Kalo te përmbajtja

Salcë Chimichurri – Salcë Argjentinase

Chimichurri është salca jeshile argjentinase me majdanoz, hudhër, rigon, uthull vere dhe vaj ulliri, që përgatitet pa zjarr dhe shoqëron mishin në skarë.

45 minuta8 personae lehtëPërditësuar më Agim Krasniqi
Shko te receta
45
min përgatitje
0
min gatim
45
min totale

Hyrje

Pika praktike për këtë recetë
Koha totale45 minuta
Përgatitja45 minuta
Gatimi0 minuta
Porcione8 persona
Nivelie lehtë

Chimichurri është salca jeshile që në Argjentinë dhe në Uruguai vihet zakonisht në tryezë pranë mishit të pjekur në prush. Kjo salcë chimichurri bëhet me majdanoz të grirë imët me thikë, hudhër të freskët, rigon të thatë, spec djegës të thërrmuar, uthull vere të kuqe dhe vaj ulliri. Nuk gatuhet fare: përgatitja zgjat rreth 25 minuta, pastaj salca pushon 20 minuta. Ka shije të thartë, aromatike dhe lehtësisht pikante, që i jep freski mishit të yndyrshëm pa ia mbuluar shijen.

Sekreti qëndron te thika. Majdanozi grihet me thikë, jo në blender, që gjethet të mbeten copëza të dallueshme dhe salca të mos bëhet pastë si pesto. Rigoni dhe speci djegës lagen fillimisht me pak ujë të nxehtë të kripur, siç bëhet shpesh në Argjentinë, që të zbuten dhe të lëshojnë aromën. Pastaj shtohen hudhra, uthulla dhe majdanozi, e në fund vaji, që përzihet lehtë, pa u rrahur. Raporti është dy pjesë vaj për një pjesë uthull. Salca duhet të jetë e lirshme, me vaj që noton mbi barishtet.

Chimichurri e ka vendin në çdo drekë me skarë: shkon me biftek viçi, brinjë, qofte dhe suxhuk, por edhe me pulë, peshk të bardhë dhe perime të pjekura. Përgatiteni para se të ndizni skarën, që shijet të kenë kohë të bashkohen ndërsa piqet mishi. Mund ta përdorni edhe si marinadë të shpejtë, duke ndarë më parë sasinë për mishin e papjekur. Teprica ruhet në frigorifer deri në 4 ditë dhe shkon mirë të nesërmen mbi një sanduiç me mish të mbetur, mbi vezë të skuqura ose mbi oriz të zier.

Pyetje të shpejta

Si bëhet salcë chimichurri në shtëpi?
Lagni rigonin e thatë, specin djegës, kripën dhe piperin me 3 lugë gjelle ujë të nxehtë dhe lërini 10 minuta. Shtoni 4 thelpinj hudhër të grirë imët dhe 60 ml uthull vere të kuqe, pastaj 60 g majdanoz të grirë me thikë. Në fund përzieni lehtë 120 ml vaj ulliri dhe lëreni salcën të pushojë të paktën 20 minuta para se ta shërbeni.
Sa kohë ruhet chimichurri në frigorifer?
Në kavanoz të mbyllur, me vajin që mbulon barishtet, chimichurri ruhet deri në 4 ditë në frigorifer. Majdanozi e humb ngjyrën e ndezur pas ditës së parë, sepse uthulla e errëson, por shija mbetet e mirë. Merreni gjithmonë me lugë të pastër. Nëse merr erë të pazakontë, bën flluska ose shfaq myk, hidheni gjithë kavanozin.

Përbërësit

Për 8 persona

Prekni përbërësit që keni gati.

0 nga 9 përbërës gati.

Udhëzimet

  1. Lani dhe thani majdanozin: Zhytni majdanozin në një legen me ujë të ftohtë, lëvizeni me dorë që të bjerë dheu dhe nxirreni nga uji. Përsëriteni nëse në fund të legenit mbetet rërë. Thajeni me centrifugë për sallatë ose shtrijeni mbi një peshqir të pastër dhe shtypeni lehtë me një peshqir tjetër. Hiqni kërcejtë e trashë dhe mbani gjethet me kërcejtë e hollë. Majdanozi duhet të jetë krejt i thatë, sepse uji që mbetet në gjethe e hollon salcën.
  2. Lagni erëzat e thata: Vini pak ujë të vlojë. Në një tas qelqi, porcelani ose inoksi hidhni rigonin, specin djegës, kripën dhe piperin e zi. Derdhni sipër 3 lugë gjelle ujë të nxehtë, përzieni që kripa të tretet dhe lërini 10 minuta, derisa erëzat të fryhen dhe të lëshojnë aromë. Kjo shëllirë e vogël e zbut rigonin e thatë dhe e shpërndan kripën njëtrajtësisht në salcë.
  3. Grini hudhrën dhe shtoni uthullën: Ndërsa erëzat zbuten, grini hudhrat me thikë sa më imët, derisa copëzat të jenë më të vogla se një kokërr orizi. Mos përdorni shtypësen e hudhrës, sepse e bën hudhrën pastë të lagur me shije të ashpër. Kur të kenë kaluar 10 minutat, hidhni në tas hudhrën dhe uthullën e verës dhe përzieni. Uthulla e zbut pak shijen e fortë të hudhrës së pagatuar ndërsa ju grini majdanozin.
  4. Grini majdanozin me thikë: Mblidheni majdanozin e larë dhe të tharë në një grumbull të ngjeshur mbi dërrasë dhe priteni me thikë të mprehtë. Pastaj kaloni thikën disa herë mbi të, derisa copëzat të jenë rreth 2-3 mm. Mos e grini në blender ose në robot kuzhine: gjethet shtypen, lëshojnë lëng dhe salca bëhet pastë e errët. Për të njëjtën arsye thika duhet të jetë e mprehtë, sepse thika e topitur i shtyp gjethet në vend që t'i presë.
  5. Shtoni majdanozin: Hidhni majdanozin e grirë në tasin me hudhrën, uthullën dhe erëzat. Përzieni me lugë nga fundi i tasit lart, derisa të gjitha gjethet të lagen mirë dhe erëzat të shpërndahen në gjithë masën. Në këtë pikë masa duket e thatë dhe shumë e thartë. Mos shtoni më uthull ose ujë: vaji në hapin tjetër e balancon thartësinë dhe e bën salcën të lirshme.
  6. Shtoni vajin dhe lëreni të pushojë: Hidhni vajin e ullirit në fije të hollë dhe përzieni lehtë me lugë, pa e rrahur. Vaji nuk duhet të lidhet me uthullën, por të mbulojë barishtet dhe të notojë pak sipër tyre. Provojeni me majën e një luge dhe rregulloni kripën ose specin djegës. Mbulojeni tasin dhe lëreni të paktën 20 minuta në temperaturë dhome, që shijet të bashkohen.
  7. Shërbejeni dhe ruajeni: Përzieni salcën para se ta shërbeni dhe hidhni në tasin e servirjes vetëm sasinë që do të përdorni. Mos e lini jashtë frigoriferit më shumë se dy orë gjithsej. Pjesën tjetër kalojeni në një kavanoz të pastër, rrafshoni sipërfaqen që ta mbulojë vaji dhe ruajeni në frigorifer deri në 4 ditë. Mos e mbani në dollap si turshi: hudhra e pagatuar në vaj nuk është konservë.

Çfarë të gatuani më pas

Video Tutorial

Video thumbnail: Salcë Chimichurri – Salcë Argjentinase
Shiko në YouTube

Kliko figurën për ta hapur videon direkt në YouTube.

Këshilla nga Kuzhina

  • Për salcë chimichurri me aromë të fortë, zgjidhni majdanoz me gjethe të sheshta: ka shije më të plotë se majdanozi kaçurrel dhe grihet më lehtë. Gjethet duhet të jenë të freskëta dhe jeshile, pa njolla të verdha.
  • Nëse do ta përdorni chimichurrin edhe si marinadë, ndani sasinë që në fillim. Salcën që ka prekur mish të papjekur mos e shërbeni më në tryezë.
  • Mund të përdorni gjysmë vaj ulliri dhe gjysmë vaj luledielli. Salca del më e butë në shije dhe nuk trashet aq shumë në frigorifer.
  • Nxirreni nga frigoriferi 15-20 minuta para se ta shërbeni. Vaji i ullirit turbullohet dhe trashet nga i ftohti, por kthehet në gjendje normale në temperaturë dhome.
  • Nëse mishin e keni kripur mirë para pjekjes, mbajeni salcën pak më pak të kripur. Chimichurri duhet të ndihet i thartë dhe i freskët, jo i kripur.

Si të Servirni

Kjo sasi, rreth 300 ml, mjafton për 8 vetë, me dy deri në tri lugë gjelle për person. Përzieni salcën me lugë para se ta shërbeni, sepse vaji ngrihet sipër dhe barishtet zbresin në fund. Vendoseni në një tas të vogël në mes të tryezës, në temperaturë dhome, që secili ta hedhë vetë mbi mishin e prerë në feta.

Kombinimi klasik është biftek viçi ose brinjë të pjekura në skarë, por chimichurri shkon mirë edhe me qofte, suxhuk, pulë në skarë, peshk të bardhë dhe kallamarë. Hidheni mbi patate të pjekura, kunguj të njomë, patëllxhanë dhe speca në skarë, ose mbi bukë të thekur. Për një sallatë të shpejtë, përzieni dy lugë gjelle chimichurri me domate të prera dhe qepë të kuqe. Me mishin e kuq të pjekur shkon mirë një verë e kuqe e thatë.

Variacione Rajonale

  • Chimichurri i kuq: Ulni majdanozin në 30 g dhe shtoni 2 lugë çaji paprikë të ëmbël ose të tymosur, bashkë me një spec të kuq të pjekur, të qëruar dhe të grirë imët. Salca merr ngjyrë të kuqërremtë dhe shije më të ëmbël e më të ngrohtë.
  • Me barishte të thata: Kur majdanozi i freskët mungon, përdorni 4 lugë gjelle majdanoz të thatë dhe shtoni edhe 1 lugë gjelle ujë të nxehtë te erëzat. Përzierjen e barishteve dhe erëzave të thata mund ta mbani gati në kavanoz dhe ta lagni me ujë, uthull dhe vaj kur ju duhet.
  • Me qepë të kuqe: Shtoni gjysmë qepë të kuqe të vogël, të grirë shumë imët. Qepa i jep salcës pak ëmbëlsi dhe kërcitje, por në uthull zbutet dhe humbet freskinë, ndaj konsumojeni brenda dy ditëve.
  • Me limon: Zëvendësoni gjysmën e uthullës me lëng limoni të freskët. Ky version ka thartësi më të butë dhe aromë agrumesh, ndaj shkon veçanërisht mirë me peshk të pjekur, kallamarë dhe karkaleca.

Çfarë është Salcë Chimichurri – Salcë Argjentinase?

Chimichurri është salcë e ftohtë, e pagatuar, me bazë barishtesh, uthulle dhe vaji, që i përket kuzhinës së rajonit të Rio de la Platës, pra të Argjentinës dhe të Uruguait. Versioni më i përhapur, chimichurri jeshil, ka majdanoz, hudhër, rigon, spec djegës, uthull vere, vaj dhe kripë. Ekziston edhe chimichurri i kuq, ku dalin në pah paprika dhe speci djegës. Salca mund të bëhet edhe vetëm me barishte të thata, kur majdanozi i freskët mungon.

Nga ana teknike, chimichurri i ngjan më shumë një salce vinegrete me shumë barishte sesa pestos. Barishtet nuk bluhen dhe vaji nuk lidhet me uthullën: mbetet i ndarë dhe mbart aromën e hudhrës dhe të rigonit. Uthulla jep thartësinë që e balancon yndyrën e mishit, ndërsa speci djegës jep vetëm një djegie të lehtë. Salca duhet të jetë e lirshme: barishte të grira që notojnë në vaj.

Meqë nuk ka djathë, arra ose produkte shtazore, kjo salcë është vegane dhe pa gluten, me kusht që të përdoret uthull vere dhe jo uthull malti. Pjesën më të madhe të kalorive ia jep vaji i ullirit, ndaj chimichurri përdoret me masë, si erëz që shtohet mbi mishin e prerë, jo si salcë që mbulon gjithë pjatën.

Historia e Pjatës

Chimichurri njihet si salcë e Argjentinës dhe e Uruguait, ku zakonisht shoqëron mishin e pjekur ngadalë mbi prush ose pranë zjarrit. Kjo mënyrë pjekjeje, që atje quhet asado, lidhet me jetën e barinjve kalorës të pampave, të njohur si gauchos. Sot, në të dy vendet, rreth skarës mblidhet shpesh familja për drekën e fundjavës. Origjina e saktë e salcës nuk dihet. As për emrin nuk ka shpjegim të sigurt: qarkullojnë disa histori popullore, njëra prej të cilave e lidh me një fjalë baske, por asnjëra nuk është vërtetuar.

Uthulla e verës, vaji i ullirit, hudhra, majdanozi dhe rigoni janë përbërës të zakonshëm në kuzhinat e Spanjës dhe të Italisë, prej nga erdhën shumë emigrantë në Argjentinë dhe në Uruguai në fund të shekullit XIX dhe në fillim të shekullit XX. Prandaj shpesh thuhet se salca mori formën e sotme në atë periudhë, por kjo mbetet hamendësim, jo fakt i dokumentuar mirë.

Në Argjentinë chimichurri shpesh vihet në tryezë bashkë me salsa criolla, salcën me qepë, domate dhe spec në uthull, dhe shitet edhe i gatshëm ose si përzierje erëzash të thata. Në Shqipëri dhe në Kosovë kjo salcë nuk ka traditë të vjetër dhe nuk dihet saktë kur u bë e njohur. Megjithatë majdanozi, hudhra, uthulla dhe vaji i ullirit janë përbërës të përditshëm të kuzhinës shqiptare, ndaj salca përputhet natyrshëm me mishin e pjekur në skarë.

Gabimet e Zakonshme që Duhet të Shmangni

Për të arritur Salcë Chimichurri – Salcë Argjentinase të përsosur, shmangni këto gabime të zakonshme:

Majdanozi bluhet në blender ose në robot kuzhine.

Zgjidhja: Gjethet shtypen, lëshojnë lëng dhe salca bëhet pastë e errët me shije bari të shtypur. Grijeni majdanozin me thikë të mprehtë: copëzat e vogla, por të dallueshme, janë ato që i japin chimichurrit teksturën e tij.

Majdanozi grihet ende i lagur.

Zgjidhja: Uji që mbetet në gjethe e hollon salcën, e bën të turbullt dhe e prish më shpejt. Thajeni majdanozin plotësisht me centrifugë për sallatë ose mbi peshqir para se ta grini.

Rigoni i thatë hidhet drejtpërdrejt në vaj.

Zgjidhja: Pa u lagur, rigoni mbetet i ashpër nën dhëmbë dhe e lëshon aromën shumë më ngadalë. Lagni erëzat e thata me ujë të nxehtë të kripur dhe lërini 10 minuta para se të shtoni uthullën dhe vajin.

Salca shërbehet menjëherë pas përzierjes.

Zgjidhja: Shijet janë ende të ndara: hudhra godet fort dhe uthulla del e ashpër. Lëreni të paktën 20 minuta të pushojë, mundësisht ndërsa ndizni skarën dhe piqni mishin.

Chimichurri ruhet në dollap si turshi.

Zgjidhja: Hudhra e pagatuar në vaj nuk është e sigurt jashtë frigoriferit. Mbajeni të mbuluar në frigorifer dhe përdoreni brenda 4 ditëve, ose ngrijeni në kube për ruajtje më të gjatë.

Pyetje të Shpeshta

Lagni rigonin e thatë, specin djegës, kripën dhe piperin me 3 lugë gjelle ujë të nxehtë dhe lërini 10 minuta. Shtoni 4 thelpinj hudhër të grirë imët dhe 60 ml uthull vere të kuqe, pastaj 60 g majdanoz të grirë me thikë. Në fund përzieni lehtë 120 ml vaj ulliri dhe lëreni salcën të pushojë të paktën 20 minuta para se ta shërbeni.

Në kavanoz të mbyllur, me vajin që mbulon barishtet, chimichurri ruhet deri në 4 ditë në frigorifer. Majdanozi e humb ngjyrën e ndezur pas ditës së parë, sepse uthulla e errëson, por shija mbetet e mirë. Merreni gjithmonë me lugë të pastër. Nëse merr erë të pazakontë, bën flluska ose shfaq myk, hidheni gjithë kavanozin.

Po. Ndajeni në format për akull, ngrijeni, pastaj kalojini kubet në qese për ngrirje dhe përdorini brenda 3 muajve. Shkrijini në frigorifer për disa orë dhe përzieni mirë para përdorimit. Pas shkrirjes majdanozi del pak më i butë dhe më i errët se i freskëti, ndaj kubet e shkrira janë më të mira për marinadë dhe për perime në skarë.

Pesto me borzilok bluhet derisa merr trajtë paste dhe ka djathë e fara pishe ose arra, ndërsa chimichurri nuk ka as djathë, as arra, dhe majdanozi i tij grihet me thikë. Chimichurri ka uthull, ndaj është i thartë dhe i lirshëm, me vaj që noton sipër. Pesto përdoret kryesisht me makarona, kurse chimichurri është salcë për mish, peshk dhe perime të pjekura në skarë.

Po, por ndani paraprakisht sasinë për marinadë. Për 500 g mish mjaftojnë 3-4 lugë gjelle. Lyeni mishin dhe mbajeni në frigorifer nga 1 deri në 4 orë, jo më gjatë, sepse uthulla e zbut tepër sipërfaqen e mishit. Fshijeni tepricën para pjekjes, sepse barishtet digjen shpejt mbi prush. Marinadën që ka prekur mish të papjekur hidheni dhe mos e shërbeni si salcë.

Vlerat Ushqyese (për porcion)

130 kcal
Kalori
0g
Proteina
1g
Karbohidrate
14g
Yndyrna

Vlera të përafërta për një porcion, të llogaritura nga përbërësit me të dhënat e USDA FoodData Central.

Rreth Autorit

Agim Krasniqi
Autor

Agim Krasniqi

Kuzhinier profesionist me 20+ vjet përvojë, specialist i mishit dhe gatimit malësor. Agim Krasniqi sjell saktësinë e restorantit profesional në recetat e kuzhinës shtëpiake nga Alpet Shqiptare.

Shfleto më shumë receta nga kategoria "Salcë & Turshi"

Salca, turshi, reçelra dhe gliko për tryezën e shtëpisë. Zgjidhni sipas përbërësit, mënyrës së përgatitjes dhe kohës së pritjes në recetë.

Shiko 64 Receta