Pancake me Banane dhe Kanellë – pa Sheqer në Brumë

Hyrje

Kur bananet në shportën e frutave mbulohen me pika kafe dhe askush nuk i zgjedh më për t'i ngrënë, është koha për pancake me banane. Në këtë fazë fruti është shumë i butë dhe shumë më i ëmbël se kur ishte i verdhë, sepse, ndërsa piqet, pjesa më e madhe e niseshtesë së tij shndërrohet në sheqer. Prandaj këtu banania e shtypur bën punën e sheqerit: në brumë nuk shtohet asnjë lugë sheqer, e megjithatë pancake dalin të ëmbla, me aromë të qartë banane dhe me një notë të ngrohtë kanelle. Janë rreth një centimetër të trasha, me brendësi të butë e pak të lagësht dhe me sipërfaqe të artë.

Receta ka pak përbërës dhe dy rregulla të rëndësishme. I pari është përzierja e shkurtër. Përbërësit e thatë palosen me shpatull te pureja e bananes me vezë e qumësht vetëm sa të zhduket mielli i thatë, sepse rrahja e gjatë zhvillon glutenin dhe pancake dalin të forta, si gome. Gungat e vogla dhe copëzat e bananes janë krejt normale. I dyti është zjarri mesatar. Për shkak të sheqerit natyral të frutit, ky brumë merr ngjyrë më shpejt se brumi i zakonshëm, ndaj në zjarr të fortë fundi errësohet para se qendra të jetë pjekur. Pluhuri i pjekjes i fryn pancake, vezët e lidhin masën, ndërsa pak gjalpë i shkrirë i jep brumit butësi dhe aromë. Nuk duhen mjete të veçanta; mjafton një tigan i gjerë që nuk ngjit.

Pancake me banane janë një mëngjes i përshtatshëm për fundjavë, kur ka kohë të gatuhen me radhë dhe të hahen sa janë ende të ngrohta. Shkojnë mirë edhe pasdite, si ëmbëlsirë me banane për t'u shoqëruar me një filxhan çaj. Sipër vendosen rrathë banane të freskët, arra të thekura dhe pak mjaltë; kështu ëmbëlsia shtohet në pjatë, sipas dëshirës së secilit, dhe jo në brumë. Receta vjen në ndihmë sidomos kur në shtëpi kanë mbetur dy banane të nxira, që përndryshe do të hidheshin.

Përbërësit

Për 4 persona

Udhëzimet

1. Gjalpi dhe pureja e bananes: Shkrini gjalpin në një tenxhere të vogël në zjarr të ulët dhe lëreni mënjanë të ftohet pak. Qëroni bananet shumë të pjekura, vendosini në një tas të madh dhe shtypini me pirun derisa të bëhen pure e butë. Lini disa copëza të vogla, sepse në pancake mbeten si xhepa të butë me shije të fortë banane.
2. Vezët dhe qumështi: Thyeni vezët në tasin me pure banane dhe rrihini me kamxhik dore rreth 30 sekonda, derisa masa të bëhet e njëtrajtshme. Shtoni qumështin dhe në fund gjalpin e shkrirë, duke e hedhur me rrjedhë të hollë dhe duke trazuar pa pushim. Qumështi dhe vezët duhet të jenë në temperaturë dhome dhe gjalpi i vakët, që gjalpi të mos ngurtësohet në kokrriza të vogla.
3. Përbërësit e thatë: Në një tas tjetër përzieni miellin, pluhurin e pjekjes, kanellën dhe kripën me kamxhik për rreth gjysmë minute, derisa pluhuri i pjekjes dhe kanella të shpërndahen njëtrajtësisht. Nëse mielli ka gunga, sitini të gjitha bashkë. Kështu çdo pancake fryhet njësoj dhe nuk do të hasni kafshata me shije metalike nga pluhuri i pjekjes.
4. Bashkimi i brumit: Hidhni përbërësit e thatë mbi masën me banane dhe palosini me shpatull silikoni 10–15 herë, vetëm sa të zhduket mielli i thatë. Brumi duhet të jetë i trashë, të bjerë nga luga në copa të buta e jo si rrjedhë, dhe të ketë ende pak gunga. Mos e rrihni më. Lëreni të pushojë 5–10 minuta, ndërsa përgatitni arrat dhe tiganin. Mos e shijoni brumin e papjekur, sepse përmban vezë dhe miell të pagatuar.
5. Arrat dhe tigani: Ndizni furrën në 90 °C, ku do të mbani pancake të ngrohta. Vendosni një tigan të gjerë që nuk ngjit, 26–28 cm, në zjarr mesatar dhe thekni arrat në tiganin e thatë për 2–3 minuta, duke e tundur, derisa të marrin aromë. Kalojini në një pjatë. Hidhni pak vaj në tigan dhe fshijeni me letër kuzhine, që të mbetet vetëm një shtresë e hollë.
6. Ana e parë: Me një garuzhdë të vogël hidhni rreth 60 ml brumë për çdo pancake, 2–3 njëherësh, sa nxë tigani pa u prekur me njëra-tjetrën. Hapini lehtë me fundin e garuzhdës në rrathë rreth 10 cm, sepse ky brumë i trashë nuk zgjerohet vetë. Gatuajini 2–3 minuta, derisa buzët të duken të thata, në sipërfaqe të dalin disa flluska dhe fundi të marrë ngjyrë të artë.
7. Kthimi dhe radhët e tjera: Kthejini një herë me shpatull të hollë dhe gatuajini edhe 1–2 minuta, pa i shtypur. Prekni lehtë me gisht qendrën e njërës: duhet të ngrihet sërish si sfungjer dhe anash të mos dalë brumë i lëngshëm, sepse brumi me vezë duhet të piqet plotësisht. Kalojini në një tepsi në furrë. Gatuani me radhë brumin e mbetur, rreth 12 copë gjithsej, duke lyer tiganin me pak vaj para çdo radhe.
8. Servirja: Prisni bananen e servirjes në rrathë të hollë vetëm pak para se të shërbeni, që të mos nxihet. Vendosni nga tre pancake të ngrohta në çdo pjatë, njëra mbi tjetrën. Shtoni sipër rrathët e bananes dhe arrat e thekura, pastaj hidhni një lugë gjelle mjaltë mbi çdo porcion. Shërbejini menjëherë, sa brendësia është ende e butë dhe aroma e kanellës ndihet qartë.

Këshilla nga Kuzhina

• Zgjidhni për brumin banane me lëkurë plot pika kafe ose edhe krejt të nxirë; sa më të pjekura, aq më të ëmbla e më aromatike dalin pancake. Për servirje, përkundrazi, merrni një banane të verdhë e të fortë, që rrathët ta mbajnë formën.
• Gatuani fillimisht një pancake si provë. Ajo ju tregon nëse zjarri është i duhur; nëse brumi është aq i trashë sa nuk hapet fare me lugë, përzieni lehtë në të 1–2 lugë gjelle qumësht.
• Ulni pak zjarrin pas radhës së parë ose të dytë, sepse tigani vazhdon të nxehet dhe sheqeri natyral i bananes digjet shpejt.
• Gatuajeni brumin brenda gjysmë ore nga përgatitja. Nëse brumi pret më gjatë, pluhuri i pjekjes humbet fuqi dhe banania e errëson masën.
• Ngrijini pancake e tepërta të ndara me letër furre; ringrohen shpejt në toster ose në tigan të thatë, pa humbur butësinë.

Si të Servirni

Pancake me banane shërbehen të ngrohta, tre për pjatë, të vendosura njëra mbi tjetrën. Vendosni sipër rrathë banane të freskët, arra të thekura dhe një fije mjaltë. Mjalti i luleve është i butë dhe nuk e mbulon aromën e bananes, ndërsa ai i gështenjës ka një notë të hidhur që i shkon kanellës. Nëse doni kontrast të freskët, një lugë kos i kulluar anash e balancon ëmbëlsinë. Arrat mund t'i zëvendësoni me lajthi ose bajame të thekura, ndërsa në verë, në vend të rrathëve të bananes, provoni luleshtrydhe ose mjedra.

Me to shkojnë mirë kafeja e mëngjesit, çaji i malit ose një gotë qumësht i ngrohtë. Kur gatuani për shumë veta, mbajini pancake në furrë në 90 °C dhe nxirrini të gjitha njëherësh, me mjaltin dhe arrat në enë të veçanta, që secili të shtojë sa të dojë. Për fëmijët nën një vjeç mos përdorni mjaltë, ndërsa për fëmijët e vegjël arrat grijini imët ose hiqini fare.

Variacione Rajonale

• Me tërshërë: Zëvendësoni 60 g të miellit me tërshërë të bluar imët në blender. Pancake dalin pak më rustike dhe më ngopëse, me shije të lehtë drithi që i shkon mirë bananes dhe kanellës.
• Me çokollatë të zezë: Shpërndani gjithsej 50 g copëza çokollate të zezë mbi pancake sapo t'i hidhni në tigan, para kthimit, që të ndahen njëtrajtësisht. Meqë çokollata sjell sheqerin e vet, mjalti në pjatë mund të hiqet.
• Me banane të karamelizuara: Në vend të rrathëve të freskët, skuqni lehtë rrathët e bananes së servirjes në 10 g gjalpë, në zjarr mesatar, 1–2 minuta nga çdo anë, derisa të marrin ngjyrë të artë. Hidhini sipër pancake sa janë të ngrohta.
• Pa gluten: Zëvendësoni miellin me një përzierje mielli pa gluten për pjekje dhe sigurohuni që edhe pluhuri i pjekjes të jetë i shënuar pa gluten. Brumi del pak më i brishtë, ndaj bëjini pancake më të vogla, rreth 8 cm.

Çfarë është Pancake me Banane dhe Kanellë – pa Sheqer në Brumë?

Pancake me banane janë kekë të vegjël tigani, të trashë dhe të butë, sipas modelit amerikan, ku një pjesë e lëngut dhe gjithë sheqeri i brumit zëvendësohen me banane të shtypur. Fjala angleze "pancake" do të thotë fjalë për fjalë "kek tigani" dhe në shqip përdoret ashtu siç është; shpesh e gjeni të shkruar edhe me shumësin anglez: pancakes me banane. Brumi bëhet me miell, vezë, qumësht dhe pluhur pjekjeje, hidhet me garuzhdë në një tigan të lyer lehtë dhe fryhet gjatë gatimit. Ndryshe nga palaçinkat, që janë të holla dhe mbështillen me mbushje, dhe nga petullat, që zakonisht bëhen me maja dhe skuqen në vaj, pancake shërbehen të vendosura njëra mbi tjetrën.

Banania e ndryshon recetën bazë në tre mënyra. Shton lagështi, ndaj qumështi është më i pakët se në një recetë të zakonshme dhe brumi del më i trashë. Shton ëmbëlsi, ndaj sheqeri nuk nevojitet. Shton edhe peshë, ndaj pancake fryhen pak më pak dhe kanë brendësi më kremoze. Kanella e bluar e plotëson aromën e frutit pa e mbuluar. Në këtë recetë raporti është 250 gramë banane e qëruar për 180 gramë miell: mjaftueshëm që banania të ndihet qartë në çdo kafshatë, por jo aq sa pancake të mos e mbajnë formën kur kthehen me shpatull. Nga kjo sasi dalin rreth 12 pancake me diametër 10 centimetra.

Historia e Pjatës

Brumërat e lëngshme që piqen në tigan ose mbi një sipërfaqe të nxehtë janë shumë të vjetra, dhe pothuajse çdo kuzhinë ka versionin e vet: krepat franceze, blinat ruse, palaçinkat e Evropës Qendrore dhe të Ballkanit. Në kuzhinën shqiptare, palaçinkat e holla me reçel ose me arra dhe petullat e skuqura kanë qenë prej kohësh pjesë e mëngjeseve dhe e ëmbëlsirave të shpejta të shtëpisë.

Pancake e trasha dhe të fryra lidhen kryesisht me Amerikën e Veriut. Fryrja e tyre e lehtë u bë e zakonshme pasi pluhuri i pjekjes doli në treg, në mesin e shekullit XIX, dhe zuri gradualisht vendin e majasë ose të sodës me qumësht të thartë në shumë brumëra të shpejta. Nga fundi i po atij shekulli, bananet nisën të vinin rregullisht me anije në Shtetet e Bashkuara dhe gjatë shekullit XX u bënë frut i zakonshëm në shumë vende. Përdorimi i bananeve shumë të pjekura në brumëra, si te keku me banane, është një mënyrë e njohur për të mos i hedhur.

Nuk dihet kush i shtoi i pari banane brumit të pancake, dhe ka shumë gjasa që ideja të jetë shfaqur në shumë vende pa lidhje me njëra-tjetrën. Në Azinë Juglindore, pancake me banane u bënë aq të zakonshme në bujtinat e udhëtarëve me çantë shpine, sa rruga e tyre mori në anglisht nofkën "Banana Pancake Trail". Në Shqipëri dhe në Kosovë, pancake janë përhapur kryesisht në dekadat e fundit, përmes kafeneve, faqeve të gatimit dhe rrjeteve sociale.