Makarona me Presh: Recetë Kremoze dhe e Shijshme

Hyrje

Preshi është një nga perimet më të nënvlerësuara në kuzhinën moderne, megjithëse që në lashtësi vlerësohej si ushqim dhe si bimë mjekësore. Kjo recetë e thjeshtë makaronash e kthen preshin në bazën e një salce të pasur e aromatike. Nuk ju duhen përbërës të rrallë: tre presh të mëdhenj, një qepë, pak hudhër, krem djathi, kaçkavall, parmesan dhe 400 g linguine ose fettuccine, që gjenden lehtë në market.

Kombinimi i preshit të kaurdisur me kremin e djathit krijon një salcë që mbështillet rreth çdo fije makaronash dhe e bën pjatën njëkohësisht shtëpiake dhe të rafinuar. Preshi zbutet ngadalë në vaj ulliri me një majë kripë, për 8-10 minuta, derisa të bëhet i ëmbël dhe të marrë pak ngjyrë në skaje. Hudhra gatuhet vetëm një minutë, që të mos hidhërohet. Lëngu i perimeve reduktohet përgjysmë, kremi i djathit e trash salcën, ndërsa kaçkavalli dhe uji i zierjes i lidhin të gjitha rreth makaronave, që e përfundojnë gatimin në tigan.

Është ideale për darkën e një dite pune, kur dëshironi diçka të shijshme pa orë përgatitje. Salca përgatitet ndërsa vlon uji dhe ziejnë makaronat, ndaj e gjithë puna zgjat rreth 50 minuta. Mjaftojnë një tenxhere për makaronat dhe një tigan i gjerë për salcën. Shërbehet si pjatë kryesore për katër veta, me një sallatë të freskët anash, ose në porcione më të vogla si garniturë për pulë apo peshk. Në vjeshtë dhe në dimër, kur preshi është në stinën e vet, gjendet më i freskët dhe më i lirë.

Përbërësit

Për 4 persona

Udhëzimet

1. Përgatitja e Preshit: Pritni rrënjët dhe pjesën e errët jeshile të preshit. Ndajeni secilin presh përgjatë në dy pjesë dhe lajeni me kujdes nën ujë të rrjedhshëm, duke hapur shtresat, për të hequr çdo rërë ose papastërti që mund të fshihet mes tyre. Tundeni për të hequr ujin e tepërt, më pas priteni në feta rreth 1 cm të trasha.
2. Zierja e Makaronave: Vini në zjarr një tenxhere të madhe me rreth 4 litra ujë, shtoni 2 lugë gjelle kripë dhe lëreni të vlojë. Hidhni makaronat kur të derdhni lëngun e perimeve në tigan (hapi 4) dhe ziejini 2 minuta më pak sesa tregon paketa, sepse gatimi përfundon në salcë. Para se t'i kulloni, rezervoni 250 ml nga uji i zierjes: niseshteja që përmban e ndihmon salcën të ngjitet pas makaronave.
3. Kaurdisja e Perimeve: Sapo të keni vënë ujin në zjarr, ngrohni vajin e ullirit në një tigan të gjerë në zjarr mesatar. Shtoni qepën dhe gatuajeni 5 minuta, derisa të zbutet dhe të bëhet e tejdukshme. Shtoni preshin dhe një majë kripë, që e ndihmon të lëshojë lëngun dhe të zbutet më shpejt. Gatuajeni 8-10 minuta, duke e trazuar herë pas here, derisa preshi të bëhet shumë i butë dhe skajet të marrin pak ngjyrë të artë.
4. Hudhra dhe Lëngu i Perimeve: Shtoni hudhrën dhe gatuajeni 1 minutë, derisa të lëshojë aromë, pa e lënë të marrë ngjyrë. Derdhni lëngun e perimeve dhe, në të njëjtën kohë, hidhni makaronat në ujin që vlon. Lëreni lëngun të vlojë 3-4 minuta, derisa të pakësohet përgjysmë. Reduktimi përqendron shijen dhe nuk e lë salcën të dalë e ujshme.
5. Krijimi i Salcës Kremoze: Ulni zjarrin pak nën mesatar dhe shtoni kremin e djathit. Trazojeni derisa të shkrihet dhe të bashkohet me perimet. Lëreni të ziejë lehtë 2-3 minuta, derisa salca të trashet pak. Nëse duket shumë e trashë, shtoni pak ujë nga tenxherja e makaronave, që ende po ziejnë.
6. Kombinimi Përfundimtar: Kur makaronat të jenë gati, kullojini pa i shpëlarë dhe hidhini direkt në tigan me salcën. Shtoni kaçkavallin e grirë dhe përzieni me dy lugë ose me një pincë makaronash. Mbajini në zjarr të ulët 2-3 minuta, duke i trazuar pa pushim, derisa djathi të shkrihet dhe salca të mbështillet rreth makaronave. Nëse duket e trashë, shtoni, lugë pas luge, pak nga uji i rezervuar: duhet të jetë kremoze, jo e lëngët. Provojeni dhe shtoni kripë nëse duhet.
7. Servirja: Hiqeni tiganin nga zjarri dhe ndajini makaronat në pjata të ngrohura paraprakisht. Spërkatini me parmesanin e grirë, piper të zi të sapobluar dhe majdanozin e copëtuar. Servirini menjëherë, ndërsa janë të ngrohta dhe kremoze, sepse salca me djathë trashet shpejt sapo fillon të ftohet.

Këshilla nga Kuzhina

• Mos e nxitoni kaurdisjen e preshit - sa më shumë durim, aq më i ëmbël bëhet
• Ruani ujin e makaronave - është sekreti për një salcë perfekte
• Përdorni makarona cilësore - ato mbajnë më mirë salcën
• Shtoni pak lëng limoni në fund për freski
• Për version vegjetarian, përdorni lëng perimesh dhe djathëra me mullëz jo shtazore - parmesani klasik bëhet me mullëz shtazore

Si të Servirni

Servirini makaronat menjëherë, në pjata të ngrohura paraprakisht, sepse salca me djathë trashet shpejt sapo fillon të ftohet. Sipër hidhni parmesanin e grirë, piper të zi të sapobluar dhe majdanozin; disa pika lëng limoni e freskojnë shijen e kremit. Si pjatë kryesore, 400 g makarona mjaftojnë për katër veta.

Për shoqërim zgjidhni diçka të freskët dhe me pak aciditet: sallatë jeshile ose rukolë me limon dhe vaj ulliri, sallatë me lakër të bardhë të grirë hollë, ose pak turshi. Nëse i shërbeni si garniturë, ndajini në gjashtë porcione të vogla e vendosini pranë pulës së pjekur, peshkut në skarë ose bërxollave. Me këtë pjatë shkon mirë një verë e bardhë e thatë. Pas një pjate kaq kremoze, një frut i stinës, si portokalli ose mandarina, e mbyll vaktin lehtë.

Variacione Rajonale

• Me kërpudha: Pasi preshi të jetë zbutur, shtoni 250 g kërpudha të prera në feta dhe gatuajini 5-6 minuta në zjarr mesatar, derisa të avullojë lëngu që lëshojnë. Vazhdoni pastaj me hudhrën dhe lëngun e perimeve.
• Me pancetë ose proshutë: Para se të shtoni qepën, skuqni në tigan 100 g pancetë ose proshutë të prerë në shirita, derisa të marrë ngjyrë. Hiqni pjesën më të madhe të yndyrës, ulni vajin e ullirit në 2 lugë gjelle dhe kriposni më pak, sepse mishi i tharë është i kripur.
• Me pulë: Skuqni veçmas 300 g gjoks pule të prerë në kubikë në 1 lugë gjelle vaj, 6-8 minuta, derisa të mos jetë më rozë në mes dhe të arrijë 74°C në brendësi. Shtojeni në salcë bashkë me makaronat në hapin 6.
• Me ajkë gatimi: Në vend të kremit të djathit përdorni 200 ml ajkë gatimi. Salca del më e lëngët dhe më pak e thartë, ndaj lëreni të valojë lehtë 4-5 minuta që të trashet para se të shtoni makaronat.
• Në furrë: Zieni makaronat 3 minuta më pak sesa tregon paketa, sepse vazhdojnë të gatuhen në furrë. Pasi t'i përzieni me salcën, hidhini në një tavë të lyer me vaj, spërkatini me 50 g kaçkavall të grirë dhe piqini në 200°C për 12-15 minuta, derisa sipër të marrin ngjyrë të artë.

Çfarë është Makarona me Presh: Recetë Kremoze dhe e Shijshme?

Makaronat me presh janë një pjatë e thjeshtë shtëpie, ku salca nuk bëhet me domate, por me vetë preshin. Tre presh të mëdhenj, të prerë në feta, zbuten ngadalë në vaj ulliri bashkë me një qepë, derisa të bëhen të butë dhe të ëmbël. Pastaj lidhen me krem djathi dhe kaçkavall të shkrirë, ndërsa parmesani hidhet sipër në pjatë. Makaronat e gjata dhe të sheshta, si linguine ose fettuccine, e mbajnë mirë këtë salcë kremoze.

Pjesa kryesore e punës është preshi. Përdoret vetëm pjesa e bardhë dhe jeshile e çelur, sepse gjethet e errëta mbeten fibroze edhe pas gatimit. Një majë kripë që në fillim e ndihmon të lëshojë lëngun, kështu që preshi zbutet në lagështinë e vet në vend që të skuqet. Pas 8-10 minutash në zjarr mesatar, mprehtësia e tij humbet dhe del ëmbëlsia natyrale; skajet që marrin pak ngjyrë të artë shtojnë një shije të lehtë karamele.

Salca ndërtohet me radhë. Lëngu i perimeve, i reduktuar përgjysmë, përqendron shijen; kremi i djathit i jep trup dhe një thartësi të lehtë; kaçkavalli shkrihet mirë dhe e bën salcën të ngjitet pas makaronave. Uji i zierjes, i pasur me niseshte, e mban bashkë yndyrën me djathin, që salca të mos ndahet. Në fund ajo duhet të jetë kremoze dhe e lëmuar, as e lëngët, as e trashë si brumë.

Historia e Pjatës

Preshi është ndër perimet më të vjetra të kultivuara në Mesdhe dhe në Lindjen e Afërt. E njihnin egjiptianët e lashtë, ndërsa grekët dhe romakët e përdornin gjerësisht në kuzhinë; përmbledhja romake e recetave që njihet me emrin Apicius ka disa receta me presh. Latinisht quhej porrum, dhe nga kjo fjalë vijnë emrat e tij në italisht (porro) dhe në frëngjisht (poireau). Sot preshi është një nga simbolet kombëtare të Uellsit.

Në Shqipëri preshi është perime e zakonshme e vjeshtës dhe e dimrit. E gjejmë në byrekun me presh, në preshin me oriz dhe në gjellët me presh e mish, ku zbutet ngadalë derisa të bëhet i ëmbël. Makaronat janë prej kohësh ushqim i përditshëm në shtëpitë shqiptare, dhe gatime të thjeshta si makaronat me djathë njihen kudo.

Kjo recetë nuk ka një origjinë të njohur dhe nuk i përket ndonjë krahine të caktuar. Është një kombinim i kohëve tona: preshi i kuzhinës së përditshme shqiptare dhe përfundimi i makaronave në salcë me ujin e zierjes, një teknikë italiane. Kaçkavalli është djathë i verdhë i përhapur në gjithë Ballkanin dhe emri i tij lidhet me caciocavallo-n italian. Kremi i djathit filloi të prodhohej industrialisht në Shtetet e Bashkuara në fund të shekullit XIX. Prandaj ky version duhet parë si recetë moderne shtëpie, jo si gatim tradicional i trashëguar.