Mish Qengji në Furrë - Receta Festive

Hyrje

Mish qengji në furrë është pjata që shumë familje shqiptare e nxjerrin në tryezë kur mblidhen për festë: për Pashkë, për Bajram, për Vitin e Ri ose për një gosti të madhe në shtëpi. Në këtë recetë qengji piqet në një copë të vetme, shpatull ose kofshë me kockë, me feta hudhre të futura në të çara të vogla dhe i lyer me një pastë limoni, mustarde, rigoni e rozmarine. Del mish që ndahet lehtë nga kocka, me kore të artë, bashkë me patate të pjekura në lëngun e vet.

Sekreti qëndron te pjekja në dy faza. Fillimisht tava mbulohet me letër alumini dhe mishi piqet 1 orë e 30 minuta në 180°C, me pak ujë anash: avulli i zbut indet lidhëse pa e tharë sipërfaqen. Pastaj hiqet mbulesa, shtohen patatet dhe furra ngrihet në 200°C, që mishi të marrë ngjyrë dhe patatet të skuqen në yndyrën e qengjit. Mustarda nuk ndihet veçmas në fund; ajo e mban marinatën të ngjitur pas mishit, ndërsa limoni dhe hudhra i japin shijes thellësi pa e mbuluar aromën e qengjit.

Receta është menduar për tetë persona dhe i përshtatet një tryeze të madhe, ku qengji pritet para të ftuarve dhe shoqërohet me sallata, kos e bukë. Puna aktive zgjat rreth gjysmë ore; pjesën tjetër e bëjnë marinimi gjatë natës dhe furra. Prandaj është zgjedhje e mirë për ditë festash, kur doni një pjatë kryesore që nuk ju mban te soba, por që del e sigurt nëse ndiqni kohët dhe shenjat e gatimit. Mbetjet, të prera hollë, janë të shijshme edhe të ftohta të nesërmen.

Përbërësit

Për 8 persona

Udhëzimet

1. Marinata: Në një tas përzieni 4 thelpinjtë e shtypur të hudhrës, 4 lugë gjelle vaj ulliri, lëngun e limonit, mustardën, rigonin, gjethet e grira imët të njërës degë rozmarinë, 2 lugë çaji kripë dhe gjysmën e piperit. Trazojeni derisa të dalë një pastë e trashë që ngjitet pas lugës. Nëse vaji ndahet, trazojeni me forcë edhe një herë para se ta përdorni.
2. Shpimi dhe marinimi i mishit: Thajeni copën e qengjit me letër kuzhine. Me majën e një thike të ngushtë bëni 12-15 të çara rreth 2 cm të thella në të gjithë sipërfaqen dhe futni në to fetat e hudhrës. Lyeni mishin nga të gjitha anët me marinatën, duke e shtyrë edhe në të çarat. Mbulojeni dhe lëreni në frigorifer të paktën 4 orë, mundësisht gjithë natën. Pas punës me mishin e papjekur, lani duart, thikën dhe dërrasën me ujë të nxehtë e sapun.
3. Vendosja në tavë: Nxirreni mishin nga frigoriferi 30 minuta para pjekjes. Ndizni furrën në 180°C (165°C me ventilator). Vendoseni qengjin në një tavë të madhe me buzë të larta, rreth 40 x 30 cm, me anën e dhjamit lart, dhe shtoni degën tjetër të rozmarinës. Hidhni 200 ml ujë të nxehtë anash, jo mbi mish, që të mos lajë marinatën. Mbulojeni tavën mirë me letër alumini.
4. Pjekja e mbuluar: Piqeni në raftin e mesëm të furrës për 1 orë e 30 minuta. Avulli nën alumin e zbut mishin ngadalë dhe e mban të lëngshëm. Në gjysmë të kohës ngrini me kujdes një cep të aluminit, larg fytyrës, dhe kontrolloni lëngun: nëse fundi i tavës ka nisur të thahet, shtoni 50-100 ml ujë të nxehtë dhe mbulojeni sërish.
5. Shtimi i patateve: Ndërkohë përziejini patatet e prera me 2 lugë gjelle vaj ulliri, 1 lugë çaji kripë dhe piperin e mbetur. Kur mbaron pjekja e mbuluar, hiqni aluminin me kujdes, sepse avulli djeg, dhe ngrini temperaturën e furrës në 200°C. Vendosni patatet rreth mishit, në një shtresë të vetme, dhe kthejini një herë në lëngun e tavës që të lyhen nga të gjitha anët.
6. Pjekja pa mbulesë: Piqeni edhe 50-60 minuta pa mbulesë, derisa patatet të marrin ngjyrë të artë dhe të shpohen lehtë me pirun. Çdo 20 minuta lyeni mishin me lëngun e tavës dhe kthejini patatet. Qengji është gati kur mishi ndahet lehtë nga kocka me pirun dhe termometri në pjesën më të trashë, larg kockës, tregon të paktën 80°C. Nëse mishi rri ende i fortë pas kockës, piqeni edhe 15 minuta.
7. Pushimi dhe prerja: Kalojeni qengjin në një dërrasë, mbulojeni lehtë me alumin dhe lëreni të pushojë 15 minuta. Kalojini patatet në një pjatë dhe mbajini në furrën e fikur. Derdhni lëngun e tavës në një enë të vogël dhe hiqni me lugë dhjamin e tepërt nga sipërfaqja. Prisni mishin në feta të trasha kundër fijeve, ose ndajeni nga kocka me pirun nëse është shpatull, dhe shërbejeni me patatet dhe lëngun.

Këshilla nga Kuzhina

• Kërkoni te kasapi qengj të ri, me mish ngjyrë rozë të çelët dhe dhjamë të bardhë; mishi i errët me erë të fortë zakonisht vjen nga kafshë më e rritur dhe kërkon pjekje më të gjatë.
• Bëni marinimin një mbrëmje më parë dhe mbajeni mishin të mbuluar në frigorifer; hudhra dhe limoni depërtojnë më thellë, ndërsa dita e festës mbetet më e qetë.
• Shtrëngojeni mirë letrën e aluminit rreth buzëve të tavës. Nëse avulli del, sipërfaqja thahet dhe lëngu digjet para se mishi të jetë zbutur.
• Përdorni termometër mishi nëse keni: në pjesën më të trashë, larg kockës, qengji i kësaj recete duhet të arrijë të paktën 80°C që të ndahet lehtë nga kocka.
• Provoni lëngun e tavës kur hiqni aluminin dhe rregulloni kripën e patateve sipas tij, sepse marinata e kripur kalon edhe në lëng.

Si të Servirni

Shërbejeni qengjin të nxehtë, pas 15 minutash pushim, në një pjatë të madhe të ngrohur, me patatet përreth dhe me një degë rozmarinë të freskët sipër. Nëse e prisni në tryezë, mbani gati një thikë të mprehtë dhe një pirun të madh, dhe prisni feta të trasha kundër fijeve. Lëngun e tavës, pasi t'i hiqni dhjamin e tepërt, shërbejeni veçmas në një enë të vogël.

Qengji i yndyrshëm kërkon shoqërues të freskët: sallatë jeshile me marule, qepë të njoma dhe kopër, sallatë me domate e kastravec, ose kos të trashë me kastravec të grirë dhe hudhër. Turshitë e dimrit dhe buka e fshatit e plotësojnë tryezën. Për pije, një verë e kuqe e thatë ose dhallë e ftohtë i shkojnë mirë kësaj pjate. Nëse tryeza ka edhe meze, si djathë i bardhë dhe ullinj, porcionet e mishit mund të jenë pak më të vogla.

Variacione Rajonale

• Me qepë të vogla dhe karota: Shtoni 300 g qepë të vogla të qëruara dhe 2 karota të prera në copa bashkë me patatet, për një garniturë më të ëmbël.
• Me verë të bardhë: Zëvendësoni 100 ml nga uji me verë të bardhë të thatë; lëngu i tavës del më aromatik dhe pak më i thartë.
• Me kos në marinatë: Në vend të mustardës përdorni 3 lugë gjelle kos të trashë; kosi e zbut sipërfaqen e mishit dhe merr ngjyrë të bukur në furrë.
• Me barishte të tjera: Zëvendësoni rozmarinën me trumzë ose rigon të freskët, për një aromë më të butë.
• Me kofshë pa kockë: Përdorni 1.6 kg kofshë qengji pa kockë, të lidhur me spango kuzhine; shkurtojeni pjekjen e mbuluar në 1 orë dhe kontrolloni temperaturën e brendshme.

Çfarë është Mish Qengji në Furrë - Receta Festive?

Mish qengji në furrë, në këtë version, është pjekja e një cope të madhe qengji me kockë, jo gjellë me copa të vogla. Përdoret shpatulla ose kofsha, dy pjesët që kanë mjaftueshëm mish për tetë veta dhe që e durojnë mirë pjekjen e gjatë. Kocka e mban mishin në formë gjatë pjekjes dhe i jep lëngut të tavës shije më të plotë, ndërsa shtresa e hollë e dhjamit shkrihet ngadalë dhe e lyen mishin nga jashtë.

Marinata është e thjeshtë: hudhër, vaj ulliri, lëng limoni, mustardë, rigon, rozmarinë, kripë dhe piper. Limoni e freskon shijen e fortë të qengjit, hudhra futet edhe brenda mishit përmes të çarave të vogla, ndërsa rigoni i thatë dhe rozmarina e freskët japin aromën që lidhet zakonisht me mishin e pjekur në furrë. Mustarda e lidh pastën që të mos rrjedhë në fund të tavës gjatë pjekjes, dhe pas dy orësh në furrë shija e saj zbutet krejt.

Teknika ndërthur zierjen me avull dhe pjekjen e thatë. Nën alumin mishi gatuhet ngadalë në lagështinë e vet; pa alumin, në nxehtësi më të lartë, sipërfaqja merr ngjyrë dhe kore. Patatet futen në fund, në lëngun dhe yndyrën që ka lëshuar qengji, prandaj dalin të buta brenda dhe të arta jashtë. Kështu një tavë e vetme jep edhe pjatën kryesore, edhe garniturën.

Historia e Pjatës

Qengji ka qenë prej kohësh mishi i festës në Shqipëri, një vend me traditë të gjatë blegtorie, ku tufat e deleve dhe të dhive ngjiteshin në kullotat malore në verë dhe zbrisnin në fushë në dimër. Qengjat lindin kryesisht në dimër dhe në fillim të pranverës, prandaj mishi i qengjit të ri lidhet natyrshëm me festat pranverore. Për shumë familje të krishtera qengji i pjekur është pjata e Pashkës, ndërsa në Kurban Bajram myslimanët therin zakonisht një dash dhe e ndajnë mishin me të afërmit dhe nevojtarët.

Para se furrat e shtëpisë të bëheshin të zakonshme, mishi piqej në hell, në furra me dru ose nën saç, kapakun metalik ose prej balte që mbulohet me prush. Në shumë qytete tava me mish çohej në furrën e bukës së lagjes. Nuk ka një vend apo datë të njohur kur lindi kombinimi i qengjit me patate në tavë: ai është i përbashkët për gjithë Ballkanin dhe Mesdheun, ndërsa patatet, me origjinë nga Amerika, u bënë pjesë e kuzhinës së rajonit shumë më vonë se vetë mishi i pjekur.

Marinata me mustardë dhe rozmarinë në këtë recetë është përshtatje e kuzhinës së sotme të shtëpisë. Në shumë shtëpi qengji piqej thjesht me kripë, hudhër dhe rigon, një barishte që rritet e egër në kodrat dhe malet shqiptare, ose me kos, si në tavën e njohur të Elbasanit. Parimi mbetet i njëjtë: mish i mirë, pak erëza dhe kohë e mjaftueshme në furrë.