Petulla të Fryra me Kos, të Buta Brenda

Hyrje

Petullat e fryra me kos nuk kërkojnë maja, por varen nga raporti mes kosit, sodës së bukës dhe miellit. Acidi i kosit aktivizon sodën dhe krijon flluska sapo përbërësit bashkohen. Prandaj brumi përzihet shkurt, pushon vetëm 15 minuta dhe skuqet pa vonesë.

Konsistenca duhet të jetë më e trashë se brumi i krepave: bie ngadalë nga luga dhe nuk përhapet si ujë. Sasia e miellit mund të lëvizë 20-30 g sipas trashësisë së kosit, ndaj 50 g e fundit shtohen gradualisht. Përzierja e tepërt forcon glutenin dhe nxjerr gazin, duke dhënë petulla të rënda.

Vaji mbahet në 175°C dhe petullat skuqen në ture të vogla. Në vaj të ftohtë thithin yndyrë; në vaj shumë të nxehtë errësohen jashtë para se qendra të piqet. Çdo petullë bëhet me një lugë gjelle brumë dhe kthehet kur anët kanë flluska dhe pjesa e poshtme është e artë.

Çfarë është Petulla të Fryra me Kos, të Buta Brenda?

Petullat e fryra janë copa të vogla brumi me kos, vezë dhe sodë, të skuqura në vaj. Ky version pa maja është i shpejtë dhe dallon nga petullat me maja ose nga petullat e holla si krepa.

Historia e Pjatës

Petullat kanë shumë forma në Shqipëri dhe në kuzhinat e Ballkanit, me maja, kos, ujë ose qumësht. Kjo recetë nuk cakton një origjinë krahinore. Ajo dokumenton variantin praktik me kos dhe sodë që përgatitet pa fermentim të gjatë.

Përbërësit

Për 6 persona

• 450 g miell i bardhë (50 g shtohen gradualisht)
• 400 g kos natyral
• 2 copë vezë
• 1 lugë çaji sodë buke
• 0.5 lugë çaji kripë
• 1 lugë gjelle sheqer (opsional për version të ëmbël)
• 1 l vaj për skuqje

Udhëzimet

1. Ngrohni vajin: Hidhni 5 cm vaj në tenxhere të thellë dhe ngroheni gradualisht drejt 175°C ndërsa përgatisni brumin.
2. Përzieni përbërësit e lagësht: Rrihni kosin me vezët, kripën dhe sheqerin derisa masa të jetë e njëtrajtshme.
3. Aktivizoni sodën: Shtoni sodën e bukës në kos dhe përzieni 20 sekonda; masa duhet të fillojë të krijojë flluska.
4. Formoni brumin: Shtoni 400 g miell dhe paloseni shkurt. Shtoni nga pak miell vetëm derisa brumi të bjerë ngadalë nga luga.
5. Lëreni të pushojë: Mbulojeni dhe lëreni 15 minuta. Mos e përzieni sërish fort pas pushimit.
6. Skuqni petullat: Hidhni nga një lugë brumë dhe skuqni 4-5 petulla për tur, 2-3 minuta për anë, duke mbajtur vajin 170-175°C.
7. Kullojini: Nxirrini kur janë të arta dhe qendra është pjekur. Kullojini mbi rrjetë 3 minuta dhe kontrolloni vajin para turit tjetër.

Këshilla nga Kuzhina

• Shtoni 50 g e fundit të miellit vetëm nëse brumi rrjedh tepër.
• Përdorni dy lugë të lagura me vaj për porcione të rregullta.
• Mos skuqni shumë petulla njëherësh, sepse temperatura bie.
• Provoni petullën e parë dhe hapeni për të kontrolluar qendrën.

Si të Servirni

Kullojini mbi rrjetë dhe shërbejini të ngrohta me mjaltë, reçel, djathë të bardhë ose kos. Mos i mbuloni të nxehta, sepse avulli zbut sipërfaqen. Ringrohini në furrë, jo në vaj.

Variacione Rajonale

• Të kripura: hiqni sheqerin dhe shtoni 100 g djathë të thërrmuar.
• Me lëkurë limoni: shtoni një lugë çaji për aromë.
• Me maja: përdorni recetën e posaçme me fermentim, jo të njëjtën sasi sode.