Kek me Portokall dhe Kakao – i Butë, me Dy Ngjyra si Mermer

Hyrje

Ky kek me portokall dhe kakao piqet me dy brumëra në të njëjtën formë: njëri i verdhë, me aromë portokalli, tjetri i errët, me kakao. Kur e prisni, çdo fetë ka vija të ndryshme, si mermer. Lëvozhga e grirë dhe lëngu i shtrydhur në çast i japin thërrimes erë të fortë agrumesh, kurse kakaoja pa sheqer sjell një hidhësi të lehtë që e zbut ëmbëlsinë. Keku del i lartë, i butë dhe i lagësht, pa qenë i rëndë, dhe aroma e portokallit ndihet edhe ditën tjetër.

Gjithçka nis nga vezët, të rrahura gjatë me sheqerin derisa masa të zbardhet dhe të trefishohet. Ky ajër, bashkë me pluhurin pjekës, e ngre kekun lart në furrë. Në vend të gjalpit përdoret vaj luledielli dhe në vend të qumështit lëng portokalli, ndaj thërrimja mbetet e butë disa ditë. Kakaoja tretet më parë në pak lëng, që të mos mbeten kokrriza dhe që brumi i errët të ketë trashësi të afërt me brumin e çelët. Kështu ngjyrat qëndrojnë të ndara në formë dhe nuk përzihen gjatë pjekjes.

Është kek për kafenë e pasdites, për mëngjesin e fundjavës ose për mysafirët që vijnë pa paralajmëruar, sepse nuk kërkon krem, mbushje apo glazurë; mjafton pak sheqer pluhur sipër, i hedhur në fund. Nga një formë 24 cm dalin rreth dymbëdhjetë feta të mesme, të mjaftueshme për një tryezë të madhe. Mund ta piqni edhe një ditë përpara, sepse mbetet i butë tri deri në katër ditë nën kapak. Më i miri del në dimër, kur portokajtë janë në stinën e tyre dhe kanë më shumë lëng e aromë.

Përbërësit

Për 12 persona

Udhëzimet

1. Përgatitni furrën dhe formën: Nxirrni vezët nga frigoriferi të paktën 30 minuta përpara. Ndizni furrën në 170°C me nxehtësi lart e poshtë, ose në 160°C me ventilator, dhe vendosni raftin në mes. Lyeni me vaj një formë keku me vrimë në mes (formë kuglofi), rreth 24 cm, duke hyrë mirë në çdo valëzim. Hidhni brenda 1 lugë gjelle miell, rrotullojeni formën që mielli të kapet kudo dhe shkundni tepricën.
2. Portokajtë, mielli dhe kakaoja: Lani portokajtë me ujë të ngrohtë dhe thajini. Grini me rende të imët vetëm shtresën portokalli të lëvozhgës së dy portokajve, pa pjesën e bardhë, që është e hidhur. Shtrydhni 200 ml lëng dhe kullojeni nga farat. Sitni miellin bashkë me pluhurin pjekës. Në një tas të vogël, përzieni kakaon me 40 ml lëng derisa të bëhet pastë e lëmuar, pa kokrriza.
3. Rrihni vezët me sheqerin: Hidhni sheqerin dhe lëvozhgën e grirë në një tas të madh dhe fërkojini me majat e gishtave për një minutë, derisa sheqeri të marrë aromë. Shtoni vezët dhe kripën dhe rrihini me mikser në shpejtësi të lartë 6-8 minuta, derisa masa të zbardhet dhe të trefishohet. Kur ngrini rrahësen, masa bie si shirit dhe qëndron 2-3 sekonda mbi sipërfaqe.
4. Shtoni vajin dhe lëngun: Kaloni mikserin në shpejtësinë më të ulët dhe hidhni vajin në fije të hollë, pa e ndalur rrahjen. Shtoni 160 ml lëng portokalli dhe vaniljen dhe përziejini rreth 30 sekonda, vetëm sa të bashkohen. Mos e zgjatni rrahjen në këtë fazë, sepse vaji e ul shkumën e vezëve dhe keku humbet nga lartësia.
5. Paloseni miellin: Hidhni miellin e situr në tri herë dhe paloseni me spatulë silikoni, duke e ngritur brumin nga fundi i tasit drejt sipërfaqes, ose përzieni në shpejtësinë më të ulët të mikserit. Ndaluni sapo të mos shihet më miell i thatë. Brumi duhet të jetë i lëmuar, i lëngshëm dhe me flluska të vogla; përzierja e tepërt e bën kekun të fortë.
6. Ngjyrosni gjysmën e brumit: Ndajeni brumin në dy pjesë të barabarta, mundësisht me peshore, rreth 500 g secila. Në njërën pjesë hidhni pastën e kakaos dhe përziejeni ngadalë me spatulë, derisa ngjyra të jetë e njëtrajtshme dhe të mos mbeten vija kafe. Brumi me kakao del pak më i trashë se ai i çelët; kjo është normale dhe ndihmon që vijat të mbeten të ndara.
7. Mbushni formën dhe bëni vijat: Hidhni në formë, me radhë dhe rreth e qark, një lugë të madhe brumë të çelët dhe një lugë brumë me kakao, derisa të mbarojnë të dy. Futni një shkop druri deri në fund dhe bëni me të dy rrathë të ngadaltë rreth formës, duke e lëvizur lehtë në zigzag. Mos e përzieni më tepër, se ngjyrat bashkohen. Përplasni lehtë formën dy herë mbi tryezë, që të dalin flluskat e mëdha.
8. Piqni dhe ftohni: Piqeni kekun 45-50 minuta, pa e hapur derën e furrës në 30 minutat e para. Keku është gati kur shkopi i drurit, i futur në pjesën më të trashë, del i pastër ose me thërrime të thata, pa brumë të lagësht. Lëreni në formë 10-15 minuta, pastaj kthejeni mbi një rrjetë dhe ftoheni plotësisht, rreth një orë e gjysmë. Spërkateni me sheqer pluhur para se ta shërbeni.

Këshilla nga Kuzhina

• Fërkoni lëvozhgën e grirë me sheqerin para se të shtoni vezët. Kokrrat e sheqerit çajnë qelizat e lëvozhgës dhe vaji aromatik i saj kalon në sheqer, ndaj aroma e portokallit del më e fortë.
• Përdorni portokaj me lëvozhgë të patrajtuar me dyll. Nëse nuk e dini, lajini me ujë të ngrohtë dhe fërkojini me furçë, sepse lëvozhga hyn e gjitha në kek.
• Vezët në temperaturë dhome rrihen më shpejt dhe japin më shumë vëllim. Nëse i keni harruar në frigorifer, mbajini 5 minuta në një tas me ujë të vakët.
• Peshoni miellin në vend që ta matni me filxhan, sepse një filxhan i mbushur fort mban dukshëm më shumë miell dhe keku del i thatë.
• Mos e provoni brumin e papjekur, sepse vezët dhe mielli në të janë të papjekura. Piqeni kekun derisa shkopi i drurit të dalë i pastër nga pjesa më e trashë.
• Nëse nuk keni formë me vrimë në mes, përdorni një formë të rrumbullakët 24 cm me anë të larta, të shtruar me letër furre. Koha e pjekjes është afërsisht e njëjtë, por provojeni me shkop në qendër që në minutën e 40-të.

Si të Servirni

Shërbejeni kekun në temperaturë dhome, të prerë në feta rreth 2 cm të trasha me thikë me dhëmbëza, që vijat të mos shtypen. Prijeni vetëm pasi keku të jetë ftohur plotësisht, që thërrimja të mos ngjitet pas thikës. Spërkateni me sheqer pluhur vetëm pak para se ta nxirrni në tryezë, sepse sheqeri thith lagështinë dhe zhduket nëse hidhet shumë herët. Shkon mirë me kafe turke, ekspres, çaj të zi ose çaj mali, dhe me një gotë qumësht të ftohtë për fëmijët.

Për një ëmbëlsirë më të plotë, vendosni pranë fetës një lugë kos të kulluar ose krem qumështi të rrahur pa sheqer, bashkë me disa rrathë portokalli të qëruar mirë. Në verë, një top akullore vanilje e kthen kekun në ëmbëlsirë pas darke. Fetat e mbetura mund t'i ngrohni lehtë në tigan të thatë dhe t'i shërbeni në mëngjes, me pak reçel portokalli.

Variacione Rajonale

• Me glazurë portokalli: Përzieni 100 g sheqer pluhur me rreth 2 lugë gjelle lëng portokalli, derisa glazura të rrjedhë ngadalë, dhe derdheni mbi kekun e ftohur plotësisht në vend të sheqerit pluhur.
• Me copa çokollate: Shtoni 60 g çokollatë të zezë, të copëtuar imët, në brumin me kakao. Copat shkrihen gjatë pjekjes dhe lënë xhepa të vegjël çokollate në vijat e errëta.
• Kek zebra: Në një formë të rrumbullakët 24 cm pa vrimë, hidhni në qendër me radhë nga 2 lugë gjelle brumë të çelët dhe të errët, gjithmonë njërën mbi tjetrën. Brumi përhapet vetë në rrathë; mos e përzieni dhe piqeni rreth 45 minuta.
• Me mandarina: Në mes të dimrit, përdorni lëng dhe lëvozhgë mandarine në vend të portokallit. Aroma del më e ëmbël dhe më e butë; shtoni 1 lugë gjelle lëng limoni te lëngu që shija të mos dalë e sheshtë.
• Në tavë drejtkëndëshe: Piqeni brumin në një tavë 20 x 30 cm, të shtruar me letër furre, për 30-35 minuta dhe prijeni në katrorë, të përshtatshëm për ditëlindje fëmijësh.

Çfarë është Kek me Portokall dhe Kakao – i Butë, me Dy Ngjyra si Mermer?

Keku mermer është kek i thjeshtë në të cilin një pjesë e brumit ngjyroset me kakao. Dy brumërat hidhen me radhë në formë dhe përzihen lehtë me një shkop, aq sa të krijojnë valë. Pas pjekjes, prerja ka vija të çelëta e të errëta që të kujtojnë damarët e mermerit, prej nga vjen edhe emri. Në këtë version, brumi i çelët ka shije portokalli, kurse kakaoja e brumit të errët tretet po në lëng portokalli.

Nga ana teknike, ky është kek me vezë të rrahura dhe vaj, jo kek me gjalpë të rrahur me sheqer. Vezët dhe sheqeri rrihen 6-8 minuta në shpejtësi të lartë, pastaj vaji dhe lëngu shtohen me shpejtësi të ulët dhe mielli paloset në fund. Brumi del i lëngshëm dhe i lëmuar, më i hollë se brumi i kekut me gjalpë, ndaj rrjedh lehtë dhe vijat formohen pa mundim.

Forma me vrimë në mes ndihmon që keku të piqet njëtrajtësisht, sepse nxehtësia hyn edhe nga qendra dhe mesi nuk mbetet i papjekur. Keku është gati kur shkopi i drurit del i pastër dhe sipërfaqja kthehet në vend kur e shtypni lehtë me gisht. Thërrimja duhet të jetë e butë dhe elastike, me vrima të vogla e të rregullta.

Historia e Pjatës

Keku mermer lidhet zakonisht me kuzhinën gjermane dhe austriake, ku quhet Marmorkuchen dhe shpesh piqet në formë të rrumbullakët me vrimë në mes. Kekë me brumë dyngjyrësh përmenden në librat e gatimit të shekullit XIX, por kush e bëri i pari dhe ku nuk dihet me siguri. Në disa receta të hershme amerikane, pjesa e errët ngjyrosej me melasë dhe erëza, ndërsa kakaoja u bë zgjidhja e zakonshme më vonë. Në Itali keku në formë unaze quhet ciambellone, dhe një version i njohur i tij piqet me dy ngjyra.

Dy zhvillime e bënë këtë kek të lehtë për t'u pjekur në shtëpi. Në vitin 1828, në Holandë, u patentua një metodë që ndante një pjesë të madhe të yndyrës nga masa e kakaos, dhe kjo hapi rrugën për kakaon pluhur që përdorim sot. Pluhuri pjekës u përhap si produkt tregtar gjatë shekullit XIX dhe e bëri fryrjen e kekut më të sigurt, pa u mbështetur vetëm te ajri i vezëve të rrahura.

Emri i portokallit në shqip, si edhe në greqisht e turqisht, lidhet me Portugalinë. Sipas shpjegimit më të përhapur, portokajtë e ëmbël u përhapën në Mesdheun lindor përmes tregtisë portugeze. Nuk dihet kush e bashkoi i pari portokallin me kakaon në një kek, por çifti agrume e çokollatë është i njohur prej kohësh në ëmbëlsirat evropiane. Në Shqipëri agrumet rriten kryesisht në bregdetin jugor, dhe kekët me portokall piqen shpesh në shtëpi, sidomos në dimër, kur portokajtë janë në stinë.