Gjellë me Spinaq dhe Oriz

Hyrje

Gjellë me Spinaq dhe Oriz gatuhet me spinaq të freskët, pak oriz, qepë dhe kopër. Qepa zbutet më parë, orizi nis gatimin në lëng dhe spinaqi futet në dy tura që të ruajë vëllim e ngjyrë.

Shenja kryesore e gatishmërisë është orizi i butë, lëngu i lidhur lehtë dhe gjethet e spinaqit ende të gjelbra.

Shërbejeni të ngrohtë me kos të trashë, limon dhe bukë. Ftoheni shpejt dhe ruajeni në frigorifer deri në 2 ditë; ringroheni me pak ujë.

Përbërësit

Për 4 persona

Udhëzimet

1. Pastroni spinaqin: Lajeni spinaqin në disa ujëra, kullojeni dhe priteni trashë. Mbani gjethet dhe bishtat e butë veç.
2. Zbutni qepën: Ngrohni vajin në tenxhere dhe gatuani qepën 6-7 minuta në nxehtësi mesatare, pa e skuqur fort.
3. Nisni orizin: Shtoni orizin, përziejeni 1 minutë dhe hidhni 400 ml lëng të nxehtë. Ziejeni butë për 8 minuta.
4. Shtoni spinaqin: Futni fillimisht bishtat dhe pas 2 minutash gjethet në dy tura. Përziejini derisa të ulet vëllimi.
5. Përfundoni gatimin: Ziejeni 8-10 minuta të tjera në zjarr të ulët. Shtoni lëng vetëm nëse orizi nuk është zbutur.
6. Rregulloni shijen: Hiqeni nga zjarri, shtoni koprën, limonin, kripën dhe piperin. Lëreni të pushojë 5 minuta para servirjes.

Këshilla nga Kuzhina

• Mos e mbytni spinaqin me ujë; ai lëshon lagështi gjatë gatimit.
• Shtoni limonin pasi të fikni zjarrin.
• Përdorni oriz kokërrshkurtër për një lëng pak më të lidhur.

Si të Servirni

Pasi të ketë pushuar 5 minuta, gjella me spinaq dhe oriz shërbehet e ngrohtë, jo shumë e nxehtë, në pjata të thella që mbajnë lëngun e shkurtër. Sipër hidhni një fije vaj ulliri dhe vendosni anash disa feta limoni, që secili ta rregullojë thartirën sipas dëshirës. Si shumë gjellë të tjera me vaj ulliri, hahet mirë edhe vakët, në temperaturë dhome.

Shoqëruesi më i natyrshëm është kosi i trashë dhe i ftohtë, një lugë e madhe mbi çdo porcion ose në një tas anash; disa e pëlqejnë të përzier me pak hudhër të shtypur. Buka e freskët ose e thekur mbledh lëngun, kurse pak djathë i bardhë e bën pjatën më të ngopur. Me vetëm 80 g oriz për katër porcione, gjella mbetet e lehtë: për drekë mjafton me bukë e kos, ndërsa në darkë shkon si garniturë pranë peshkut të pjekur ose qofteve.

Për pije shkon mirë dhalla e ftohtë. Të nesërmen orizi thith lëngun dhe gjella trashet; ringroheni me 2-3 lugë ujë derisa të nxehet mirë dhe shtoni pak lëng limoni të freskët.

Variacione Rajonale

• Shtoni qiqra të ziera për më shumë trup.
• Zëvendësoni orizin me bulgur të imët.
• Shtoni një vezë të rrahur me limon në fund për version më kremoz.

Çfarë është Gjellë me Spinaq dhe Oriz?

Gjella me spinaq dhe oriz është një gjellë perimesh me vaj ulliri, ku spinaqi zë pjesën më të madhe të pjatës dhe orizi ka rolin e lidhësit. Për 800 g spinaq të freskët mjaftojnë 80 g oriz, sa niseshteja e tij ta trashë lehtë lëngun pa e kthyer pjatën në pilaf. Qepa e zbutur në vaj i jep bazës ëmbëlsi, kopra sjell aromë të freskët, ndërsa limoni, i shtuar pasi fiket zjarri, i jep shijes një thartirë të lehtë.

Nuk është as supë, as mbushje byreku: lëngu mbetet i shkurtër dhe i lidhur, sa për t’u mbledhur me bukë, dhe gjethet e spinaqit ruajnë ngjyrën e gjelbër. Rezultati varet nga radha e gatimit. Orizi zien i vetëm rreth 8 minuta, sepse spinaqit i mjaftojnë 10-12 minuta zierje të butë; nëse futen bashkë, ose orizi mbetet i fortë, ose spinaqi zbehet e bëhet qull. Bishtat, më të fortë, futen para gjetheve.

Gjella gatuhet pa mish dhe pa bulmet; kosi i trashë shtohet vetëm në pjatë, sipas dëshirës. Pjata të ngjashme me spinaq e oriz gatuhen në shumë vende të Ballkanit dhe të Mesdheut lindor; në Greqi, për shembull, njihet si spanakorizo.

Historia e Pjatës

Gjellët me barishte dhe pak drithë janë pjesë e gatimit të pranverës në shumë shtëpi shqiptare, ku spinaqi shoqërohet shpesh me kos.