Kek me Banane dhe Kakao – i Butë, me Glazurë Çokollate

Hyrje

Kur bananet në shportë nxijnë dhe askush nuk i ha më, ka ardhur koha për këtë kek. Bananet shumë të pjekura, të shtypura me pirun, bashkohen me kakao pa sheqer, kos dhe vaj, dhe japin një kek të errët, të butë e të lagësht, me aromë çokollate dhe banane njëkohësisht. Sipër mbulohet me një shtresë të hollë glazure me çokollatë të zezë, që ngurtësohet lehtë dhe ruan shkëlqimin. Nuk është bukë me banane, por kek i vërtetë për ëmbëlsirë, me brendësi më të imët dhe më të lehtë.

Gjithçka nis te bananet. Sa më të njollosura të jenë lëkurët, aq më i ëmbël dhe më aromatik del tuli, ndaj sheqeri mbetet i moderuar. Kosi, bananet dhe kakaoja natyrale kanë aciditet që reagon me sodën e bukës, kurse pluhuri pjekës e siguron fryrjen edhe kur kakaoja është e alkalizuar. Vaji, në vend të gjalpit, e mban brendësinë të butë edhe pasi keku ftohet. Mielli shtohet në fund dhe përzihet me spatulë vetëm derisa të zhduken vijat e bardha. Kështu keku mbetet i butë dhe nuk bëhet si gome.

Është ëmbëlsirë e thjeshtë shtëpie, me përbërës që zakonisht i gjeni në kuzhinë, dhe piqet për më pak se një orë. Nga një tavë 24 cm dalin rreth dymbëdhjetë feta, mjaftueshëm për një tryezë të madhe familjare. Shkon mirë me kafen e pasdites, në ditëlindjet e fëmijëve ose kur ju vijnë miq pa paralajmëruar. Mbetet i lagësht dy deri në tre ditë, prandaj mund ta piqni edhe një ditë përpara. Pa glazurë mund ta ruani në ngrirës deri në dy muaj, gati për një tryezë të papritur.

Përbërësit

Për 12 persona

Udhëzimet

1. Përgatitni furrën dhe tavën: Nxirrni vezët dhe kosin nga frigoriferi 30 minuta përpara. Ndizni furrën në 180°C me nxehtësi lart e poshtë, ose në 170°C me ventilator. Shtroni me letër pjekjeje fundin e një tave të rrumbullakët 24 cm, mundësisht me unazë që hapet, dhe lyeni anët me pak vaj. Copëtoni 50 g çokollatë të zezë në copa rreth 1 cm dhe lërini mënjanë.
2. Shtypni bananet: Qëroni bananet, hidhini në një tas dhe shtypini me pirun derisa të bëhen pure. Disa copa të vogla nuk prishin punë, sepse lënë fije të buta banane brenda kekut. Bananet duhet të kenë lëkurë me shumë njolla kafe dhe tul shumë të butë; vetëm kështu japin ëmbëlsinë dhe aromën që i duhet kekut.
3. Rrihni vezët me sheqerin: Në një tas të madh rrihni vezët me sheqerin me tel dore rreth 2 minuta, ose me mikser 1 minutë, derisa masa të çelet pak në ngjyrë dhe sheqeri të fillojë të tretet. Hidhni vajin në rrjedhë të hollë duke rrahur pa ndalur, pastaj shtoni kosin dhe vaniljen. Në fund hidhni purenë e bananeve dhe përzieni mirë.
4. Sitni përbërësit e thatë: Në një tas tjetër sitni bashkë miellin, kakaon, sodën e bukës, pluhurin pjekës dhe kripën, pastaj trazojini me lugë që të shpërndahen njësoj. Kakaoja bën shpesh gunga që në brumë nuk shpërbëhen më, prandaj sitja nuk duhet anashkaluar. Spërkatni copat e çokollatës me një lugë çaji nga kjo përzierje, që gjatë pjekjes të mos zbresin në fund.
5. Bashkoni brumin: Hidhni përzierjen e thatë mbi masën me banane në dy herë dhe përzieni lehtë me spatulë, duke lëvizur nga fundi i tasit lart. Ndaloni sapo të mos shihen më vija mielli; brumi duhet të jetë i trashë, por të bjerë ngadalë nga spatula. Shtoni copat e çokollatës me dy-tri lëvizjet e fundit, pa e përzier më tepër.
6. Piqni kekun: Derdhni brumin në tavë, sheshojeni dhe piqeni në raftin e mesëm 40-45 minuta, pa e hapur furrën në 30 minutat e para. Keku është gati kur sipërfaqja ngrihet përsëri pasi e shtypni lehtë me gisht, anët shkëputen pak nga tava dhe një shkop druri i futur në qendër del me pak thërrime të lagështa, pa brumë të lëngshëm. Nëse shkopi has në çokollatë të shkrirë, provoni në një vend tjetër.
7. Ftoheni plotësisht: Lëreni kekun 15 minuta në tavë mbi një rrjetë, pastaj kaloni një thikë të hollë rreth anëve dhe hapni unazën; në tavë të zakonshme kthejeni mbi një pjatë dhe pastaj sërish mbi rrjetë. Hiqni letrën dhe lëreni të ftohet plotësisht, rreth një orë e gjysmë. Glazura e hedhur mbi kek të ngrohtë shkrihet, rrëshqet nga anët dhe nuk ngurtësohet më.
8. Glazura me çokollatë: Copëtoni imët 100 g çokollatë dhe vendoseni në një tas. Ngrohni kremin e qumështit derisa të dalin flluska të vogla në anë, pa e lënë të vlojë fort, dhe hidheni mbi çokollatën. Pas 2 minutash trazojeni nga qendra derisa glazura të bëhet e lëmuar dhe me shkëlqim. Lëreni 10 minuta të trashet, derdheni mbi kek dhe lëreni rreth një orë në temperaturë dhome, derisa të ngurtësohet.

Këshilla nga Kuzhina

• Nëse bananet nuk janë pjekur mjaftueshëm, vendosini me lëkurë në një tepsi dhe piqini 15-20 minuta në 160°C, derisa lëkura të nxijë plotësisht. Lërini të ftohen para se t'i qëroni dhe t'i shtypni.
• Mos e provoni brumin e papjekur: ai ka vezë të gjalla dhe miell të papjekur, që të dyja mund të mbartin baktere. Shijen e kontrolloni te keku i pjekur.
• Kakaoja natyrale e bën kekun pak më të çelur dhe më të thartë, ndërsa kakaoja e alkalizuar jep ngjyrë më të errët dhe shije më të butë. Me këtë recetë funksionojnë të dyja, sepse brumi ka edhe sodë buke edhe pluhur pjekës.
• Mund ta piqni edhe në tavë katrore 22 x 22 cm; koha e pjekjes mbetet afërsisht e njëjtë, por bëni provën me shkop 5 minuta më herët.
• Ruajeni kekun të mbuluar, në vend të freskët, deri në 2 ditë. Në ditë të nxehta, ose për më gjatë, mbajeni në frigorifer deri në 4 ditë dhe nxirreni 30 minuta para se ta shërbeni.

Si të Servirni

Shërbejeni në temperaturë dhome, kur glazura është ngurtësuar, por është ende e butë nën thikë. Nëse e keni mbajtur në frigorifer, nxirreni 30 minuta përpara, sepse glazura e ftohtë bëhet e fortë dhe shija e kakaos ndihet më pak. Prisni feta me thikë të gjatë, të ngrohur nën ujë të nxehtë dhe të fshirë pas çdo prerjeje.

Për ëmbëlsirë pas drekës, shoqërojeni me një lugë kos të kulluar ose me pak krem qumështi të rrahur pa shumë sheqer; thartira e lehtë e kosit e freskon shijen e çokollatës. Me akullore vanilje dhe disa rrathë banane të freskët bëhet pjatë festive për fëmijët. Për një tryezë me shumë ëmbëlsira, prisni feta më të holla, sepse keku është mjaft i pasur. Për pije shkojnë mirë kafeja turke, ekspresi, një çaj i zi ose një gotë me qumësht të ftohtë.

Variacione Rajonale

• Me arra: Shtoni 70 g arra të thekura e të copëtuara bashkë me copat e çokollatës. Ato i japin kekut një kërcitje të lehtë që shkon mirë me butësinë e bananes.
• Me sheqer pluhur në vend të glazurës: Mos e përgatitni glazurën dhe spërkatni kekun e ftohur me 1 lugë gjelle sheqer pluhur. Del më i lehtë dhe i përshtatshëm edhe për mëngjes.
• Me kafe: Tretni 1 lugë çaji kafe të tretshme në 1 lugë gjelle ujë të nxehtë dhe shtojeni te masa e lëngshme. Kafeja e thellon shijen e kakaos pa u ndier vetë.
• Kekë të vegjël: Ndajeni brumin në 16 kallëpe për kekë të vegjël (muffina) dhe piqini 20-22 minuta në 180°C. Glazurën hidheni me lugë sipër secilit kur të jenë ftohur.

Çfarë është Kek me Banane dhe Kakao – i Butë, me Glazurë Çokollate?

Keku me banane dhe kakao është kek me një shtresë, i pjekur në tavë të rrumbullakët, ku bananet e shtypura zënë vendin e një pjese të lëngjeve dhe të yndyrës. Ato i japin brumit lagështi, ëmbëlsi natyrale dhe trup të dendur, por të butë. Kakaoja pa sheqer jep ngjyrën e errët dhe një hidhësi të lehtë që e balancon ëmbëlsinë e frutit, ndërsa copat e çokollatës së zezë shkrihen në furrë dhe lënë xhepa të vegjël kremozë.

Dallimi nga buka me banane (banana bread) është i qartë. Ajo piqet në kallëp të gjatë, është më e dendur, shpesh ka kanellë e arra dhe hahet si bukë e ëmbël, në mëngjes ose me kafe. Ky kek ka kakao dhe kos, brendësi më të lehtë e më të imët, mbulohet me glazurë dhe pritet në feta trekëndëshe si çdo kek tjetër për ëmbëlsirë.

Glazura është një ganache e thjeshtë: krem qumështi i nxehtë, i hedhur mbi çokollatë të copëtuar dhe i trazuar derisa të bëhet salcë e lëmuar me shkëlqim. Kur ftohet, trashet dhe ngurtësohet lehtë, aq sa feta pritet pastër pa iu ngjitur thikës. Keku është ëmbëlsirë vegjetariane, por përmban vezë, bulmet dhe gluten nga mielli i grurit.

Historia e Pjatës

Keku me banane dhe kakao nuk ka një vend apo datë të njohur lindjeje. Është një kombinim që u përhap në pjekjen shtëpiake të shumë vendeve gjatë shekullit XX, kur banania dhe pluhuri i kakaos u bënë produkte të zakonshme dyqani. Prandaj është më e saktë ta quajmë kek bashkëkohor shtëpie sesa recetë tradicionale të një krahine të caktuar, qoftë në Shqipëri, qoftë jashtë saj.

Të dy përbërësit kryesorë vijnë nga larg. Kakaoja e ka origjinën në Amerikën e Jugut, u kultivua prej mijëra vjetësh në Meksikë dhe në Amerikën Qendrore dhe arriti në Evropë në shekullin XVI. Kakaoja pluhur e sotme u shfaq në shekullin XIX, kur në Holandë u gjet mënyra për të ndarë pjesën më të madhe të gjalpit të kakaos nga kokrrat e bluara. Banania e ka origjinën në Azinë Juglindore dhe në Guinenë e Re, ndërsa tregtia e saj e madhe drejt Evropës nisi rreth fillimit të shekullit XX.

Në Shqipëri kekët me kos ose me qumësht janë prej kohësh pjesë e ëmbëlsirave të shtëpisë, krahas ëmbëlsirave me sherbet si bakllavaja dhe revania. Banania, nga ana tjetër, për shumë familje ishte frut i rrallë para viteve 1990, kur importet ishin të kufizuara, dhe u bë e zakonshme në tregje më vonë. Që atëherë, kekët me banane e kakao hynë natyrshëm në kuzhinat shqiptare, shpesh si mënyrë për të mos hedhur bananet e pjekura tepër.