Fërgesë me Gjizë, Speca dhe Domate

Hyrje

Fërgesë me gjizë bëhet me speca të pjekur, domate të gatuara deri sa të humbasin ujin dhe gjizë të thërrmuar. Kjo recetë nuk ka mish, mëlçi ose vezë. Titulli dhe përbërësit e mbajnë të ndarë nga fërgesa tiranase me mëlçi dhe nga varianti me gjizë e vezë.

Specat piqen, mbulohen 10 minuta dhe qërohen. Domatet gatuhen veç me qepën derisa luga të lërë gjurmë në fund të tiganit; nëse baza mbetet e hollë, gjiza do të lëshojë ujë dhe tava nuk lidhet. Gjiza kullohet para se të shtohet.

Pasi bashkohen, masa gatuhet pesë minuta në tigan dhe kalon në enë balte ose tavë të cekët. Pjekja 15-minutëshe në 200°C bashkon shijen dhe skuq lehtë sipërfaqen pa e tharë gjizën. Shërbejeni pas 10 minutash me bukë të freskët.

Çfarë është Fërgesë me Gjizë, Speca dhe Domate?

Fërgesë me gjizë është pjatë shqiptare me speca, domate dhe gjizë, e gatuar derisa të bëhet e trashë dhe e lugët. Faqja zyrtare e turizmit përshkruan fërgesën e pjekur me speca dhe djathë ose gjizë. Ky variant ruan përbërjen pa mish dhe pa vezë.

Historia e Pjatës

Fërgesa ka variante me gjizë, djathë, vezë ose mish, prandaj emri vetëm nuk mjafton për të përcaktuar recetën. Burimi zyrtar shqiptar lidh specat, domatet dhe gjizën me fërgesën e pjekur. Kjo faqe nuk e quan çdo variant “origjinal” dhe nuk i bashkon intentet e ndryshme.

Përbërësit

Për 5 persona

• 5 copë speca të kuq (rreth 700 g)
• 600 g domate të pjekura (të qëruara dhe të grira)
• 450 g gjizë (e kulluar mirë)
• 1 copë qepë (e grirë imët)
• 2 thelpinj hudhër
• 45 ml vaj ulliri
• 20 g gjalpë (për enën)
• 1 lugë çaji spec i kuq i ëmbël
• 1/2 lugë çaji rigon
• 1/2 lugë çaji kripë (rregullohet sipas gjizës)
• 1/2 lugë çaji piper i zi

Udhëzimet

1. Piqni specat: Piqini në 230°C për 20-25 minuta, duke i kthyer, derisa lëkura të nxihet në njolla dhe tuli të zbutet.
2. Avulloni dhe qëroni: Mbulojini 10 minuta në tas, pastaj hiqni lëkurën, farat dhe lëngun e tepërt. Pritini në shirita të shkurtër.
3. Zbutni qepën: Ngrohni vajin në tigan të gjerë dhe gatuani qepën 6-8 minuta. Shtoni hudhrën dhe specin e kuq për 30 sekonda.
4. Përqendroni domatet: Shtoni domatet dhe ziejini pa kapak 15-18 minuta, derisa luga të lërë gjurmë dhe të mos ketë ujë të lirë.
5. Shtoni specat: Përzieni shiritat e specit, rigonin dhe piperin. Gatuajini 4 minuta që shijet të bashkohen.
6. Lidhni me gjizën: Ulni nxehtësinë dhe shtoni gjizën e kulluar. Përziejeni 4-5 minuta; provoni para se të shtoni kripë.
7. Piqni në tavë: Kalojeni në enë të lyer me gjalpë dhe piqeni në 200°C për 12-15 minuta, derisa skajet të flluskojnë lehtë.
8. Pushoni dhe shërbeni: Lëreni 10 minuta jashtë furrës që masa të lidhet. Shërbejeni të ngrohtë me bukë.

Këshilla nga Kuzhina

• Kulloni specat dhe gjizën; uji i tepërt është shkaku kryesor i fërgesës së hollë.
• Përqendroni domatet para gjizës, sepse masa nuk trashet mirë pasi djathi është shtuar.
• Provoni shijen para kripës; gjiza mund të jetë mjaft e kripur.
• Përdorni tavë të cekët që sipërfaqja të marrë nxehtësi pa e tharë qendrën.

Si të Servirni

Lëreni 10 minuta dhe shërbejeni në enën e pjekjes me bukë të freskët, sallatë dhe ullinj. Për meze, ndajeni në tasa të vegjël. Ftohni mbetjet brenda dy orësh dhe përdorini brenda 3-4 ditësh.

Variacione Rajonale

• Përdorni një spec jeshil bashkë me specat e kuq për aromë më të thellë.
• Shërbejeni direkt nga tigani pa pjekjen finale, pasi masa të jetë lidhur.
• Për fërgesë me vezë ose me mëlçi ndiqni faqet e veçanta dhe mos i shtoni këtu.