Supë Lakre me Mish – Recetë Dimri

Hyrje

Kjo supë lakre me mish është gatim i thjeshtë dimri, por me shije të thellë. Mishi i viçit zien ngadalë derisa të ndahet lehtë me pirun, ndërsa lakra e bardhë zbutet në lëng dhe merr një ëmbëlsi të lehtë, pa humbur formën e rripave. Karotat dhe patatet e bëjnë më të plotë, kurse speci i kuq i ëmbël dhe pak pastë domateje i japin lëngut një ngjyrë të ngrohtë portokalli. Është supë me copa të bollshme, që hahet me bukë dhe ngop aq sa mund të bëjë vetë një drekë.

Shija nuk vjen nga ndonjë erëz e rrallë, por nga rendi i punës dhe nga durimi. Mishi skuqet në dy radhë në vaj të nxehtë derisa të marrë kore ngjyrë kafe, dhe copëzat që ngjiten në fund të tenxheres treten më pas në lëng. Në të njëjtën yndyrë zbuten qepa dhe karotat, pastaj mishi zien rreth një orë në zjarr të ulët. Lakra hidhet vetëm kur mishi është pothuajse i butë, ndërsa patatet pas saj, që të gatuhen sa duhet dhe të mos shpërbëhen.

Është supë për ditët e ftohta, kur lakra është në stinën e saj dhe gjendet me bollëk në treg. Me bukë të freskët dhe pak kos anash bëhet drekë e plotë; në tasa më të vegjël shërbehet edhe si pjatë e parë, para një gjelle të lehtë. Nga një tenxhere dalin gjashtë porcione të bollshme. Të nesërmen shpesh është edhe më e shijshme, sepse shijet kanë pasur kohë të përzihen, ndaj ia vlen të gatuani sasinë e plotë.

Përbërësit

Për 6 persona

Udhëzimet

1. Përgatitni mishin dhe perimet: Hiqni nga mishi dhjamin e tepërt dhe cipat e forta, priteni në kubikë rreth 2 cm dhe thajeni me letër kuzhine; pastaj lani mirë duart, thikën dhe dërrasën. Grini imët qepën dhe hudhrat, kurse karotat pritini në gjysmërrathë 1 cm. Hiqni gjethet e jashtme dhe kërcellin e lakrës, pastaj priteni në rripa 1 cm të gjerë dhe 4–5 cm të gjatë. Qëroni patatet, pritini në kubikë 2 cm dhe mbajini në ujë të ftohtë.
2. Skuqni mishin në dy radhë: Në një tenxhere me fund të trashë, me nxënësi rreth 6 litra, ngrohni 2 lugë gjelle vaj në zjarr të fortë. Vendosni gjysmën e mishit në një shtresë të vetme dhe lëreni pa e trazuar 2–3 minuta, derisa të marrë kore ngjyrë kafe nga poshtë. Kthejini copat dhe skuqini nga anët e tjera edhe 2–3 minuta. Nxirreni mishin në një pjatë dhe skuqni gjysmën tjetër në të njëjtën mënyrë.
3. Përgatitni bazën: Ulni zjarrin në mesatar, shtoni lugën e fundit të vajit, qepën dhe karotat. Kaurdisini 6–7 minuta, duke kruar me lugë druri copëzat e ngjitura në fund, derisa qepa të zbutet dhe të bëhet e tejdukshme. Shtoni hudhrat dhe trazoni 30 sekonda. Hidhni pastën e domates dhe specin e kuq të bluar dhe përzieni vetëm 1 minutë, derisa të lëshojnë aromë pa u djegur.
4. Zieni mishin: Kthejeni mishin në tenxhere bashkë me lëngun që ka lëshuar në pjatë. Hidhni 2 litra ujë të nxehtë, gjethet e dafinës dhe 1 lugë çaji kripë. Kur të vlojë, hiqni me lugë shkumën që del sipër dhe ulni zjarrin aq sa lëngu të ziejë lehtë, me flluska të vogla. Mbulojeni, duke e lënë kapakun pak të hapur, dhe zieni rreth 60 minuta, derisa mishi të jetë pothuajse i butë.
5. Shtoni lakrën: Hidhni lakrën në dy herë dhe shtypeni me lugë që të zhytet në lëng; në fillim duket sikur tenxherja nuk e nxë, por brenda pak minutash lakra bie në vëllim. Kur supa të vlojë përsëri, ulni zjarrin dhe zieni 15 minuta me kapakun pak të hapur. Nëse lëngu ka rënë aq sa nuk i mbulon më perimet, shtoni deri në 250 ml ujë të nxehtë.
6. Shtoni patatet: Kullojini patatet dhe hidhini në supë. Zieni edhe rreth 20 minuta, derisa patatet të shpohen lehtë me thikë dhe lakra të jetë e butë, por të ruajë formën e rripave. Provoni një copë mish: duhet të ndahet pa mundim me pirun. Nëse mishi është ende i fortë, zieni edhe 10 minuta dhe provojeni përsëri.
7. Rregulloni shijen dhe shërbejeni: Hiqni gjethet e dafinës. Provoni supën dhe shtoni pak nga pak kripën e mbetur dhe piperin e zi. Fikni zjarrin, hidhni gjysmën e majdanozit dhe lëreni supën të pushojë 5 minuta me kapak. Shërbejeni të nxehtë, me majdanozin tjetër sipër. Supën që tepron ftoheni brenda 2 orësh, ruajeni në frigorifer deri në 3 ditë dhe ringroheni derisa të vlojë mirë.

Këshilla nga Kuzhina

• Zgjidhni një kokë lakre që duket e rëndë për madhësinë e saj, me gjethe të ngjeshura dhe të shndritshme. Lakra e dimrit, pas ngricave të para, del zakonisht më e ëmbël.
• Për mishin merrni shpatull ose gjoks viçi, sepse indi lidhor dhe dhjami i shpërndarë zbuten me zierje të gjatë. Copat krejt pa dhjamë, si fileto, thahen dhe bëhen fije-fije.
• Mos e mbushni tenxheren kur skuqni mishin. Copat e ngjeshura lëshojnë ujë, ziejnë në vend që të marrin kore dhe supa del më e zbehtë.
• Përdorni spec të kuq të bluar me ngjyrë të ndezur dhe aromë të fortë. Speci i vjetër, që ka marrë ngjyrë kafe, nuk i jep supës as ngjyrë, as shije.
• Për një thartirë të lehtë, hidhni në tenxhere 1–2 lugë gjelle lëng turshie lakre ose pak uthull vere, menjëherë para se ta shërbeni supën.
• Të nesërmen supa trashet pak, sepse patatet thithin lëng. Kur ta ringrohni, shtoni pak ujë të nxehtë dhe provojeni sërish për kripë.

Si të Servirni

Shërbejeni supën të nxehtë, në pjata të thella të ngrohura më parë, me majdanozin e mbetur dhe pak piper të sapobluar sipër. Me një lugë kos të trashë në mes të pjatës, supa merr një thartirë të lehtë që shkon bukur me ëmbëlsinë e lakrës. Kush e do më djegëse mund të thërrmojë sipër pak spec djegës të tharë.

Si drekë më vete, supa nuk kërkon shumë: bukë fshati të freskët, bukë misri ose feta buke të thekura në tigan. Anash vendosni djathë të bardhë dhe disa speca turshi ose pak turshi të përzier, që e freskojnë gojën mes një luge dhe tjetrës. Nëse e shërbeni si pjatë të parë, mbajini porcionet më të vogla, sepse supa ngop shpejt; pas saj mjafton një sallatë jeshile ose fruta të stinës.

Variacione Rajonale

• Me mish të tymosur: Shtoni 200 g mish viçi të tymosur ose brinjë derri të tymosura bashkë me mishin e freskët në hapin 4. Supa merr aromë tymi; mos hidhni kripë me ujin, sepse mishi i tymosur është vetë i kripur, dhe kriposeni vetëm në fund.
• Me lakër turshi: Përdorni vetëm 400 g lakër të freskët në hapin 5 dhe shtoni 300 g lakër turshi të shpëlarë e të prerë në rripa kur patatet të jenë pothuajse të buta. Zieni edhe 15 minuta; në lëng të thartë patatet zbuten me vështirësi, ndaj turshia hyn e fundit. Provojeni para se të shtoni kripë.
• Me oriz në vend të patateve: Në hapin 6 hidhni 80 g oriz të larë në vend të patateve dhe zieni rreth 18 minuta, derisa kokrrat të zbuten. Orizi e trash pak lëngun dhe e bën supën më të butë.
• Me domate të freskëta: Në fund të verës dhe në vjeshtë, zëvendësoni pastën me 2 domate të pjekura, rreth 300 g, të qëruara dhe të grira. Kaurdisini 4–5 minuta me qepën derisa lëngu i tyre të pakësohet, pastaj shtoni specin e kuq.
• Pa mish: Hiqni mishin, zëvendësoni ujin me 2 l lëng perimesh dhe shtoni një spec të kuq të ëmbël, të prerë në kubikë, bashkë me karotat. Pas bazës hidhni lëngun dhe lakrën, zieni 15 minuta, pastaj shtoni patatet dhe zieni edhe 20 minuta.

Çfarë është Supë Lakre me Mish – Recetë Dimri?

Supa e lakrës me mish është supë shtëpie me lëng të bollshëm dhe me copa që ndihen në lugë. Në qendër të saj janë lakra e bardhë dhe mishi i viçit. Mishi zien në ujë dhe e krijon vetë lëngun, ndaj nuk nevojitet lëng i gatshëm apo kub bujoni. Qepa dhe karotat japin ëmbëlsi, patatet e trashin lehtë lëngun, ndërsa pasta e domates dhe speci i kuq i bluar i japin ngjyrë dhe ngrohtësi pa djegësirë.

Lakra përdoret e freskët dhe zien gjithsej rreth 35 minuta: aq sa të zbutet mirë, por rripat të mos shpërbëhen. Nëse zien shumë më gjatë, zbehet, merr ngjyrë gri dhe lëshon atë erë të fortë që shumëkush e lidh me lakrën e zier keq. Prandaj ajo hidhet në tenxhere vetëm pasi mishi ka zier rreth një orë, ndërsa patatet edhe më vonë, që të ruajnë formën.

Kjo supë ndryshon nga gjella me lakër dhe mish, ku lakra gatuhet me pak lëng derisa gjella të trashet, dhe nga tava me lakër që piqet në furrë. Këtu lëngu mbetet i bollshëm dhe hahet me lugë. Ndryshon edhe nga supa e thjeshtë me mish viçi, ku lëngu i mishit është gjithçka: në supën e lakrës, lakra është ajo që i jep gatimit karakterin dhe ëmbëlsinë.

Historia e Pjatës

Lakra është ndër perimet më të vjetra të kultivuara në Evropë. Grekët dhe romakët e njihnin si ushqim dhe si ilaç; Katoni i Vjetër, në shekullin II para erës sonë, e lavdëronte gjatë në traktatin e tij mbi bujqësinë. Lakrat me kokë të ngjeshur, si lakra e bardhë që blejmë sot, u përhapën më vonë, gjatë Mesjetës. Ato e durojnë mirë të ftohtin dhe ruhen me muaj, ndaj lakra u bë një nga perimet kryesore të dimrit në shumë vende.

Supa me lakër gatuhet pothuajse në gjithë Evropën: shçi në Rusi, kapuśniak në Poloni dhe shumë supa të ngjashme në Evropën Qendrore dhe në Ballkan. Shumica ndjekin të njëjtën logjikë: një copë mish që zien gjatë, lakër me bollëk dhe perime që ruhen gjatë dimrit. Patatja dhe speci, që sot janë pjesë e shumë prej këtyre supave, e kanë origjinën në Amerikë. Arritën në Evropë në shekullin XVI dhe në kuzhinat e Ballkanit u bënë të zakonshme gradualisht, në shekujt që pasuan.

Në Shqipëri dhe në Kosovë lakra është perime e përditshme e dimrit. Gatuhet me mish në tenxhere, futet në tava e në byrekë dhe vihet turshi për muajt e ftohtë. Për supën me lakër dhe mish nuk njihet një origjinë e dokumentuar në ndonjë krahinë të caktuar. Është gatim shtëpie që ndryshon pak nga një familje në tjetrën: në llojin e mishit, në sasinë e specit të kuq ose në zgjedhjen mes patates dhe orizit.