Pilaf me Perime - Receta Vegjetariane

Hyrje

Pilaf me perime është nga ato gatime të përditshme që e zgjidhin një drekë ose darkë pa shumë punë në kuzhinë. Kokrrat dalin të ndara e me shkëlqim të lehtë, preshi i zbutur ngadalë sjell një ëmbëlsi të butë, karota i jep ngjyrë, ndërsa bizelet mbeten të njoma e jeshile. Në fund, koperi i freskët dhe një copë gjalpë e mbyllin pjatën me aromë që të kujton pranverën. Është gatim vegjetarian, i ngopur dhe i ekuilibruar, që hahet mirë si pjatë kryesore për katër veta ose si shoqërues.

Sekreti i një pilafi të mirë është lëngu i matur dhe durimi. Orizi lahet derisa uji të dalë i kthjellët, pastaj kaurdiset për pak minuta në vaj ulliri bashkë me qepën, preshin dhe karotën, që kokrrat të lyhen me yndyrë e të mos ngjiten. Për 380 g oriz kokërrgjatë përdoren 800 ml lëng perimesh i nxehtë, i cili thithet plotësisht nën kapak në zjarr të ulët. Pas zierjes, tenxherja pushon 10 minuta me një peshqir nën kapak, që thith avullin dhe nuk e lë orizin të lagësht.

Ky pilaf shkon për një drekë të lehtë gjatë javës, për ditët pa mish ose si shoqërues i peshkut dhe i mishit të pjekur. E plotëson mirë një tas me kos të ftohtë dhe një sallatë me domate e kastraveca. Nga fillimi deri në pjatë duhet rreth një orë, bashkë me larjen e orizit dhe pushimin. Pa gjalpin, pjata u përshtatet edhe atyre që nuk hanë bulmet. Ka shijen më të plotë në pranverë, kur në treg gjenden presh i njomë dhe bizele të freskëta.

Përbërësit

Për 4 persona

Udhëzimet

1. Lani orizin: Hidheni orizin në një tas të madh me ujë të ftohtë, trazojeni me dorë dhe derdhni ujin e turbullt. Përsëriteni 4-5 herë, derisa uji të dalë pothuajse i kthjellët. Kullojeni në sitë për 10-15 minuta, ndërkohë që përgatitni perimet. Larja largon niseshtenë e tepërt nga sipërfaqja e kokrrave, ndaj orizi nuk ngjitet dhe nuk bëhet qull.
2. Pritni perimet: Pritni preshin për së gjati dhe lajeni mirë nën ujë të rrjedhshëm, duke i hapur shtresat, sepse dheu fshihet mes tyre. Pastaj priteni në rrathë të hollë. Grini imët qepën, qëroni karotat dhe pritini në kubikë rreth 1 cm. Grini imët koperin ose majdanozin dhe lëreni mënjanë. Ngrohni lëngun e perimeve në një tenxhere të vogël dhe mbajeni të nxehtë në zjarr të ulët.
3. Zbutni qepën dhe preshin: Në një tenxhere me fund të trashë, rreth 24 cm, ngrohni vajin e ullirit në zjarr mesatar. Shtoni qepën, preshin dhe një majë nga kripa. Gatuajini 6-7 minuta, duke i trazuar shpesh, derisa të zbuten dhe të bëhen të tejdukshme, pa marrë ngjyrë kafe. Shtoni karotën dhe gatuajeni edhe 3 minuta. Nëse perimet nisin të skuqen, ulni pak zjarrin.
4. Kaurdisni orizin: Shtoni orizin e kulluar mirë dhe trazojeni butë me lugë druri për 2-3 minuta, derisa të gjitha kokrrat të lyhen me vaj, skajet e tyre të bëhen të tejdukshme dhe të dëgjoni një kërcitje të lehtë në fund të tenxheres. Kaurdisja e forcon sipërfaqen e kokrrave, që të mos ngjiten. Mos e lini orizin të marrë ngjyrë.
5. Shtoni lëngun: Derdhni 800 ml lëng të nxehtë dhe, nëse janë të freskëta, edhe bizelet. Shtoni piperin, provoni lëngun dhe hidhni nga kripa e mbetur aq sa lëngu të jetë pak më i kripur se një supë. Kur të marrë valë, trazojeni një herë, që orizi të shtrihet njëtrajtësisht, mbulojeni me kapak dhe ulni zjarrin në minimum.
6. Gatuajeni pa e trazuar: Gatuajeni 15 minuta pa e trazuar. Nëse përdorni bizele të ngrira, pas 10 minutash hapni shpejt kapakun, shpërndajini sipër orizit pa i përzier dhe mbylleni menjëherë. Pas 15 minutash ngrini pak kapakun: lëngu duhet të jetë thithur plotësisht dhe në sipërfaqe duhet të shihen vrima të vogla avulli. Nëse ka ende lëng, gatuajeni edhe 2-3 minuta. Nëse ndjeni erë djegieje nga fundi, fikeni zjarrin menjëherë.
7. Lëreni të pushojë: Fikni zjarrin. Vendosni mbi tenxhere një peshqir të pastër kuzhine dhe rivendosni kapakun sipër tij, duke i ngritur cepat e peshqirit mbi kapak, që të mos varen pranë zjarrit. Lëreni të pushojë 10 minuta pa e hapur. Peshqiri thith avullin që përndryshe do të pikonte mbi oriz, ndaj kokrrat e mbarojnë gatimin të ndara e jo të lagura.
8. Shtoni gjalpin dhe barishtet: Hiqni peshqirin, shtoni gjalpin në copa të vogla dhe koperin ose majdanozin e grirë. Hapeni orizin me pirun, duke e ngritur nga fundi drejt sipër, që gjalpi të shkrijë dhe barishtet të shpërndahen pa i shtypur kokrrat. Provojeni dhe rregulloni kripën dhe piperin. Shërbejeni të ngrohtë. Mbetjet ftohini brenda 1 ore, ruajini në frigorifer dhe hajini brenda 24 orësh.

Këshilla nga Kuzhina

• Peshoni orizin dhe matni lëngun me saktësi: raporti 380 g oriz me 800 ml lëng është ai që e mban pilafin kokërr më kokërr.
• Përdorni gjithmonë lëng të nxehtë. Lëngu i ftohtë e ndal zierjen dhe orizi del i pabarabartë, i butë jashtë e i fortë brenda.
• Provoni kripën e lëngut para se ta mbuloni tenxheren. Lëngjet e blera ose me kubik janë shpesh të kripura, ndaj mund t'ju mjaftojë gjysma e kripës.
• Shtojeni koperin vetëm në fund, pasi të keni fikur zjarrin, sepse nxehtësia e gjatë ia zbeh aromën dhe ngjyrën.
• Nëse e dyfishoni recetën, përdorni një tenxhere më të gjerë, që orizi të mos rrijë në shtresë shumë të trashë dhe të gatuhet njëlloj.
• Për ta ringrohur, spërkatni 1-2 lugë gjelle ujë mbi oriz, mbulojeni dhe ngroheni në zjarr të ulët derisa të avullojë fort në gjithë masën.

Si të Servirni

Shërbejeni pilafin të ngrohtë, sapo ta keni hapur me pirun, në pjata të cekëta, që avulli të largohet dhe kokrrat të mbeten të ndara. Hidhni sipër pak koper të freskët dhe, nëse doni, një fije vaj ulliri. Si pjatë kryesore, e plotëson një tas me kos të ftohtë ose salcë kosi me kastravec, sepse thartira e kosit i shkon ëmbëlsisë së preshit dhe karotës. Një sallatë me domate, kastravec dhe qepë, ose turshi lakre në dimër, i jep tryezës freski.

Si shoqërues, pilafi me perime shkon mirë me peshk të pjekur në skarë, me pulë të pjekur ose me qofte. Për një drekë vegjetariane, shoqërojeni me speca të pjekur, djathë të bardhë dhe ullinj. Nga pijet, një gotë dhallë e ftohtë ose një verë e bardhë e thatë janë zgjedhje të mira.

Variacione Rajonale

• Me kërpudha: Kaurdisni veçmas 200 g kërpudha të prera në feta, në zjarr të fortë, derisa të marrin ngjyrë të artë, dhe përziejini me pilafin pas pushimit.
• Me fide: Para qepës, skuqni në vaj 50 g fide të thyera, duke i trazuar pa pushim, derisa të marrin ngjyrë kafe të çelur. Hiqini me lugë të shpuar, kthejini në tenxhere bashkë me orizin dhe shtoni 100 ml lëng më shumë.
• Me qiqra: Shtoni 200 g qiqra të ziera dhe të kulluara bashkë me lëngun, për një pjatë kryesore më të ngopur dhe me më shumë proteina.
• Vegan: Hiqni gjalpin dhe në fund hidhni sipër 1 lugë gjelle vaj ulliri të papërpunuar. Kontrolloni që lëngu i perimeve të mos ketë përbërës bulmeti.

Çfarë është Pilaf me Perime - Receta Vegjetariane?

Pilaf me perime është oriz i gatuar me metodën e pilafit: kokrrat kaurdisen fillimisht në yndyrë dhe më pas ziejnë në një sasi të matur lëngu, që thithet plotësisht. Rezultati janë kokrra të buta, por të ndara, pa lëng të tepërt në fund të tenxheres. Në këtë version perimet nuk janë zbukurim anësor: preshi, karota dhe bizelet gatuhen bashkë me orizin dhe i japin shije lëngut që ai thith.

Kjo e dallon qartë nga rizotoja me perime, ku orizi me kokërr të shkurtër trazohet vazhdimisht dhe lëngu shtohet me radhë, derisa pjata të marrë strukturë kremoze. Te pilafi ndodh e kundërta: lëngu hidhet njëherësh, kapaku mbyllet dhe orizi nuk trazohet më. Ndryshon edhe nga tava me oriz dhe perime në furrë, ku perimet piqen më parë dhe orizi e mbaron gatimin në tepsi.

Karakterin e kësaj pjate e përcaktojnë preshi dhe koperi. Preshi, i zbutur ngadalë në vaj ulliri, ka një shije të ëmbël, më të butë se ajo e qepës, ndërsa koperi i shtuar në fund sjell freski aromatike që u shkon shumë perimeve të pranverës. Majdanozi është zëvendësim i mirë për ata që nuk e duan koperin, por shija del më e qetë. Gjalpi në fund e bën orizin më të butë në gojë.

Historia e Pjatës

Fjala pilaf ka ardhur në shqip nga turqishtja (pilav), e cila e ka marrë nga persishtja, ku pjata quhet polow. E njëjta familje gatimesh, ku orizi kaurdiset në yndyrë dhe zihet me lëng të matur, gjendet në Azinë Qendrore, në Iran e në Lindjen e Mesme, në Indi, ku njihet si pulao, dhe në Ballkan. Pjata e ka origjinën diku në Azinë Perëndimore ose Qendrore, por ku saktësisht dhe kur lindi nuk dihet me siguri.

Në Shqipëri, si në gjithë Ballkanin, pilafi lidhet me kuzhinën osmane: vetë emri, ashtu si shumë fjalë të tjera të kuzhinës, si tavë, qofte apo jahni, ka hyrë në shqip nëpërmjet turqishtes. Në kuzhinën shqiptare ai njihet sidomos i gatuar me lëng mishi ose pule dhe shërbehet shpesh pranë mishit, me kos anash. Se kur u bë gatim i përditshëm në shtëpitë shqiptare, nuk ka të dhëna të sakta.

Edhe versionet pa mish kanë vendin e tyre në këtë traditë. Në ditët e agjërimit të krishterë, në familjet që e mbajnë atë, gatimet me oriz, vaj dhe perime të stinës janë zgjidhje e zakonshme, ndërsa në ditët e tjera pilafi me perime mbetet një mënyrë e thjeshtë dhe ekonomike për të ngopur familjen. Koperi, që përdoret gjerësisht në Ballkan dhe në Mesdheun lindor me oriz, perime dhe kos, i shkon natyrshëm kësaj pjate.