Gjellë me Fasule të Bardha, pa Mish

Hyrje

Gjella me fasule të bardha ndërtohet nga qepa, karota, domatja dhe zierja e ngadaltë e bishtajoreve deri sa një pjesë e tyre të trashet në lëng. Ky version është pa mish dhe dallon nga faqja e fasuleve me mish. Fasulet e thata njomen, shpëlahen dhe nisin zierjen në ujë të freskët; koha varet nga mosha dhe varieteti.

Pas valës së parë, nxehtësia ulet dhe fasulet ziejnë qetë. Domatja shtohet pasi të kenë filluar të zbuten, sepse aciditeti mund ta ngadalësojë zbutjen. Për fasule të kuqe ose kidney, zierja e fortë fillestare është veçanërisht e rëndësishme; mos përdorni tenxhere të ngadaltë për kokrra të thata pa valë paraprake.

Trashësia vjen duke shtypur një garuzhde fasule dhe duke e kthyer në tenxhere. Nuk nevojitet miell. Gjella pushon 15 minuta para servirjes dhe trashet më tej. Kripën rregullojeni në fund, pasi lëngu të ketë arritur përqendrimin e duhur.

Çfarë është Gjellë me Fasule të Bardha, pa Mish?

Kjo është gjellë vegjetariane me fasule të bardha dhe salcë domateje, e gatuar në tenxhere. Nuk është turshi, tavë me vezë ose recetë me mish. Kategoria logjike është Perimet, ndërsa kanonikja historike /tave/ ruhet për indeksimin.

Historia e Pjatës

Fasulet janë pjesë e kuzhinës së përditshme shqiptare, veçanërisht në muajt e ftohtë, me variante pa mish ose me mish. Qepa, domatja dhe mënyra e trashjes ndryshojnë sipas shtëpisë. Ky version paraqet metodë të qartë pa pretenduar një origjinë të vetme.

Përbërësit

Për 6 persona

• 500 g fasule të bardha të thata
• 2 l ujë për njomje
• 1.8 l ujë për zierje (plus sipas nevojës)
• 2 copë qepë
• 2 copë karota
• 1 kërcell selino
• 3 thelpinj hudhra
• 400 g domate të grira
• 1 lugë gjelle koncentrat domate
• 4 lugë gjelle vaj ulliri
• 2 gjethe dafinë
• 1 lugë çaji paprikë
• sipas shijes kripë dhe piper

Udhëzimet

1. Njomni fasulet: Mbuloni fasulet me 2 litra ujë dhe lërini 8-12 orë në frigorifer. Kullojini, shpëlajini dhe hidhni ujin e njomjes.
2. Jepni valën e parë: Vendosini me 1.8 litra ujë të freskët, sillini në valë të fortë për të paktën 10 minuta, hiqni shkumën dhe ulni nxehtësinë.
3. Zbutni fasulet: Shtoni dafinën dhe ziejini 45-60 minuta, derisa kokrrat të fillojnë të zbuten por të mos shpërbëhen.
4. Përgatitni bazën: Në tigan gatuani qepën, karotën dhe selinon me vaj për 10 minuta. Shtoni hudhrën, koncentratin dhe paprikën për 1 minutë.
5. Shtoni domaten: Përzieni domatet dhe ziejini 8 minuta derisa salca të trashet, pastaj hidheni bazën në tenxheren me fasule.
6. Lidhni gjellën: Vazhdoni zierjen 25-35 minuta derisa fasulet të jenë të buta. Shtypni një garuzhde dhe kthejeni në lëng për trashësi.
7. Rregulloni dhe pushoni: Shtoni kripën e piperin, hiqni dafinën dhe pushoni gjellën 15 minuta derisa lëngu të stabilizohet.

Këshilla nga Kuzhina

• Fasulet e vjetra kërkojnë më shumë kohë edhe pas njomjes.
• Shtoni domaten vetëm pasi kokrrat të kenë filluar të zbuten.
• Mbani ujë të nxehtë pranë dhe plotësoni nëse kokrrat dalin mbi lëng.
• Mos përdorni tenxhere të ngadaltë për fasule të thata pa valë paraprake.

Si të Servirni

Shërbejeni me bukë misri, turshi ose sallatë lakre. Për shije më të freskët shtoni majdanoz dhe pak vaj ulliri në pjatë. Ftohini mbetjet në enë të cekëta dhe ringrohini me pak ujë, sepse fasulet thithin lëng.

Variacione Rajonale

• Me spec të kuq: shtoni një spec në bazën e qepës.
• Më pikante: shtoni spec djegës me paprikën.
• Me mish: përdorni faqen e veçantë të fasuleve me mish që ka kohë dhe temperaturë tjetër.