Biskota me Tërshërë, Rrush të Thatë dhe Arra

Hyrje

Këto biskota me tërshërë kanë një kafshatë që i dallon menjëherë nga biskotat e zakonshme me gjalpë: anët dalin të arta dhe pak krokante, ndërsa mesi mbetet i butë dhe paksa elastik. Fletët e tërshërës japin shijen e drithit të pjekur, sheqeri kaf sjell një notë karameli, kurse rrushi i thatë dhe arrat shtojnë ëmbëlsi dhe kërcitje. Kanella i lidh të gjitha bashkë dhe aroma e saj përhapet nëpër shtëpi sapo tepsia futet në furrë. Është nga ato receta që mësohen një herë dhe pastaj bëhen pa e hapur fletoren.

Brumi bëhet me mikser ose me lugë druri, me përbërës që gjenden lehtë në çdo dyqan. Gjalpi i zbutur rrihet me sheqerin kaf derisa të bëhet kremoz, pastaj shtohen veza, vanilja dhe mielli i përzier me sodë buke. Tërshëra hyn e fundit, bashkë me rrushin dhe arrat. Pushimi gjysmë ore në frigorifer është hapi që harrohet më shpesh: tërshëra thith lagështinë, gjalpi forcohet dhe biskotat nuk sheshohen në tepsi. Piqen vetëm 11-13 minuta, sa të marrin ngjyrë anët. Që biskotat të dalin njësoj çdo herë, peshoni përbërësit.

Këto biskota shkojnë mirë pasdite me një filxhan çaj mali ose kafe, në çantën e fëmijëve për shkollë ose në një kuti kur shkoni për vizitë. Mbeten të buta disa ditë, ndaj mund t'i piqni të dielën dhe t'i keni gati për pjesën më të madhe të javës. Nga kjo sasi dalin rreth 24 copë, por mund ta dyfishoni lehtë dhe ta ngrini gjysmën e brumit në topa për më vonë. Janë ëmbëlsirë e thjeshtë shtëpie, jo ushqim dietik, por të paktën e dini saktësisht çfarë ka brenda secilës biskotë.

Përbërësit

Për 24 persona

Udhëzimet

1. Përgatitja e përbërësve: Gjalpi duhet të jetë i zbutur, por jo i shkrirë: nëse e keni në frigorifer, nxirreni bashkë me vezën rreth një orë përpara se të filloni. Copëtoni arrat trashë me thikë. Në një tas të mesëm përzieni miellin, sodën e bukës, kanellën dhe kripën me një lugë, që soda të shpërndahet njëtrajtësisht dhe të mos lërë njolla me shije të hidhur në biskota.
2. Rrahja e gjalpit me sheqer: Në një tas të madh vendosni gjalpin e zbutur dhe sheqerin kaf. Rrihini me mikser në shpejtësi mesatare për 2-3 minuta, ose me lugë druri për rreth 5 minuta, derisa masa të çelet pak në ngjyrë dhe të bëhet kremoze. Gjatë rrahjes në gjalpë futen flluska të vogla ajri, që i ndihmojnë biskotat të mos dalin të ngjeshura.
3. Veza dhe vanilja: Shtoni vezën dhe ekstraktin e vaniljes dhe rrihni edhe 30-60 sekonda, derisa veza të përthithet plotësisht dhe masa të duket e lëmuar. Nëse masa duket pak e prerë, mos u shqetësoni, sepse lidhet sapo shtohet mielli. Kruani anët dhe fundin e tasit me një shpatull gome, që të mos mbeten copa gjalpi të papërziera.
4. Brumi me tërshërë: Hidhni përzierjen e miellit në tas dhe përzieni me shpatull, ose me mikser në shpejtësinë më të ulët, vetëm sa të mos duket më miell i thatë. Shtoni tërshërën, rrushin e thatë dhe arrat dhe përzieni me lugë derisa të shpërndahen në gjithë brumin, që do të jetë i trashë dhe pak ngjitës. Mos e shijoni brumin e papjekur, sepse veza dhe mielli i papërpunuar mund të mbartin baktere.
5. Pushimi në frigorifer: Mbulojeni tasin dhe vendoseni në frigorifer për 30 minuta. Gjatë kësaj kohe tërshëra thith lagështinë dhe gjalpi forcohet, ndaj biskotat zgjerohen më pak në furrë dhe dalin më të trasha. Ndërkohë ndizni furrën në 180°C, ose 170°C me ventilator, vendosni raftin në mes dhe shtroni dy tepsi me letër furre.
6. Formimi i biskotave: Merrni nga brumi topa rreth 30 g, sa një lugë gjelle e mbushur mirë, dhe rrotullojini lehtë mes pëllëmbëve. Vendosni 12 topa në secilën tepsi, me rreth 5 cm hapësirë mes tyre. Shtypini me majat e gishtave derisa të kenë trashësi rreth 1,5 cm. Tepsinë e dytë mbajeni në frigorifer derisa të vijë radha e saj për në furrë.
7. Pjekja: Piqni tepsinë e parë në raftin e mesëm për 11-13 minuta, derisa anët të marrin ngjyrë të artë, ndërsa mesi të duket ende i butë dhe pak i zbehtë. Mos prisni që biskotat të forcohen në furrë, sepse forcohen gjatë ftohjes. Nxirreni tepsinë dhe piqni të dytën në të njëjtën mënyrë; meqë hyn në furrë direkt nga frigoriferi, mund t'i duhet edhe një minutë më shumë.
8. Ftohja dhe ruajtja: Lërini biskotat në tepsi për 5 minuta, që të forcohen aq sa të ngrihen pa u thyer. Pastaj kalojini me një shpatull të hollë në një rrjetë metalike dhe lërini të ftohen plotësisht, rreth 20 minuta. Ruajini në një kuti me kapak në temperaturë dhome, ku mbeten të buta deri në pesë ditë.

Këshilla nga Kuzhina

• Përdorni fletë tërshëre të plota ose mesatare. Tërshëra e çastit është e grirë më imët, e thith lëngun shumë shpejt dhe biskotat dalin të ngjeshura, pa kokrrizat që i japin karakter.
• Njomni rrushin e thatë 10 minuta në ujë të nxehtë, kullojeni dhe thajeni mirë me letër kuzhine para se ta shtoni. Kokrrat fryhen, mbeten të buta dhe nuk forcohen në sipërfaqe të biskotës gjatë pjekjes.
• Nëse keni kohë, thekni arrat e plota 5-6 minuta në furrë në 180°C, lërini të ftohen dhe pastaj copëtojini. Aroma bëhet më e plotë dhe arrat kërcasin më shumë pas pjekjes.
• Peshoni miellin dhe tërshërën me peshore, jo me filxhan. Disa lugë miell më shumë e bëjnë brumin të thatë dhe biskotat mbeten si topa, pa u zgjeruar.
• Mos e vendosni brumin mbi një tepsi që sapo ka dalë nga furra. Metali i nxehtë e shkrin gjalpin para se biskotat të hyjnë në furrë dhe ato sheshohen tepër.

Si të Servirni

Shërbejini kur të jenë ftohur plotësisht ose ende pak të vakëta, sepse sapo dalin nga furra janë shumë të buta dhe thyhen lehtë. Vendosini në një pjatë druri ose në një kuti të shtruar me letër furre, të radhitura pak njëra mbi tjetrën. Me to shkon mirë çaji i malit, çaji i zi me limon ose një kafe turke pa sheqer, që balancon ëmbëlsinë e rrushit të thatë.

Për fëmijët, dy biskota dhe një gotë qumësht të ftohtë janë një ushqim i vogël pasditeje; për më të vegjlit, copëtoni arrat imët ose hiqini fare. Si ëmbëlsirë pas darke, vendosni dy biskota pranë një luge kosi të trashë me pak mjaltë ose pranë një topi akullore vanilje. Për mysafirë, ofrojini bashkë me fruta stine dhe fiq të thatë. Biskotat e një dite më parë rifitojnë aromën dhe anët krokante nëse i ngrohni 3-4 minuta në furrë në 160°C.

Variacione Rajonale

• Me çokollatë të zezë: Zëvendësoni rrushin e thatë me 100 g çokollatë të zezë 60-70%, të copëtuar me thikë. Shija del më e thellë dhe më pak e ëmbël.
• Me kajsi të thata dhe bajame: Përdorni kajsi të thata të prera në kubikë të vegjël në vend të rrushit dhe bajame të copëtuara në vend të arrave. Kajsitë japin një thartësi të lehtë që shkon bukur me kanellën.
• Me miell integral: Zëvendësoni gjysmën e miellit të bardhë me miell gruri integral. Biskotat dalin më të errëta, me shije më të fortë drithi dhe pak më të ngjeshura.
• Pa arra: Hiqni arrat dhe rritni rrushin e thatë në 140 g, ose shtoni 40 g fara luledielli të qëruara. Është zgjidhja e duhur kur dikush në familje ka alergji ndaj arrave ose thjesht nuk i pëlqen.
• Me më pak sheqer: Ulni sheqerin kaf në 100 g. Biskotat dalin pak më të zbehta, zgjerohen më pak dhe janë më pak të buta në mes, ndërsa rrushi i thatë e kompenson pjesërisht ëmbëlsinë.

Çfarë është Biskota me Tërshërë, Rrush të Thatë dhe Arra?

Biskotat me tërshërë janë biskota të vogla e të rrumbullakëta, ku një pjesë e madhe e miellit zëvendësohet me fletë tërshëre. Në këtë recetë tërshëra peshon më shumë se mielli, ndaj ajo përcakton edhe shijen, edhe strukturën. Brumi përgatitet me metodën e rrahjes së gjalpit me sheqer, si te shumë biskota të tjera, por del shumë më i dendur, me kokrra rrushi të thatë dhe copa arrash të shpërndara në të.

Tekstura varet nga disa zgjedhje të vogla. Sheqeri kaf përmban melasë, e cila mban lagështi dhe i jep biskotës butësi në mes. Soda e bukës reagon me aciditetin e lehtë të melasës dhe ndihmon që biskotat të zgjerohen pak e të marrin ngjyrë më të artë. Fletët e plota të tërshërës nuk shpërbëhen gjatë pjekjes, prandaj ndihen në çdo kafshatë si kokrriza të buta.

Këto nuk janë biskota të forta për t'u zhytur në çaj, si galetat, por as kek i butë. Janë diku në mes: përkulen pak kur i thyeni, kurse anët kërcasin lehtë. Mbahen lehtë në dorë, nuk thërrmohen shumë dhe nuk kanë krem apo glazurë, ndaj janë praktike për t'u marrë me vete gjatë ditës.

Historia e Pjatës

Tërshëra është kultivuar prej shekujsh në Evropën veriore, ku klima e freskët dhe e lagësht i përshtatet më mirë se grurit. Në Skoci, nga mielli i trashë i tërshërës piqeshin prej kohësh petë të holla e të thata, të njohura në anglisht si oatcakes. Ato ishin më shumë bukë sesa ëmbëlsirë: bëheshin me ujë, pak yndyrë dhe kripë, pa sheqer, dhe haheshin me djathë ose gjalpë.

Biskotat e ëmbla me tërshërë, gjalpë, sheqer dhe rrush të thatë u bënë të njohura sidomos në Amerikën e Veriut. Përhapja e tyre lidhet me fletët e tërshërës të paketuara, që filluan të shiteshin në dyqane nga fundi i shekullit XIX, dhe me recetat që prodhuesit shtypnin mbi kuti. Kush e poqi i pari biskotën e sotme nuk dihet me saktësi. Në Australi dhe në Zelandën e Re, biskotat Anzac me tërshërë dhe kokos lidhen me emrin e ushtarëve të Luftës së Parë Botërore.

Në Shqipëri, biskotat e shtëpisë kanë qenë tradicionalisht të tjera, si kurabietë me gjalpë ose sheqerparetë e lagura me shurup. Tërshëra nuk ka qenë drith i zakonshëm në tryezën tradicionale shqiptare, ku mbizotëronin gruri dhe misri, ndaj biskotat me tërshërë hyjnë te recetat e reja të shtëpisë dhe jo te ato të trashëguara brez pas brezi. Versioni këtu mbështetet te arrat dhe kanella, që kuzhina shqiptare i përdor prej kohësh në ëmbëlsirat e saj.