Gatime për Fëmijë: Tavë me Makarona, Pulë dhe Brokoli

Hyrje

Kur kërkoni gatime për fëmijë që t'i hajë me ëndje e gjithë familja, një tavë me makarona, pulë dhe brokoli në furrë është zgjedhje e sigurt. Makaronat mbështillen me salcë të bardhë me kaçkavall, copat e pulës mbeten të buta, ndërsa brokoli dhe karota i japin pjatës ngjyrë pa e rënduar shijen. Nuk ka erëza djegëse dhe kripa mbahet e ulët, kështu që e njëjta tavë u shërben fëmijëve dhe të rriturve; këta të fundit mund t'i shtojnë porcionit të tyre piper në tryezë.

Suksesi qëndron në disa detaje të vogla. Makaronat zihen dy minuta më pak se koha e shënuar në paketë, sepse në furrë vazhdojnë të thithin salcën; po t'i zieni plotësisht, dalin të qullëta. Brokoli hidhet në të njëjtin ujë vetëm në tri minutat e fundit, që të zbutet pa humbur ngjyrën jeshile. Salca e bardhë lihet pak e lëngshme, sepse trashet në furrë. Pula kaurdiset më parë, derisa të piqet deri në mes, që të mos lëshojë ujë në tavë dhe të jetë e sigurt për t'u ngrënë.

Kjo tavë është drekë e plotë për ditët e shkollës ose të punës, sepse në një pjatë bashkon drithë, mish, perime dhe bulmet. Mund ta përgatisni një mbrëmje më parë dhe ta piqni të nesërmen, ose ta ndani në porcione dhe ta ruani në frigorifer për ditët në vijim. Për fëmijët e vegjël që sapo kanë filluar ushqimin e familjes, pritini makaronat dhe brokolin në copa më të vogla dhe pakësoni kripën. Shërbejeni me një sallatë të freskët ose me një gotë kos.

Përbërësit

Për 6 persona

Udhëzimet

1. Përgatitja e përbërësve: Ndizni furrën në 190°C, me nxehtësi sipër dhe poshtë. Qëroni karotën dhe priteni në kubikë të vegjël, grini qepën imët. Ndajeni brokolin në lulëza të vogla; kërcellin qërojeni dhe priteni në kubikë. Lyeni me pak vaj ulliri një tavë rreth 30 x 22 cm ose një tavë të rrumbullakët 28 cm. Në fund pritini pulën në kubikë rreth 1.5 cm, pastaj lani duart, thikën dhe dërrasën me ujë të ngrohtë dhe sapun.
2. Zierja e makaronave dhe e brokolit: Vini të ziejë 3 litra ujë pa kripë në një tenxhere të madhe. Hidhni makaronat dhe ziejini 2 minuta më pak se koha e shënuar në paketë, duke i trazuar herë pas here që të mos ngjiten. Në 3 minutat e fundit shtoni brokolin. Kullojini bashkë dhe mos i shpëlani me ujë të ftohtë, sepse niseshteja në sipërfaqe e ndihmon salcën të ngjitet pas makaronave.
3. Kaurdisja e pulës: Ndërkohë ngrohni vajin e mbetur në një tigan të gjerë në zjarr mesatar. Kaurdisni qepën dhe karotën për 5 minuta, derisa qepa të zbutet pa marrë ngjyrë. Shtoni pulën dhe gjysmën e kripës, rriteni pak zjarrin dhe gatuani 6-8 minuta, duke e trazuar, derisa copat të zbardhen nga të gjitha anët dhe në mes të mos jenë më rozë.
4. Salca e bardhë: Ngrohni qumështin pa e lënë të ziejë. Në një tenxhere tjetër shkrini gjalpin në zjarr të ulët deri në mesatar, hidhni miellin dhe trazojeni me kamxhik 1-2 minuta, pa e lënë të marrë ngjyrë. Shtoni qumështin në tri herë, duke e rrahur pa pushim që të mos bëjë kokrriza. Zieni lehtë 6-8 minuta, derisa salca të mbulojë shpinën e lugës. Hiqeni nga zjarri, shtoni 80 g kaçkavall, arrëmyshkun dhe kripën e mbetur dhe trazoni derisa djathi të shkrihet.
5. Bashkimi në tavë: Kthejini makaronat dhe brokolin në tenxheren e madhe, shtoni pulën me perimet dhe rreth tre të katërtat e salcës, pastaj përzieni butë derisa çdo copë të jetë e mbështjellë. Hidheni masën në tavën e lyer dhe sheshojeni me lugë. Derdhni sipër salcën e mbetur, duke mbuluar mirë makaronat në skaje, dhe spërkatni kaçkavallin e mbetur në të gjithë sipërfaqen.
6. Pjekja në furrë: Piqeni tavën në raftin e mesëm për 25-30 minuta, derisa salca të gurgullojë në skaje dhe sipërfaqja të marrë njolla të arta. Nëse djathi merr ngjyrë shumë shpejt, mbulojeni lirshëm me letër alumini për 10 minutat e fundit. Nëse keni termometër kuzhine, qendra e tavës duhet të arrijë të paktën 74°C para se ta nxirrni.
7. Pushimi dhe servirja: Nxirreni tavën dhe lëreni të pushojë 10 minuta mbi një dërrasë, që salca të trashet. Spërkatni sipër majdanozin, nëse dëshironi, dhe pritini në katrorë ose feta. Për fëmijët e vegjël provoni temperaturën në mes të porcionit dhe pritini makaronat e brokolin në copa më të vogla. Mbetjet ftohini brenda dy orësh dhe ruajini në frigorifer deri në tre ditë.

Këshilla nga Kuzhina

• Zieni makaronat pa kripë. Kaçkavalli dhe salca japin mjaftueshëm shije, dhe kështu sasia e kripës në porcionin e fëmijës mbetet e ulët.
• Ngrohni qumështin para se ta shtoni te mielli me gjalpë. Qumështi i ngrohtë përzihet më lehtë dhe salca del e lëmuar, pa kokrriza.
• Përdorni kofshë pule pa kockë nëse doni copa më të lëngshme. Gjoksi thahet shpejt, prandaj mos e zgjatni kaurdisjen përtej kohës që i duhet të piqet në mes.
• Mund ta përgatisni tavën një ditë më parë: zieni salcën vetëm 5 minuta, sepse makaronat e thithin gjatë natës, ftoheni masën shpejt dhe mbajeni të mbuluar në frigorifer. Të nesërmen piqeni në 180°C për 40-45 minuta, të mbuluar me letër alumini në 20 minutat e para, derisa qendra të arrijë 74°C.
• Për fëmijët që i shmangin perimet, grini karotën në rende dhe pritini lulëzat e brokolit shumë imët, që të shkrihen me salcën.

Si të Servirni

Lëreni tavën të pushojë 10 minuta pasi ta nxirrni nga furra. Salca trashet, porcionet priten më pastër dhe, gjë e rëndësishme për fëmijët, temperatura bie. Pjesa e brendshme mbetet shumë më e nxehtë se sipërfaqja, prandaj porcionin e fëmijës ndajeni në pjatë dhe përzieni pak para se ta servirni. Për të rriturit vendosni në tryezë piper të zi të sapobluar, pak djathë të grirë dhe majdanoz për ata që e duan.

Si shoqërim, një sallatë e thjeshtë me domate, kastravec dhe pak vaj ulliri e balancon salcën e bardhë. Fëmijëve më të rritur u pëlqejnë perimet e freskëta të prera në shkopinj, si karota, kastraveci ose specat e ëmbël, që i hanë me dorë; për të vegjlit grijeni karotën e papjekur në rende, sepse shkopinjtë e fortë mund t'u ngecin në fyt. Si pije shkon mirë uji ose një gotë dhallë. Për ëmbëlsirë mjafton një frut i stinës, sepse tava vetë është e ngopshme.

Variacione Rajonale

• Me mish viçi të grirë: Zëvendësoni pulën me 400 g mish viçi të grirë me pak yndyrë dhe kaurdiseni me qepën e karotën derisa të mos ketë më pjesë rozë.
• Vegjetariane me kungulleshkë dhe bizele: Hiqni pulën dhe shtoni 250 g kungulleshkë në kubikë dhe 150 g bizele të ngrira. Kaurdisni kungulleshkën me qepën, ndërsa bizelet hidhini direkt në masë.
• Me gjizë: Përzieni 150 g gjizë në salcën e bardhë pasi ta hiqni nga zjarri dhe pakësoni kaçkavallin në 80 g, për shije më të freskët dhe më të lehtë.
• Me lulelakër: Zëvendësoni gjysmën e brokolit me lulelakër dhe ziejeni bashkë me makaronat 4 minuta, sepse lulëzat e saj janë më të forta.

Çfarë është Gatime për Fëmijë: Tavë me Makarona, Pulë dhe Brokoli?

Tava me makarona, pulë dhe brokoli është gatim i pjekur në furrë, ku makaronat e ziera përzihen me mish pule të kaurdisur, me perime dhe me salcë të bardhë me djathë, pastaj piqen derisa sipërfaqja të marrë ngjyrë të artë. Për nga mënyra e përgatitjes i përket familjes së makaronave në furrë, por ndryshon nga pastiçja e zakonshme shqiptare, ku makaronat lidhen me qumësht të rrahur me vezë: këtu i lidh salca e bardhë, dhe perimet e mishi zënë po aq vend sa makaronat.

Salca e bardhë, e njohur si beshamel, këtu nuk shërben vetëm për të lidhur përbërësit. Mielli i gatuar shkurt në gjalpë e trash qumështin dhe e mban salcën të njëtrajtshme në nxehtësinë e furrës, pa u prerë. Kaçkavalli i jep kripë dhe shije të lehtë djathi. Makaronat me formë tubi ose spirale, si penne ose fusilli, e mbajnë salcën brenda dhe në rrudhat e tyre, kështu që çdo lugë del e lagësht.

Shija e përgjithshme është e butë dhe pak e ëmbël, falë karotës dhe qepës së zbutur ngadalë. Brokoli, i prerë në lulëza të vogla dhe i zier shkurt, nuk e merr shijen e fortë që lëshon kur zihet gjatë, dhe mbështillet me salcë djathi. Prandaj fëmijët shpesh e pranojnë më lehtë kështu sesa të zier më vete. Teksturat janë të buta, por jo të shtypura, dhe u përshtaten fëmijëve që përtypin mirë copa të vogla.

Historia e Pjatës

Makaronat e pjekura në enë kanë rrënjë në kuzhinën italiane, ku gatimet me brumë dhe mbushje të pjekura në furrë njihen prej shekujsh. Fjala shqipe «pastiçe» vjen nga italishtja «pasticcio», që do të thotë përzierje ose pite me mbushje. Në Ballkan kjo familje gatimesh mori trajta të ndryshme: në Greqi njihet «pastitsio» me mish të grirë dhe beshamel, ndërsa në shtëpitë shqiptare pastiçja më e zakonshme bëhet me makarona, qumësht, vezë dhe djathë.

Salca beshamel është ndër salcat bazë të kuzhinës franceze. Emri i saj zakonisht lidhet me Louis de Béchameil, zyrtar në oborrin e mbretit Luigji XIV, por nuk dihet me siguri nëse ai pati ndonjë lidhje me krijimin e saj. Teknika është e thjeshtë: gjalpë dhe miell të gatuar bashkë, të holluar pastaj me qumësht. Sot përdoret gjerësisht në lazanja, musaka dhe tava të shumta në gjithë Evropën, përfshirë Ballkanin.

Edhe brokoli lidhet me Italinë: kjo formë e kultivuar e lakrës u përhap në pjesën tjetër të Evropës kryesisht nga atje, dhe emri i tij rrjedh nga italishtja «broccolo», zvogëlim i fjalës «brocco», që do të thotë filiz. Tava me makarona, pulë dhe brokoli nuk është recetë tradicionale shqiptare dhe nuk ka një origjinë të njohur. Është gatim shtëpie i kohëve të fundit, që merr teknikën e njohur të makaronave në furrë dhe e përshtat për një drekë familjare me më shumë perime.