Trofta në Furrë me Limon

Hyrje

Trofta në furrë me limon është nga ato gatime që e bëjnë peshkun të duket i thjeshtë edhe për ata që rrallë e gatuajnë në shtëpi. Troftat e plota piqen në të njëjtën tavë me patatet, me feta limoni e hudhër në bark dhe me majdanoz e kopër të freskët sipër. Lëkura e hollë merr ngjyrë të artë, tuli mbetet i butë e i lagësht, ndërsa patatet thithin lëngjet e peshkut dhe vajin e ullirit. Gjithçka del nga furra gati për tryezë, pa pasur nevojë për garniturë më vete.

Sekreti qëndron te koha. Patatet duan më shumë kohë në furrë se peshku, prandaj piqen më vete 25 minuta në 200°C para se troftat të vendosen në mes të tavës. Peshku duhet tharë mirë që lëkura të marrë ngjyrë, ndërsa disa prerje të cekëta anash e ndihmojnë të piqet njëtrajtësisht dhe të marrë aromë. Limoni përdoret në dy kohë: në bark gjatë pjekjes, për aromë të butë, dhe i shtrydhur në fund, për freski. Gatishmëria kontrollohet gjithmonë pranë kurrizit, ku tuli piqet më vonë se kudo tjetër.

Kjo recetë u shkon për shtat darkave të zakonshme të javës, sepse kërkon pak punë me thikë dhe vetëm një tavë për t'u larë. Është po aq e përshtatshme për drekën e së dielës, kur doni diçka më të lehtë se gjellët e rënda me mish. Shërbehet me sallatë jeshile, bukë të ngrohtë dhe një tas kos me hudhër e kastravec. Nuk përmban miell, prandaj u përshtatet edhe atyre që shmangin glutenin, ndërsa trofta e kultivuar gjendet në treg gjatë gjithë vitit, e freskët ose e ngrirë.

Përbërësit

Për 4 persona

Udhëzimet

1. Pastrimi i troftave: Shpëlajini troftat nën ujë të ftohtë, jashtë dhe brenda barkut. Me majën e një luge gërvishtni vijën e errët të gjakut përgjatë kurrizit, sepse i jep peshkut shije të hidhur. Luspat e troftës janë shumë të imta dhe zakonisht nuk hiqen. Thajini mirë me letër kuzhine dhe bëni tri prerje të cekëta diagonale në secilën anë. Mbajini në frigorifer deri në pjekje dhe lani duart, thikën e dërrasën me ujë të nxehtë e sapun.
2. Përgatitja e patateve: Ndizni furrën në 200°C me nxehtësi lart e poshtë (180°C nëse përdorni ventilator). Qëroni patatet, ose lërini me lëkurë nëse janë të reja, dhe pritini në copa rreth 3 cm, sa më të njëjta. Qepën pritini në gjysmëhëna të holla. Në një tavë të madhe, rreth 30 x 40 cm, përzieni patatet dhe qepën me 3 lugë gjelle vaj ulliri, rigonin, 1 lugë çaji kripë dhe pak piper. Shtrijini në një shtresë të vetme.
3. Pjekja e parë e patateve: Futeni tavën në nivelin e mesëm të furrës dhe piqini patatet 25 minuta, duke i përzier një herë në mes të kohës. Ato duhet të fillojnë të marrin ngjyrë të artë në cepa, ndërsa thika duhet të hyjë ende me pak rezistencë, sepse do të piqen edhe 20 minuta të tjera bashkë me peshkun. Ndërkohë përgatitni troftat sipas hapit tjetër.
4. Mbushja me limon dhe barishte: Prisni dy limonë në feta të holla dhe shtrydhni lëngun e të tretit. Grini hollë gjethet e majdanozit dhe koprën, ndërsa kërcejtë e majdanozit mbajini mënjanë. Kriposini troftat me kripën e mbetur dhe piperosini, jashtë dhe brenda barkut. Në barkun e secilës vendosni 2–3 feta limoni, disa feta hudhre dhe pak kërcej majdanozi. Mos e mbushni tepër, që barku të mbyllet.
5. Vendosja në tavë: Nxirreni tavën nga furra, përzieni patatet dhe shtyjini nga anët, duke liruar vend në mes. Shtroni aty fetat e mbetura të limonit. Lyejini troftat nga të dyja anët me 3 lugë gjelle vaj ulliri dhe vendosini mbi fetat e limonit, njëra pranë tjetrës, pa u mbivendosur. Spërkatini me gjysmën e lëngut të limonit. Nëse tava nuk i nxë të gjitha, përdorni dy tava.
6. Pjekja e troftës: Kthejeni tavën në furrë dhe piqini 18–22 minuta, sipas madhësisë së peshkut. Trofta është gati kur lëkura merr ngjyrë të artë, syri zbardhet dhe tuli në pjesën më të trashë, pranë kurrizit, nuk është më i tejdukshëm dhe ndahet lehtë me pirun. Nëse keni termometër, ai duhet të tregojë 63°C. Patatet duhet të jenë të buta brenda dhe krokante nga jashtë.
7. Mbarimi dhe heqja e kockave: Nxirreni tavën, spërkatini troftat me lëngun e mbetur të limonit dhe hidhni sipër majdanozin dhe koprën e grirë. Lërini 3 minuta të pushojnë. Për ta shërbyer pa kocka, prisni lëkurën përgjatë kurrizit, ngrini me shpatull gjysmën e sipërme të tulit, pastaj kapni kurrizin nga bishti dhe tërhiqeni lehtë drejt kokës. Kockat dalin bashkë me të, ndërsa gjysma e poshtme mbetet në pjatë.

Këshilla nga Kuzhina

• Zgjidhni troftë me sy të ndritshëm e të fryrë, verza të kuqe të ndezura dhe erë të lehtë uji të freskët; tuli duhet të kthehet në vend kur e shtypni me gisht.
• Thajeni peshkun shumë mirë para se ta lyeni me vaj, sepse lagështia e lëkurës kthehet në avull dhe e pengon të marrë ngjyrë.
• Mos e mbuloni tavën me letër alumini. Trofta piqet shpejt dhe pa mbulesë lëkura del krokante, ndërsa tuli mbetet i lagësht.
• Për trofta më të mëdha se 400 g, shtoni 5–8 minuta pjekje dhe kontrollojini gjithmonë pranë kurrizit, ku tuli piqet i fundit.
• Pritini patatet në copa me madhësi të njëjtë, që të gjitha të jenë gati në të njëjtën kohë me peshkun.

Si të Servirni

Shërbejeni troftën menjëherë, sa lëkura është ende krokante, direkt nga tava ose në pjata të ngrohta, me një peshk dhe disa copa patate për person. Hidhni sipër lëngun që mbetet në fund të tavës, sepse aty janë mbledhur limoni, vaji dhe shija e peshkut.

Pranë saj shkon mirë një sallatë jeshile me marule dhe qepë të njomë, ose sallatë me lakër të bardhë e karotë të grirë hollë, e rregulluar me uthull dhe vaj. Një tas kos i trashë me hudhër të shtypur, kastravec të grirë dhe pak kopër i jep pjatës kontrast të freskët. Bukë e ngrohtë shërben për të marrë lëngjet e tavës. Nga pijet, zgjidhni një verë të bardhë të thatë e të freskët ose thjesht ujë me limon.

Trofta e mbetur, pa kocka, mund të copëtohet të nesërmen në një sallatë me patate të ziera, qepë të kuqe dhe majdanoz.

Variacione Rajonale

• Me verë të bardhë: Kur vendosni troftat në tavë, hidhni rreth tyre 60 ml verë të bardhë të thatë. Avulli i verës i jep tulit një aromë të lehtë frutore dhe lëngun në fund të tavës e bën më të plotë.
• Me fileto trofte: Përdorni 4 fileto me lëkurë në vend të peshqve të plotë. Vendosini me lëkurë poshtë kur patatet janë pothuajse gati dhe piqini vetëm 10–12 minuta, sepse filetot thahen shpejt.
• Në letër furre: Mbështilleni secilën troftë me limon, hudhër dhe barishte në një fletë letre furre të mbyllur mirë si pako dhe piqeni 20 minuta në 200°C. Peshku gatuhet në avullin e vet dhe del shumë i butë, por lëkura nuk skuqet.
• Me perime vere: Zëvendësoni gjysmën e patateve me kunguj të njomë dhe speca të prerë në copa të mëdha. Futini në tavë bashkë me troftat, sepse piqen më shpejt se patatet.

Çfarë është Trofta në Furrë me Limon?

Trofta është peshk i ujërave të ëmbla nga familja e salmonit, me trup të zgjatur, lëkurë të hollë me pika të vogla dhe tul të bardhë ose lehtësisht rozë. Në tregjet tona shitet kryesisht trofta ylber, e rritur në fermat me ujë të ftohtë, zakonisht me peshë 250–400 g, madhësi e përshtatshme për një person. Ka shije të butë, pa erën e fortë të disa peshqve të detit, dhe kockat e saj janë kryesisht të lidhura me kurrizin.

Kjo pjatë është mënyra shtëpiake e pjekjes së troftës së plotë: peshku pastrohet, kriposet, mbushet në bark me feta limoni, hudhër dhe kërcej majdanozi, lyhet me vaj ulliri dhe piqet në furrë të nxehtë pranë patateve që janë pjekur paraprakisht. Nxehtësia e thatë e furrës e skuq lehtë lëkurën, ndërsa avulli që del nga limoni dhe barishtet brenda barkut e mban tulin të lagësht.

Dallohet nga trofta e skuqur, e cila lyhet me miell dhe skuqet në tigan, si dhe nga trofta në skarë, që piqet mbi prush dhe merr aromë tymi. Këtu nuk ka as miell, as salcë të rëndë: shija vjen nga vetë peshku, nga limoni dhe nga vaji i ullirit, që bashkohen me lëngjet në fund të tavës dhe u japin shije edhe patateve.

Historia e Pjatës

Troftat i përkasin familjes së salmonideve, ku bën pjesë edhe salmoni, dhe jetojnë në ujëra të ftohta e të pasura me oksigjen. Trofta kafe (Salmo trutta) është vendase në lumenjtë dhe liqenet e Evropës, përfshirë përrenjtë malorë të Ballkanit. Trofta ylber, që sot mbizotëron në tregje, e ka origjinën në lumenjtë e Amerikës së Veriut që derdhen në Paqësor. Ajo u soll në Evropë në fund të shekullit XIX dhe me kohë u bë lloji kryesor që rritet në fermat e peshkut.

Në Shqipëri, peshku më i njohur i kësaj familjeje është korani, një troftë endemike e Liqenit të Ohrit dhe ndër peshqit më të vlerësuar të tij. Meqë popullata e tij është pakësuar dhe ka nevojë për mbrojtje, trofta që përdoret në gatimet e përditshme është zakonisht trofta ylber nga fermat, të ngritura shpesh pranë burimeve dhe lumenjve malorë, ku uji mbetet i ftohtë gjatë gjithë vitit.

Pjekja e peshkut në furrë me vaj ulliri, limon dhe barishte është praktikë e zakonshme në të gjithë Mesdheun dhe nuk ka një origjinë të vetme. Për këtë version me troftë dhe patate nuk ka të dhëna të dokumentuara se ku ose kur u formua. Është gatim i përditshëm shtëpiak, i përhapur sepse trofta e fermave gjendet lehtë dhe piqet shpejt, pa kërkuar teknika të veçanta.