Strudel me Mollë - Receta Austriake

Hyrje

Strudel me mollë është ëmbëlsira që e sjell kuzhinën vjeneze në shtëpi me erën e mollëve të pjekura me kanellë. Nën një kore të artë, aq të hollë sa thyhet si letër, fshihen mollë të buta, rrush i thatë, arra dhe galetë e thekur në gjalpë. Kur e prisni, shfaqet spiralja karakteristike e shtresave, nga e cila ka marrë edhe emrin. Ky version ndjek mënyrën klasike austriake: brumi nuk hapet vetëm me okllai, por tërhiqet me duar mbi një pëlhurë derisa të bëhet gati i tejdukshëm.

Sekreti qëndron te brumi. Miell, ujë i vakët, pak vaj dhe një majë kripë gatuhen gjatë, derisa brumi të bëhet i lëmuar dhe elastik, pastaj lihet të pushojë. Pushimi e qetëson glutenin dhe e lejon brumin të zgjatet pa u grisur, edhe kur bëhet shumë i hollë. Mollët priten hollë që të zbuten për aq kohë sa piqet korja, ndërsa galeta e thekur thith lëngun dhe e mban fundin krokant. Kërkon durim dhe pak praktikë, por asnjë pajisje të veçantë përveç një tryeze të madhe dhe një pëlhure të pastër.

Strudeli me mollë ka vendin e vet në vjeshtë e në dimër, kur mollët e reja të vjeshtës janë me bollëk dhe furra ndizet më shpesh. Servireni të vakët, me pak sheqer pluhur sipër, për kafen e pasdites, kur vijnë miq ose si ëmbëlsirë pas drekës së së dielës. Një fetë me krem të rrahur ose me akullore vanilje e mbyll bukur edhe një darkë festive. Nëse nuk keni kohë për brumin, te variacionet gjeni rrugën më të shkurtër me petë të gatshme.

Përbërësit

Për 10 persona

Udhëzimet

1. Gatuani brumin: Në një tas përzieni miellin me kripën. Shtoni ujin e vakët e 2 lugë gjelle vaj dhe bashkojini me lugë druri. Kaloni brumin në tryezën e punës dhe gatuajeni 8-10 minuta, duke e përplasur herë pas here mbi tryezë, derisa të bëhet i lëmuar, elastik dhe të mos ngjitet në duar. Nëse është shumë i fortë, shtoni pak ujë me lugë.

   💡 Këshillë: Brumi është gati kur, i shtypur lehtë me gisht, kthehet ngadalë në vend.

2. Lëreni brumin të pushojë: Bëjeni brumin si top, lyejeni nga të gjitha anët me vajin e mbetur dhe vendoseni në një pjatë. Mbulojeni me një tas të ngrohur paraprakisht me ujë të nxehtë dhe të fshirë mirë, ose me film ushqimor. Lëreni të pushojë 45 minuta në temperaturë dhome. Gjatë kësaj kohe brumi qetësohet dhe bëhet aq i butë sa të zgjatet pa u grisur.
3. Përgatitni mbushjen: Ndërkohë shkrini 50 g gjalpë në tigan në zjarr mesatar të ulët, shtoni galetën dhe thekeni 4-5 minuta duke e trazuar, derisa të marrë ngjyrë të artë; hiqeni në pjatë të ftohet. Njomni rrushin e thatë në ujë të ngrohtë ose në pak rum për 15 minuta dhe kullojeni. Qëroni mollët, hiqni farat dhe pritini në feta 2-3 mm. Përziejini me lëkurën dhe lëngun e limonit. Veçmas përzieni sheqerin me kanellën.
4. Përgatitni furrën dhe pëlhurën: Ngrohni furrën në 190°C me nxehtësi lart e poshtë, ose në 175°C me ventilator, dhe shtroni tavën me letër furre. Shkrini 80 g gjalpë dhe mbajeni të ngrohtë. Shtroni mbi një tryezë të madhe një pëlhurë pambuku të pastër, rreth 100 × 70 cm, dhe spërkateni në mënyrë të njëtrajtshme me pak miell.
5. Tërhiqni brumin: Hapni pak brumin me okllai në një drejtkëndësh dhe vendoseni mbi pëlhurë. Hiqni unazat, futni duart nën brumë me shpinën e dorës lart dhe gishtat e mbledhur, dhe tërhiqeni ngadalë nga qendra drejt anëve, duke lëvizur rreth tryezës. Vazhdoni derisa brumi të bëhet i tejdukshëm dhe pëlhura të duket përmes tij, në rreth 90 × 60 cm. Prisni buzët e trasha me thikë.

   💡 Këshillë: Vrimat e vogla nuk e prishin strudelin, sepse brumi mbështillet disa herë.

6. Mbushni strudelin: Spërkatni menjëherë gjithë brumin me rreth gjysmën e gjalpit të shkrirë, që të mos thahet. Në anën e shkurtër më afër jush, duke lënë 5 cm bosh nga buzët, shtroni galetën në një rrip 20-25 cm të gjerë. Sipër vendosni mollët pa lëngun që kanë lëshuar, pastaj spërkatni sheqerin me kanellë, rrushin e thatë dhe arrat.
7. Rrotullojeni: Palosni buzën e lirë të brumit mbi mbushje dhe palosni nga brenda edhe dy buzët anësore. Ngrini pëlhurën me të dyja duart, që strudeli të rrokulliset vetë drejt anës tjetër, pa e shtrënguar shumë. Me ndihmën e pëlhurës kalojeni në tavë me bashkimin poshtë; nëse është më i gjatë se tava, përkuleni në formë patkoi. Lyejeni sipër me gjalpë të shkrirë.
8. Piqeni dhe lëreni të pushojë: Piqeni 40-45 minuta, derisa korja të marrë ngjyrë të artë të thellë dhe të jetë krokante. Në mes të pjekjes lyejeni edhe një herë me gjalpin e mbetur. Mollët janë gati kur një shkop druri i futur anash hyn pa rezistencë. Lëreni 15-20 minuta në tavë, pastaj spërkateni me sheqer pluhur dhe priteni me thikë me dhëmbëza.

   💡 Këshillë: Nëse korja skuqet shumë shpejt, mbulojeni lehtë me letër alumini për 10 minutat e fundit.

Këshilla nga Kuzhina

• Punoni me shpinën e duarve dhe jo me majat e gishtave kur e tërhiqni brumin; kështu presioni shpërndahet dhe brumi nuk shpohet.
• Zgjidhni një dhomë të ngrohtë, pa rrymë ajri. Brumi i tërhequr thahet shpejt, ndaj lyejeni me gjalpë sapo ta keni hapur.
• Mund të përzieni dy lloje mollësh: një të thartë që mban formën dhe një më të ëmbël që zbutet më shumë dhe i jep aromë mbushjes.
• Shtoni sheqerin me kanellë vetëm kur mollët janë mbi brumë. Po ta përzieni herët, mollët lëshojnë lëng dhe fundi qullet.
• Përgatitni mbushjen ndërsa brumi pushon, që kur të vijë koha e tërheqjes gjithçka të jetë gati pranë tryezës.

Si të Servirni

Lëreni strudelin të pushojë 15-20 minuta pasi e nxirrni nga furra, pastaj spërkateni me sheqer pluhur dhe priteni në feta rreth 4 cm të gjera. Servireni të vakët, kur korja është ende krokante dhe lëngu i mollëve është trashur pak. Në Vjenë shoqërohet zakonisht me krem të rrahur pak të ëmbëlsuar, me salcë vaniljeje ose me një top akullore vanilje që shkrihet ngadalë mbi fetën e ngrohtë.

Në tryezën shqiptare shkon bukur me një filxhan kafe turke, me çaj mali ose me çaj të zi pas drekës së së dielës. Kur keni miq, vendoseni rullin e plotë në një dërrasë druri dhe priteni para tyre, që të duket spiralja. Një lugë kos i trashë anash e zbut ëmbëlsinë për ata që nuk e duan shumë të ëmbël. Fetat e mbetura janë të shijshme edhe të nesërmen, pas një ringrohjeje të shkurtër në furrë.

Variacione Rajonale

• Me petë byreku të gatshme: Për çdo rull lyeni 5-6 petë me gjalpë të shkrirë dhe vendosini njëra mbi tjetrën. Kjo sasi mbushjeje mjafton për dy rulle. Piqini në 180°C për 30-35 minuta, derisa të marrin ngjyrë të artë.
• Me brumë sfoliat: Përdorni një fletë brumi sfoliat, pakësoni mbushjen në rreth gjysmën dhe lyejeni sipër me vezë të rrahur. Piqeni në 200°C për 30-35 minuta, derisa të fryhet dhe të marrë ngjyrë.
• Me vishnje: Zëvendësoni mollët me rreth 800 g vishnje pa bërthamë, të kulluara mirë, dhe shtoni pak më shumë galetë e sheqer, sepse vishnjet lëshojnë më shumë lëng.
• Me mollë dhe dardha: Zëvendësoni një të tretën e mollëve me dardha të forta, jo shumë të pjekura, dhe hiqni rrushin e thatë për një mbushje më të freskët.

Çfarë është Strudel me Mollë - Receta Austriake?

Strudeli me mollë, në gjermanisht Apfelstrudel, është një ëmbëlsirë e pjekur në formë rulli: një brumë shumë i hollë, i mbështjellë disa herë rreth një mbushjeje me mollë. Në këtë recetë brumi bëhet pa maja dhe pa vezë, vetëm me miell, ujë, vaj dhe kripë. Ai nuk ka gjalpë brenda si brumërat e shkrifëta; gjalpi i shkrirë lyhet mbi brumin e hapur dhe sipër rullit, dhe pikërisht ai i jep kores shtresat e holla e krokante.

Mbushja klasike vjeneze ka mollë të tharta të prera hollë, sheqer, kanellë, lëkurë e lëng limoni, rrush të thatë dhe galetë të thekur në gjalpë. Shumë familje shtojnë edhe arra të grira trashë. Mollët nuk gatuhen paraprakisht: ato zbuten brenda rullit gjatë pjekjes, në avullin e tyre, ndërsa galeta mbledh lëngun që lëshojnë.

Rezultati është një kontrast i qartë: jashtë një kore e artë që kërcet nën thikë, brenda mollë të buta, pak të tharta, me aromë kanelle e limoni. Strudeli me mollë është i ëmbël, por jo i rëndë, sepse pjesën më të madhe të tij e zënë frutat. Hahet i vakët ose në temperaturë dhome dhe pritet në feta të pjerrëta, ku duket mirë spiralja e shtresave.

Historia e Pjatës

Fjala gjermane «Strudel» do të thotë vorbull ose shtjellë dhe i referohet spirales që shfaqet kur rulli pritet. Strudeli me mollë konsiderohet sot një nga ëmbëlsirat më përfaqësuese të kuzhinës austriake, sidomos të Vjenës, ku është prej kohësh pjesë e zakonshme e kafeneve dhe pastiçerive. Receta të shkruara strudeli njihen në Vjenë të paktën që nga fundi i shekullit XVII.

Origjina e brumit të tërhequr nuk është e dokumentuar plotësisht. Shpesh thuhet se teknika e petëve shumë të holla erdhi në Evropën Qendrore nga kuzhina osmane, nëpërmjet Hungarisë, dhe se lidhet me të njëjtën familje brumërash si bakllavaja. Kjo lidhje përmendet gjerësisht, por rruga e saktë mbetet e paqartë. Strudeli u përhap në gjithë trojet e Monarkisë Habsburge, nga Hungaria e Çekia deri në Slloveni e Kroaci, ku ka emrat dhe variantet e veta.

Nuk ka të dhëna të sakta se kur u bë strudeli pjesë e gatimit shtëpiak shqiptar. Sot piqet edhe në shtëpi në Shqipëri e në Kosovë, shpesh me petë byreku të gatshme ose me brumë sfoliat, për të kursyer kohë. Për gatuesit shqiptarë ideja e brumit të hollë nuk është e huaj: petët e byrekut dhe të lakrorit kërkojnë të njëjtin durim dhe dorë të lehtë. Dallimi kryesor është se petët tona zakonisht hapen me okllai, ndërsa brumi i strudelit tërhiqet me duar.