Supë e Thjeshtë me Fide, Vezë dhe Limon – Gati për 15 Minuta

Hyrje

Supa e thjeshtë me fide është gatim që të del në ndihmë kur koha është e pakët dhe në kuzhinë ka vetëm gjërat bazë: fide, gjalpë, dy vezë dhe një limon. Fidet e holla skuqen lehtë në gjalpë derisa të marrin ngjyrë të artë dhe erë buke të thekur, pastaj ziejnë pak minuta në lëng të nxehtë. Nuk ka perime për të qëruar e prerë. Në fund supa lidhet me vezë dhe limon, që i japin trup të butë, ngjyrë të verdhë të çelur dhe thartirë të freskët.

Dy hapa e bëjnë këtë supë të mirë dhe të dy kërkojnë vëmendje, jo kohë. I pari është skuqja e fideve: në gjalpë ato marrin shije më të thellë dhe nuk ngjiten me njëra-tjetrën kur u hidhet lëngu. I dyti është lidhja me vezë e limon. Vezët e rrahura nuk hidhen drejt e në tenxhere, sepse priten menjëherë; ato ngrohen më parë me disa garuzhda lëng të nxehtë dhe hidhen në supë kur ajo nuk vlon më. Kështu supa trashet lehtë dhe mbetet e lëmuar, pa asnjë copëz veze.

Nga ndezja e zjarrit deri te pjata kalojnë rreth 15 minuta, ndaj kjo supë përshtatet për një darkë të lehtë në ditë pune ose si pjatë e parë para një gjelle me perime. Ka shije të butë dhe fidet e holla hahen lehtë me lugë, prandaj u pëlqen edhe fëmijëve. Me lëng perimesh është vegjetariane, me lëng pule del më e plotë në shije. Shërbejeni menjëherë, sa është ende e nxehtë, me bukë të freskët dhe një copë djathë të bardhë anash.

Përbërësit

Për 4 persona

Udhëzimet

1. Lëngu dhe Përgatitja: Hidhni lëngun e perimeve në një tenxhere dhe ngroheni në zjarr të fortë derisa të vlojë. Ndërkohë thyejini fidet me dorë në copa 2-3 cm, nëse janë të gjata ose në fole. Shtrydhni limonin, kullojeni lëngun nga farat dhe grini imët majdanozin. Nxirrini vezët nga frigoriferi, që të mos jenë krejt të ftohta kur t'i rrahni.
2. Skuqja e Fideve: Në një tenxhere tjetër me fund të trashë, rreth 3 litra, shkrini gjalpin në zjarr mesatar derisa të shkumëzojë. Hidhni fidet dhe trazojini pa ndalur me lugë druri për 2-3 minuta, derisa të marrin ngjyrë të artë deri në kafe të çelur dhe erë buke të thekur. Mos i lini të errësohen, sepse fidet e djegura e hidhërojnë supën.
3. Zierja e Fideve: Hidhni ngadalë lëngun e nxehtë mbi fidet, duke e mbajtur fytyrën larg, sepse në fillim spërkat. Trazoni menjëherë që fijet të ndahen nga njëra-tjetra, lëreni supën të marrë valë dhe ulni zjarrin pak nën mesatar. Ziejini 3-5 minuta pa kapak, duke trazuar herë pas here, derisa fidet të zbuten, por të kenë ende pak qëndresë, sepse vazhdojnë të gatuhen gjatë lidhjes. Shtoni kripë sipas shijes.
4. Vezët me Limon: Ndërsa ziejnë fidet, thyejini vezët në një tas mesatar dhe rrihini me kamxhik për rreth 1 minutë, derisa të bëhen të njëtrajtshme dhe pak të shkumëzuara. Pa e ndalur rrahjen, shtoni pak nga pak 2 lugë gjelle lëng limoni. Përzierja duhet të jetë e lëmuar, pa fije të bardha veze; nëse mbeten, rrihini edhe pak.
5. Zbutja e Vezëve: Hiqeni tenxheren nga zjarri dhe prisni rreth 1 minutë, derisa supa të pushojë së vluari. Merrni me garuzhdë lëng të nxehtë, pa fide, dhe hidheni shumë ngadalë mbi vezët, duke i rrahur pa pushim. Përsëriteni edhe me dy garuzhda të tjera. Kështu vezët ngrohen gradualisht dhe nuk priten kur të hyjnë në tenxhere.
6. Lidhja e Supës: Hidhni përzierjen e vezëve në tenxhere në rrjedhë të hollë, duke trazuar supën pa ndalur. Kthejeni tenxheren në zjarr shumë të ulët dhe trazoni 1-2 minuta, derisa supa të trashet pak, të marrë ngjyrë të verdhë të zbehtë dhe të nxjerrë avull të dendur (rreth 75°C, nëse keni termometër). Mos e lini të vlojë, sepse vezët priten.
7. Shërbimi: Hiqeni supën nga zjarri, shtoni piperin e zi dhe provojeni edhe një herë. Nëse e doni më të thartë, shtoni lugën e mbetur të lëngut të limonit; nëse duhet, rregulloni kripën. Ndajeni menjëherë në pjata të ngrohta dhe spërkateni me majdanoz. Mos e lini në tenxhere, sepse fidet vazhdojnë të thithin lëng dhe brenda 15-20 minutash supa trashet shumë.

Këshilla nga Kuzhina

• Mbajeni lëngun të nxehtë para se ta hidhni mbi fidet. Lëngu i ftohtë e ndal zierjen dhe fidet e skuqura ngjiten në fund të tenxheres.
• Rrihini vezët mirë para se të shtoni limonin. E bardha që nuk është rrahur mirë mpikset në supë si fije të bardha.
• Nëse përdorni ujë në vend të lëngut, shtoni 10 g gjalpë më shumë dhe pak më tepër kripë, sepse supa nuk ka bazë tjetër shijeje.
• Për një supë më të lëngshme, ulni fidet në 80 g; për një supë më të dendur, që hahet si pjatë e vetme, rritini deri në 120 g.
• Nëse duhet të prisni dikë, hiqeni supën nga zjarri pa e lidhur me vezë. Para shërbimit ngroheni deri në vlim, shtoni pak lëng të nxehtë nëse është trashur dhe pastaj bëni lidhjen si në hapat 5 dhe 6.

Si të Servirni

Shërbejeni supën sapo ta keni lidhur, në pjata të thella ose në tasa të ngrohura më parë me ujë të nxehtë, që të mos ftohet shpejt. Sipër hidhni majdanozin e grirë dhe pak piper të zi të sapobluar; kush e do më të thartë, le të ketë pranë një fetë limoni. Shoqërojeni me bukë të freskët ose me feta buke të thekura në tigan dhe me një copë djathë të bardhë.

Si darkë e lehtë, supa mjafton me një sallatë me domate e kastravecë ose me pak turshi. Si pjatë e parë, shërbejeni në porcione më të vogla para një gjelle me perime, me peshk ose me mish të pjekur. Nëse e gatuani për fëmijë, lëreni pa piper dhe hidhni më pak limon te vezët. Për një tryezë me më shumë njerëz, dyfishoni sasitë dhe përdorni tenxhere më të gjerë, që fidet të skuqen në mënyrë të njëtrajtshme.

Variacione Rajonale

• Me lëng pule: Zëvendësoni lëngun e perimeve me lëng pule shtëpie. Supa del më e plotë në shije, por nuk është më vegjetariane.
• Vetëm me të verdha: Në vend të dy vezëve të plota, përdorni 3 të verdha veze. Lidhja del më e butë, më kremoze dhe me ngjyrë më të fortë.
• Me kos dhe nenexhik: Rrihni 1 vezë me 150 g kos të plotë dhe lidhni supën njësoj, pa limon dhe pa e lënë të vlojë. Në fund shkrini 10 g gjalpë, hiqeni nga zjarri, shtoni 1/2 lugë çaji nenexhik të thatë, trazoni 10 sekonda dhe hidheni sipër supës.
• Me gjalpë me piper të kuq: Para shërbimit shkrini 15 g gjalpë, shtoni 1/2 lugë çaji piper të kuq të ëmbël, trazoni 10 sekonda larg zjarrit dhe hidhni nga pak sipër çdo pjate.
• Pa vezë: Lëreni supën pa lidhje dhe shtoni vetëm limon e majdanoz në fund. Del më e hollë dhe më e lehtë, e mirë kur nuk keni vezë në shtëpi.

Çfarë është Supë e Thjeshtë me Fide, Vezë dhe Limon – Gati për 15 Minuta?

Supa me fide është një supë e lëngshme me makarona të thata shumë të holla, në formë fijesh, që në shqip quhen fide ose fidhe. Ky version nuk ka mish dhe as perime të prera: bazën e përbëjnë lëngu i perimeve (ose thjesht ujë), gjalpi dhe fidet e skuqura. Trupin dhe thartirën ia jep lidhja me vezë dhe limon, e njëjta teknikë që përdoret edhe për supën e pulës me oriz.

Fidet blihen të thata, zakonisht të mbështjella në fole ose të prera shkurt. Për këtë supë përshtaten më mirë fidet më të holla, që ziejnë për 3-5 minuta. Para se të hyjnë në lëng, ato skuqen në gjalpë: sipërfaqja e tyre merr ngjyrë të artë, shija bëhet më e plotë dhe fijet mbeten më të ndara gjatë zierjes. Gjalpi mbetet në supë dhe i jep asaj butësi e aromë.

Supa e gatshme ka ngjyrë të verdhë të zbehtë dhe është lehtësisht e trashë, por jo kremoze. Thartira e limonit ndihet qartë, por nuk e mbulon shijen e gjalpit dhe të fideve të skuqura. Fidet duhet të jenë të buta dhe të ndahen lehtë nga njëra-tjetra. Kjo supë nuk pret: sa më gjatë qëndron, aq më shumë lëng thithin fidet, ndaj gatuhet pak para se të ulen të gjithë në tryezë.

Historia e Pjatës

Origjina e supës me fide nuk është e dokumentuar dhe supa nuk lidhet me ndonjë qytet apo krahinë të caktuar shqiptare. Është supë shtëpie, që gatuhet ndryshe nga një familje në tjetrën: me ujë ose me lëng pule, me vezë e limon ose vetëm me limon, me pak domate ose pa to. Emra të ngjashëm për këto makarona të holla gjenden edhe në gjuhë të tjera të Mesdheut, si fidés në greqisht dhe fideos në spanjisht.

Makaronat e holla në formë fijesh përdoren prej shekujsh në kuzhinat e Mesdheut dhe të Lindjes së Mesme. Në kuzhinën turke quhen şehriye dhe hyjnë si në supa, ashtu edhe në pilafe, ku zakonisht skuqen më parë në yndyrë, njësoj si në këtë recetë. E njëjta mënyrë gjendet edhe te orizi me fide i kuzhinave arabe. Sot supa e shpejtë me fide gatuhet në shumë vende të Ballkanit dhe të Mesdheut lindor, ku secili vend ka shtesat e veta.

Lidhja me vezë dhe limon është po ashtu e përhapur në këtë rajon. Në greqisht quhet avgolemono, ndërsa në kuzhinën turke është një nga format e terbiye, lidhjes që u shtohet supave në fund. Në shtëpitë shqiptare përdoret sidomos për supën e pulës me oriz. Kur dhe si u bashkua kjo lidhje me supën me fide nuk dihet me siguri. Supa me fide, vezë e limon mbetet një nga supat më të shpejta që mund të bëhen në shtëpi, me përbërës që gjenden pothuajse kudo.