Supë me Makarona - Receta Shtëpie

Hyrje

Kjo supë me makarona dhe domate është nga ato gatime që në shumë shtëpi shqiptare dalin në tryezë pa pritur ndonjë rast të veçantë: një tenxhere me lëng të kuq, perime të prera imët dhe fide që zihen në fund. Versioni këtu është pa mish dhe e merr shijen nga salca e domates e kaurdisur, nga domatet e grira dhe nga vaji i ullirit. Lëngu del i ngrohtë, pak i athët e pak i ëmbël, ndërsa fidet e thekura i japin një aromë të lehtë arre.

Dy hapa e dallojnë këtë supë nga një lëng i thjeshtë domatesh. I pari është kaurdisja e salcës së domates në vaj për një deri në dy minuta, derisa të errësohet pak; kështu salca humbet shijen e konservës dhe lëngu merr ngjyrë më të thellë. I dyti është thekja e fideve në një tigan të vogël, derisa të marrin ngjyrë kashte të artë. Fidet e thekura e mbajnë pak më mirë formën dhe e turbullojnë më pak lëngun, ndërsa perimet e prera imët zbuten pa u shpërbërë.

Supa shkon mirë si pjatë e parë në drekat e përditshme, sidomos në vjeshtë e dimër, por me një copë bukë mjafton edhe si darkë e lehtë. Fëmijët zakonisht e pranojnë pa vështirësi, sepse perimet janë të vogla dhe shija e domates është e butë. Meqë nuk ka mish, bulmet apo vezë, u përshtatet edhe atyre që nuk hanë produkte shtazore, me kusht që fidet të jenë pa vezë. Ajo që mbetet ruhet në frigorifer deri në tre ditë, por fidet fryhen, ndaj gjatë ringrohjes shtoni pak ujë.

Përbërësit

Për 4 persona

Udhëzimet

1. Përgatitja e Perimeve: Qëroni qepën dhe grijeni imët. Qëroni karotën dhe priteni bashkë me kërcellin e selinos në kubikë rreth 0,5 cm, sa një kokërr bizeleje, që të zbuten njëkohësisht dhe të futen lehtë në lugë. Grini imët hudhrat dhe majdanozin. Ngrohni lëngun e perimeve në një tenxhere tjetër dhe mbajeni në zjarr të ulët, që supa të mos ndalojë së zieri kur e shtoni.
2. Kaurdisja e Bazës: Në një tenxhere me fund të trashë dhe me kapacitet rreth 3 litra, ngrohni 2 lugë gjelle vaj ulliri në zjarr mesatar. Shtoni qepën me një majë kripë dhe kaurdiseni 4-5 minuta, derisa të zbutet e të bëhet e tejdukshme. Shtoni karotën dhe selinon dhe vazhdoni edhe 5 minuta, duke i trazuar herë pas here, derisa të zbuten pak, por pa marrë ngjyrë të errët.
3. Hudhra dhe Salca e Domates: Shtoni hudhrën dhe trazojeni rreth 1 minutë, derisa të lëshojë aromë. Shtoni salcën e domates dhe specin e kuq pluhur dhe kaurdisini 1-2 minuta duke trazuar pa pushim, derisa salca të errësohet pak dhe të fillojë të ngjitet lehtë në fund. Kështu salca humbet shijen e papërpunuar të konservës. Mos e lini specin pluhur të digjet, sepse hidhërohet.
4. Domatet dhe Lëngu: Hidhni domatet e grira dhe trazoni mirë, duke shkëputur me lugë druri shtresën e ngjitur në fund. Lërini të ziejnë 3-4 minuta, pastaj shtoni lëngun e nxehtë. Kur supa të marrë valë, ulni zjarrin, mbulojeni pjesërisht dhe lëreni të ziejë butë 12 minuta, derisa karota të shpohet lehtë me pirun.
5. Thekja e Fideve: Ndërkohë, nëse fidet janë të gjata ose në tufa, thyejini në copa 2-3 cm. Ngrohni lugën e mbetur të vajit në një tigan të vogël në zjarr mesatar, hidhni fidet dhe thekini 2-3 minuta, duke i trazuar pa pushim, derisa të marrin ngjyrë kashte të artë dhe aromë të lehtë arre. Kalojini menjëherë në një pjatë, sepse tigani i nxehtë vazhdon t'i skuqë dhe ato digjen shpejt.
6. Zierja e Fideve: Provoni lëngun dhe, nëse domatet janë të athëta, shtoni sheqerin. Rriteni pak zjarrin, hidhni fidet e thekura në supën që zien fort dhe trazojeni menjëherë, që të mos ngjiten në fund. Ziejini pa kapak 5-7 minuta, ose sipas paketimit për makaronat e vogla, duke trazuar herë pas here, derisa të jenë të buta, por me pak qëndrueshmëri në kafshatë.
7. Erëzimi dhe Servirja: Hiqeni tenxheren nga zjarri, rregulloni kripën dhe shtoni piper të zi të sapobluar. Përzieni gjysmën e majdanozit, mbulojeni dhe lëreni supën të pushojë 2-3 minuta. Servireni në tasa të ngrohtë dhe hidhni sipër majdanozin e mbetur. Nëse supa trashet ndërsa pret, hollojeni me pak ujë të nxehtë dhe provoni kripën përsëri.

Këshilla nga Kuzhina

• Nëse përdorni salcë domate të bërë në shtëpi, e cila zakonisht është më pak e koncentruar dhe shpesh e kripur, hidhni 2 lugë gjelle në vend të njërës dhe provoni lëngun para se të shtoni kripë.
• Nëse supa do të ruhet për ditën tjetër, ziejini fidet veçmas në ujë me kripë dhe shtojini vetëm në tasin që servirni. Kështu nuk e thithin gjithë lëngun gjatë natës.
• Kur përdorni ujë në vend të lëngut të perimeve, shtoni pak më shumë kripë dhe lëreni supën të ziejë 5 minuta më gjatë para se të hidhni fidet, që shija e perimeve të kalojë në lëng.
• Kur përdorni domate të freskëta, zgjidhni domate të pjekura mirë, pritini në gjysmë dhe grijini në rende nga ana e prerë. Lëkura mbetet në dorë dhe nuk ju duhet t'i qëroni.
• Shijoni supën para se të shtoni sheqerin. Me domate të ëmbla vere shpesh nuk nevojitet fare.

Si të Servirni

Servireni supën menjëherë pas pushimit, në tasa të thellë të ngrohur paraprakisht, që fidet të mos vazhdojnë të fryhen në tenxhere. Sipër hidhni majdanozin e grirë dhe, kush e dëshiron, një fije vaj ulliri ekstra të virgjër ose pak piper të sapobluar. Limoni nuk nevojitet, sepse domatet i japin supës mjaftueshëm aciditet. Tasat e ngrohur e mbajnë supën të nxehtë më gjatë, gjë që vlen sidomos në ditët e ftohta.

Si shoqërim, një copë bukë fshati, bukë misri ose kulaç i ngrohtë është zgjedhja më e thjeshtë. Nëse nuk ju duhet versioni pa produkte shtazore, mund të thërrmoni sipër pak djathë të bardhë ose të grini kaçkavall, që shkrihet lehtë në lëngun e nxehtë, dhe ta shoqëroni me një gotë dhallë të ftohtë. Meqë shërbehet si pjatë e parë, pas saj shkon mirë një gjellë me perime, fasule në furrë ose peshk i pjekur.

Variacione Rajonale

• Me oriz: Zëvendësoni fidet me 80 g oriz me kokërr të shkurtër dhe zieni supën 15-18 minuta, derisa orizi të zbutet. Lëngu del pak më i trashë dhe supa më e ngopur.
• Me fasule të bardha: Shtoni 200 g fasule të ziera e të kulluara bashkë me lëngun e perimeve, për një supë më të ngopur që mjafton si darkë.
• Me djathë të bardhë: Thërrmoni pak djathë të bardhë në çdo tas pak para se ta servirni. Supa nuk është më vegane, por bëhet më e pasur dhe pak më e kripur.
• Me erëza të thata: Në vend të majdanozit, thërrmoni mes gishtave mbi supë 1/2 lugë çaji nenexhik të thatë ose rigon, pak para se ta hiqni nga zjarri.

Çfarë është Supë me Makarona - Receta Shtëpie?

Supa me makarona dhe domate është një supë e lëngshme, jo krem: lëngu i perimeve ngjyroset dhe trashet lehtë nga domatet, ndërsa makaronat e vogla zihen drejt në tenxhere. Baza është e njohur nga shumë supa shtëpie: qepë, karotë dhe selino të kaurdisura ngadalë në vaj ulliri, me pak hudhër dhe salcë domate. Mbi këtë bazë shtohen domatet e grira dhe lëngu, e në fund fidet.

Fidet janë makarona shumë të holla, si fije, që shiten zakonisht të shkurtra ose në tufa të përdredhura. Në vend të tyre mund të përdorni çdo makaronë të vogël për supë, si yjet e vegjël, kokrrat në formë orizi ose tubat e shkurtër, por koha e zierjes ndryshon. Rregulli është i thjeshtë: makaronat duhet të futen në lugë bashkë me lëngun dhe të mos jenë më të mëdha se kubikët e perimeve.

Ndryshe nga supa e pulës me fide, që mbështetet te lëngu i qartë i mishit dhe te limoni, kjo supë e merr karakterin nga domatja dhe ka trup më të plotë. Ndryshe nga supa krem me domate, ajo nuk bluhet: perimet mbeten në copa të vogla dhe çdo lugë ka pak nga të gjitha. Rezultati është një supë e kuqe, e qartë në shije dhe e lehtë për t'u gatuar.

Historia e Pjatës

Kjo supë nuk ka një datë apo një vend të njohur lindjeje. Është gatim i përditshëm shtëpie, i ndërtuar me përbërës që prej kohësh janë të zakonshëm në kuzhinat e Mesdheut dhe të Ballkanit. Supa me makarona të holla dhe domate gatuhet në shumë vende: në Turqi njihet supa me şehriye, në Greqi supa me fidés, ndërsa në Meksikë sopa de fideo bëhet po ashtu me fide të thekura në vaj dhe me domate.

Domatja, që sot duket kaq e natyrshme në këtë supë, vjen nga Amerika dhe arriti në Evropë në shekullin XVI. Në kuzhinat e Mesdheut u përhap gradualisht në shekujt që pasuan, derisa u bë një nga përbërësit më të përdorur. Në Shqipëri, salca e domates e bërë në shtëpi në fund të verës ka qenë për shumë familje mënyra për ta ruajtur shijen e domates gjatë dimrit, dhe ajo u jep ngjyrë supave e gjellëve të stinës së ftohtë.

Krahas makaronave të thata që blihen të gatshme, në shtëpitë shqiptare njihen prej kohësh edhe brumërat e holla të bëra në shtëpi, si jufkat në Kosovë dhe në veri të Shqipërisë. Vetë fjala fide ngjan me emrat e makaronave të holla në gjuhë të tjera të Mesdheut, si fidés në greqisht dhe fideos në spanjisht. Kur saktësisht hyri supa me fide e domate në kuzhinat shqiptare nuk dihet; sot gatuhet gjerësisht si supë e shpejtë e javës.