alumini pas 40 minutash.
• Mos e mbushni formën më shumë se dy të tretat. Nëse forma juaj është më e vogël, hidhni masën e tepërt në disa kallëpe mafinash dhe piqini veçmas 20–25 minuta.

Si të Servirni

Lëreni kekun të ftohet plotësisht para se ta prisni, që çokollata të forcohet dhe fetat të dalin të pastra. Prisni 10 feta rreth 2,5 cm të trasha me thikë me dhëmbëza, duke e lëvizur lehtë para-mbrapa pa e shtypur kekun. Servireni në temperaturë dhome, me një filxhan kafe turke, me një kafe ekspres ose me një gotë qumësht të ftohtë për fëmijët. Nëse e doni çokollatën pak të shkrirë, ngroheni fetën 10 sekonda në mikrovalë ose disa minuta në furrë të vakët. Për një pjatë më të plotë, shoqërojeni me një lugë kos të trashë me pak mjaltë, me luleshtrydhe ose qershi të freskëta, ose në verë me një top akullore me vanilje. Pak sheqer pluhur sipër mjafton si zbukurim. Mbajeni të mbuluar me film ushqimor ose në kuti me kapak, që të mos thahet.

Variacione Rajonale

• Me portokall: fërkoni me sheqerin lëkurën e grirë të një portokalli para se të shtoni gjalpin; aroma e agrumeve shkon shumë mirë me çokollatën e zezë.
• Me arra të thekura: zëvendësoni 50 g çokollatë me 60 g arra të thekura lehtë në tigan dhe të copëtuara; keku merr pak kërcitje dhe shije më të thellë.
• Me çokollatë të dyfishtë: zëvendësoni 30 g miell me 30 g kakao pa sheqer dhe shtoni 2 lugë gjelle qumësht; brumi del kafe dhe shija e çokollatës bëhet më e thellë.
• Me çokollatë qumështi ose të bardhë: përdoreni në vend të asaj të zezë dhe ulni sheqerin me 20–30 g, sepse të dyja janë shumë më të ëmbla.
• Në tavë 20×30 cm: e njëjta masë shtrihet në tavë drejtkëndëshe të shtruar me letër furre dhe piqet rreth 30 minuta në 175°C, duke e kontrolluar me shkop druri që në minutën 25; pritet në katrorë dhe është praktike për shumë veta.

Çfarë është Kek me Copa Çokollate – I Butë, me Gjalpë, Kos dhe Vanilje?

Keku me copa çokollate është një kek i thjeshtë me brumë të çelët, i pjekur në furrë, ku çokollata nuk tretet në masë, por futet e prerë në copa. Baza i përket familjes së kekëve me gjalpë: gjalpë i rrahur me sheqer, vezë, miell gruri, pluhur pjekjeje dhe një pjesë e lëngshme, që në këtë recetë është kosi me pak qumësht. Kosi i jep brumit lagështi dhe një thartësi fare të lehtë që e balancon ëmbëlsinë, ndërsa vanilja dhe maja e kripës e bëjnë shijen më të plotë. Rezultati është një kek i butë, por mjaftueshëm i ngjeshur sa të pritet në feta të rregullta pa u thërrmuar.

Çokollata e zezë me 50–60% kakao është zgjedhja më e përshtatshme për këtë kek, sepse ka shije të fortë që dallohet qartë nga brumi i ëmbël. E prerë me thikë, ajo jep copa me madhësi të ndryshme: disa shkrihen pjesërisht dhe lënë vija të errëta, të tjera mbeten të plota. Pikat e çokollatës për pjekje, që shiten të gatshme, e mbajnë më mirë formën në furrë. Keku nuk bën pjesë në gatimet e vjetra shqiptare, por prej kohësh është bërë i zakonshëm në ëmbëlsirat e shtëpisë, krahas kekut me limon apo me kakao.

Historia e Pjatës

Origjina e saktë e kekut me copa çokollate si recetë më vete nuk dihet, sepse ai u zhvillua natyrshëm nga dy tradita më të vjetra: kekët me gjalpë dhe biskotat me copa çokollate. Kekët e pasur me gjalpë, sheqer dhe vezë kanë histori të gjatë në Europë. Në Angli, për shembull, që nga shekulli XVIII njihet "pound cake", i quajtur kështu sepse bëhej me nga një paund gjalpë, sheqer, vezë dhe miell. Gjatë shekullit XIX u përhap pluhuri i pjekjes, i cili e bëri më të lehtë ngritjen e brumit pa rrahje të gjatë të vezëve dhe e shkurtoi përgatitjen e kekëve të shtëpisë.

Ideja e çokollatës së prerë në copa brenda brumit lidhet zakonisht me Ruth Wakefield, e cila në fund të viteve 1930, në Massachusetts, në SHBA, futi copa çokollate në brumin e biskotave. Receta u përhap shpejt dhe pak më vonë prodhuesit e çokollatës nisën të shesin pika të gatshme për pjekje. Me kohë, copat e çokollatës u bënë të zakonshme edhe në kekë, mafina dhe ëmbëlsira të tjera.

Fjala shqipe "kek" e ka burimin te anglishtja "cake". Keku i shtëpisë, në formë drejtkëndëshe ose të rrumbullakët, është prej dekadash ëmbëlsirë e zakonshme në Shqipëri dhe në Kosovë, sidomos sepse kërkon përbërës që gjenden kudo. Versioni me copa çokollate është përshtatje më e re, që nuk lidhet me ndonjë krahinë të caktuar: çdo familje e bën me çokollatën që ka në dispozicion.