Makarona me Fasule dhe Midhje

Hyrje

Makaronat me fasule dhe midhje janë një pjatë e parë e dendur e kuzhinës mesdhetare, e lidhur sidomos me Napolin. Fasulet e ziera ngadalë, lëngu i kripur i midhjeve dhe makaronat e shkurtra gatuhen bashkë derisa salca të bëhet kremoze, pa ajkë dhe pa gjalpë. Është gatim i ngrohtë që hahet me lugë, i përshtatshëm sidomos për muajt e ftohtë.

Receta kërkon pak durim, sepse fasulet lihen në ujë një natë më parë dhe ziejnë deri në një orë e gjysmë, por hapat janë të thjeshtë. Midhjet hapen veçmas në tenxhere të mbuluar dhe lëngu i tyre, i kulluar me sitë të imët që të mos ketë rërë, hidhet te fasulet. Makaronat e mbarojnë gatimin në salcë, ku lëshojnë niseshte. Shërbehet për një drekë familjare ose për një darkë me miq, me bukë të thekur anash.

Përbërësit

Për 4 persona

Udhëzimet

1. Përgatitja e Fasuleve: Vendosini fasulet në një enë të madhe, mbulojini me ujë të ftohtë dhe lërini gjatë gjithë natës. Në mëngjes, shpëlajini mirë dhe hidhini në një tenxhere me ujë të freskët. Ziejini fort për 10 minutat e para, pastaj ulni zjarrin dhe lërini të ziejnë ngadalë derisa të zbuten plotësisht, gjithsej 60-90 minuta. Janë gati kur kokrra shtypet lehtë mes gishtave. Kullojini, por mbani mënjanë rreth 250 ml nga uji i zierjes.

   💡 Këshillë: Mund të përdorni fasule nga konserva për version më të shpejtë - shpëlajini mirë.

2. Pastrimi dhe Hapja e Midhjeve: Vendosini midhjet në ujë të ftohtë të kripur për rreth një orë, pastaj fërkojini nën ujë të rrjedhshëm dhe hiqni fijet që dalin nga guaskat. Largoni ato me guaskë të thyer dhe ato të hapura që nuk mbyllen kur i trokitni. Në një tenxhere të gjerë, ngrohni 1 lugë gjelle vaj ulliri me një thelp hudhër të shtypur, hidhni midhjet, mbulojeni dhe gatuajini në zjarr të fortë për 4-5 minuta, derisa të hapen.
3. Qërimi dhe Lëngu i Midhjeve: Largoni midhjet që kanë mbetur të mbyllura pas gatimit. Lërini të tjerat të ftohen pak dhe hiqini nga guaskat; nëse doni, lini 6-8 me guaskë për zbukurim. Kullojeni lëngun që mbeti në tenxhere përmes një site të imët ose një garze, që të mos kalojë rëra, dhe mbajeni mënjanë. Mbulojini midhjet e qëruara që të mos thahen.

   💡 Këshillë: Filtrojeni ujin e midhjeve me kujdes - ka shumë shije!

4. Baza e Salcës: Në një tenxhere të madhe, ngrohni 3 lugë gjelle vaj ulliri në zjarr mesatar dhe kaurdisni dy thelpinj hudhër të grirë hollë për 1-2 minuta. Kur hudhra të marrë ngjyrë të artë të lehtë, pa u djegur, shtoni gjysmën e majdanozit. Hidhni salcën e domates dhe gatuajeni për 10 minuta, duke e përzier herë pas here, derisa të trashet pak.
5. Bashkimi i Përbërësve: Shtoni fasulet e ziera në salcë, bashkë me lëngun e filtruar të midhjeve (rreth 1 filxhan). Shtoni majdanozin e mbetur dhe rregulloni kripën, duke pasur parasysh që lëngu i midhjeve është vetë i kripur. Gatuajeni me kapak në zjarr të ulët për 15 minuta, duke e përzier herë pas here, që fasulet të marrin shijen e salcës. Nëse trashet shumë, shtoni pak nga uji i fasuleve.
6. Zierja e Makaronave: Ndërkohë, vini në zjarr një tenxhere me ujë të kripur dhe, kur të ziejë fort, hidhni makaronat. Ziejini vetëm deri në gjysmë të kohës që shkruhet në pako, sepse gatimin do ta mbarojnë bashkë me fasulet. Para se t'i kulloni, mbani mënjanë rreth 1 filxhan nga uji i makaronave.
7. Finalizimi: Hidhni makaronat në tenxheren me fasulet dhe vazhdoni gatimin për 5-7 minuta, duke e përzier shpesh dhe duke shtuar ujin e makaronave sipas nevojës. Shtypni lehtë disa fasule me lugë druri për salcë më kremoze. Kur makaronat të jenë gati, por ende pak të forta në kafshatë, shtoni midhjet e qëruara, bashkë me ato që keni lënë me guaskë, dhe ngrohini 1-2 minuta. Hidhni piper të zi dhe hiqeni nga zjarri.

   💡 Këshillë: Konsistenca duhet të jetë kremoze por jo shumë e lëngshme.

Këshilla nga Kuzhina

• Përdorni fasule të cilësisë së lartë dhe lërini në ujë natën e mëparshme.
• Mos harroni të mbani ujin e gatimit të midhjeve - ka shumë shije!
• Makaronat duhet të përfundojnë gatimin në salcë, jo në ujë.
• Shtypja e disa fasuleve krijon një salcë më kremoze.
• Shoqërojeni me bukë të thekur dhe verë të bardhë të thatë.

Si të Servirni

Pasi ta hiqni nga zjarri, lëreni tenxheren të pushojë 2-3 minuta që salca të lidhet. Makaronat vazhdojnë të thithin lëng, ndaj nëse gatimi trashet shumë, shtoni disa lugë nga uji i makaronave që keni ruajtur dhe përzieni. Shërbejeni të nxehtë në pjata të thella, të ngrohura më parë, me pak piper të zi të sapobluar sipër. Midhjet me guaskë nxirrini nga tenxherja dhe vendosini sipër pjatave, sa për pamje.

Si shoqërim mjaftojnë disa feta bukë të thekur, për të mbledhur salcën, dhe një sallatë jeshile e rregulluar me limon, që e lehtëson kafshatën e fasuleve. Në kuzhinën italiane, te gatimet me fruta deti zakonisht nuk shtohet djathë i grirë, dhe këtu nuk i duhet. Me të shkon mirë një verë e bardhë e thatë dhe e freskët. Mbetjet ftohini shpejt dhe vendosini në frigorifer brenda dy orësh.

Variacione Rajonale

• Pa midhje: Bëni version vegjetarian vetëm me fasule.
• Me karkaleca: Zëvendësoni midhjet me karkaleca.
• Pikante: Shtoni spec djegës për version më të fortë.
• Me pancetë: Skuqni 80-100 g pancetë ose proshutë të tymosur, të prerë në shirita, në vajin e ullirit para se të shtoni hudhrën, dhe ulni kripën.

Çfarë është Makarona me Fasule dhe Midhje?

Makaronat me fasule dhe midhje janë një gatim i dendur me bazë fasulesh, diku mes supës dhe pjatës me makarona, që hahet me lugë. Në Itali njihet si pasta e fagioli con le cozze. Fasulet e thata lihen në ujë gjatë natës, ziejnë derisa të zbuten plotësisht dhe pastaj gatuhen në një salcë të thjeshtë me vaj ulliri, hudhër, majdanoz dhe pak domate. Midhjet hapen veçmas, në tenxhere të mbuluar.

Ajo që e bën këtë gatim të veçantë është lëngu që lëshojnë midhjet kur hapen. I kulluar me kujdes, që të mos ketë rërë, ai hidhet te fasulet dhe i jep tenxheres shijen e kripur të detit, ndaj kripën shtojeni vetëm pasi ta keni provuar gatimin. Makaronat e shkurtra ziejnë në ujë deri në gjysmë të kohës dhe e mbarojnë gatimin bashkë me fasulet, ku thithin lëngun dhe lëshojnë niseshte.

Niseshteja e makaronave dhe disa fasule të shtypura e lidhin salcën pa ajkë dhe pa gjalpë. Gatimi i mbaruar duhet të jetë kremoz, por jo i ngurtë: fasulet të plota dhe të buta, makaronat pak të forta në kafshatë dhe midhjet të njoma, sepse shtohen vetëm në minutat e fundit. Në Itali shërbehet zakonisht si pjatë e parë, por me këto sasi mjafton si pjatë kryesore për katër persona.

Historia e Pjatës

Makaronat me fasule, në italisht pasta e fagioli, janë ndër gatimet më të njohura të kuzhinës popullore italiane. Zakonisht lidhen me kuzhinën e varfër, ku me pak makarona dhe një grusht fasule bëhej një vakt i ngopur. Pothuajse çdo krahinë e Italisë ka versionin e vet, me emra dialektorë si pasta e fasule në Napoli ose pasta e fasioi në Veneto, me ose pa domate, më të lëngshëm ose më të dendur.

Fasulet që përdoren sot e kanë prejardhjen nga kontinenti amerikan dhe arritën në Evropë gjatë shekullit XVI, pas udhëtimeve të Kolombit. Para tyre, kuzhina mesdhetare mbështetej në bishtajore të tjera, si bathët, qiqrat dhe thjerrëzat. Fjala italiane fagiolo dhe fjala shqipe fasule kanë të njëjtën rrënjë të lashtë, fjalën greke phaselos (në latinisht phaseolus), që në antikitet emërtonte një bishtajore tjetër dhe më vonë kaloi te fasulet e ardhura nga Amerika.

Varianti me midhje njihet sidomos në kuzhinën napoletane, ku makaronat me fasule gatuhen shpesh me pasta mista, një përzierje formash të shkurtra makaronash. Nuk dihet me saktësi se kur dhe ku u shtuan për herë të parë midhjet në këtë gatim. Në Shqipëri ky nuk është gatim tradicional, por përbërësit e tij janë të njohur: fasulet janë ndër bazat e kuzhinës shtëpiake, ndërsa midhjet kultivohen në lagunën e Butrintit dhe shiten në tregjet e bregdetit.