Mish Keci në Furrë - Receta Tradicionale

Hyrje

Mish keci në furrë është gatim që në shumë shtëpi shqiptare lidhet me pranverën, kur keci gjendet më lehtë dhe tryeza mblidhet për festa e dreka familjare. Copat me kockë piqen ngadalë mbi një shtrat qepësh, derisa mishi të shqitet nga kocka, pastaj orizi shtrohet në të njëjtën tavë dhe thith lëngun e mbetur. Nga furra del erë hudhre, rigoni dhe mishi të pjekur, kurse në pjatë mishi i butë me kore të lehtë vjen bashkë me oriz të artë, të ngopur me shijen e tavës.

Gatimi bëhet në dy faza. Fillimisht mishi i fërkuar me hudhër, vaj ulliri, rigon, piper të kuq, kripë dhe piper të zi piqet në 180°C, i mbuluar fort me letër alumini dhe me pak ujë të nxehtë në tavë. Avulli që mbetet nën letër e zbut mishin e kecit, që ka pak yndyrë dhe thahet shpejt në nxehtësi të fortë. Pastaj lëngu i tavës matet, plotësohet me ujë të nxehtë dhe orizi piqet në të, me mishin sipër, derisa kokrrat të zbuten dhe mishi të marrë ngjyrë.

Kjo tavë i përshtatet një dreke të diele, festave të pranverës si Pashkët ose Shëngjergji, ose çdo dite kur keni mysafirë dhe doni që gjithë gatimi të dalë nga një enë. Për 6 veta mjafton një tavë mesatare dhe pjesën më të madhe të kohës gatimi piqet vetë. Shërbejeni me sallatë marule me qepë të njoma, me kos të ftohtë ose me turshi shtëpie. Mbetjet ruhen deri në tre ditë në frigorifer dhe ringrohen mirë në furrë, të mbuluara dhe me pak ujë të nxehtë.

Përbërësit

Për 6 persona

Udhëzimet

1. Përgatitni mishin: Thajeni mishin e kecit me letër kuzhine dhe hiqni cipat e trasha dhe copat e mëdha të dhjamit, duke lënë një shtresë të hollë. Nëse kasapi nuk e ka prerë, ndajeni në copa me kockë rreth 150-200 g, që të piqen njëlloj. Pas punës me mishin e papjekur, lani duart, thikën dhe dërrasën me ujë të nxehtë dhe sapun.
2. Erëzoni kecin: Në një tas të madh përzieni hudhrën e grirë, 3 lugë gjelle vaj ulliri, rigonin, piperin e kuq, 2 lugë çaji kripë dhe piperin e zi. Fërkojini copat e mishit me këtë përzierje nga të gjitha anët. Lërini 20 minuta, ose mbajini të mbuluara në frigorifer deri në 12 orë dhe nxirrini 20 minuta para pjekjes. Ndërkohë ndizni furrën në 180°C, me nxehtësi lart e poshtë.
3. Shtroni tavën: Përziejini qepët e prera me 1 lugë gjelle vaj ulliri dhe shtrojini në fund të një tave rreth 35 x 25 cm, me buzë të larta. Vendosni copat e mishit sipër, në një shtresë të vetme, me anën me më shumë mish lart. Derdhni 300 ml ujë të nxehtë anash tavës, jo mbi mish, që erëzat të mos lahen.
4. Piqni të mbuluar: Mbulojeni tavën fort me letër alumini, duke e shtypur rreth buzëve që avulli të mos dalë. Piqeni në raftin e mesëm për 80 minuta. Në gjysmë të kohës ngrini me kujdes një cep të letrës, larg fytyrës: nëse fundi ka nisur të thahet, shtoni 100 ml ujë të nxehtë. Mishi është gati për fazën tjetër kur shqitet lehtë nga kocka me pirun; përndryshe piqeni edhe 10-15 minuta.
5. Matni lëngun: Ndërsa mishi piqet, lani orizin në 2-3 ujëra, derisa uji të dalë pothuajse i kthjellët, dhe kullojeni. Nxirreni tavën, ngrini furrën në 200°C dhe hiqni letrën me kujdes, sepse avulli djeg. Kaloni mishin në një pjatë dhe, duke i mbajtur qepët në tavë me një lugë, derdhni lëngun në një enë matëse. Nëse sipër ngrihen më shumë se 2 lugë gjelle yndyrë, hiqni tepricën me lugë. Plotësojeni me ujë të nxehtë deri në 800 ml.
6. Shtoni orizin: Shtoni në tavë gjalpin, orizin e kulluar dhe deri në 1 lugë çaji kripë, sipas shijes së lëngut, pastaj trazojini me qepët e buta derisa gjalpi të shkrijë dhe kokrrat të lyhen me yndyrë. Shtrojeni orizin në një shtresë të barabartë, derdhni sipër lëngun e nxehtë të matur dhe trazojeni vetëm një herë. Vendosni copat e mishit mbi orizin, me anën me më shumë mish lart, dhe mbulojeni sërish tavën fort me letër alumini.
7. Piqni orizin: Piqeni në 200°C për 20 minuta të mbuluar, pastaj hiqni letrën dhe piqeni edhe 10-15 minuta pa mbulesë, derisa orizi të thithë lëngun, kokrrat të zbuten dhe mishi të marrë ngjyrë të artë. Nëse orizi është ende i fortë dhe tava e thatë, shtoni 4-5 lugë gjelle ujë të nxehtë, mbulojeni dhe piqeni edhe 5-8 minuta. Nëse përdorni termometër, në pjesën më të trashë të mishit, larg kockës, ai duhet të tregojë të paktën 63°C.
8. Pushoni dhe shërbeni: Mbulojeni tavën lehtë me letër alumini dhe lëreni të pushojë 10 minuta, që orizi të mbarojë së thithuri avullin. Spërkatni majdanozin e grirë dhe shërbejeni mishin me orizin nga e njëjta tavë. Ftohini shpejt mbetjet dhe futini në frigorifer brenda 2 orësh, në enë të mbyllur; konsumojini brenda 3 ditësh.

Këshilla nga Kuzhina

• Kërkoni te kasapi copa keci me kockë nga shpatulla dhe kofsha, afërsisht me të njëjtën madhësi. Copat e barabarta zbuten njëlloj dhe kalojnë në fazën e orizit në të njëjtën kohë.
• Mos ia hiqni mishit gjithë dhjamin: keci ka shumë pak yndyrë dhe shtresa e hollë që mbetet e mban të lëngshëm gjatë pjekjes së gjatë.
• Lajeni orizin derisa uji të dalë pothuajse i kthjellët. Kështu largohet niseshteja e tepërt dhe kokrrat nuk ngjiten me njëra-tjetrën në furrë.
• Lëngu që i shtoni orizit duhet të jetë i nxehtë. Lëngu i ftohtë e ul temperaturën e tavës dhe orizi piqet në mënyrë të pabarabartë, i fortë në qendër e i butë në skaje.
• Mos e trazoni orizin pasi të keni vendosur mishin sipër. Trazimi lëshon niseshte dhe e bën orizin ngjitës.

Si të Servirni

Pas furrës, lëreni tavën të pushojë 10 minuta, të mbuluar lehtë, që orizi të mbarojë së thithuri avullin dhe mishi të qetësohet. Shërbejeni drejt nga tava ose kalojeni në një pjatë të madhe: shtroni orizin, vendosni copat e mishit sipër dhe spërkatni majdanozin e grirë. Një sallatë marule me qepë të njoma, kopër dhe pak uthull e freskon shijen e mishit; në stinë të tjera shkon mirë sallata me lakër të grirë hollë ose me domate e kastravec.

Anash vendosni kos të ftohtë ose salcë kosi me hudhër dhe kastravec, që e zbut ndjesinë e yndyrës në oriz. Turshitë e shtëpisë, sidomos specat dhe lakra, japin aciditetin që i mungon pjatës. Bukë nuk ju duhet shumë, sepse orizi e ka marrë vetë lëngun e tavës. Me kecin shkon mirë dhallë e ftohtë ose një verë e kuqe e lehtë.

Variacione Rajonale

• Me qepë të njoma: Në pranverë shtoni 1 tufë qepë të njoma, të prera në copa 3-4 cm, bashkë me orizin. Ato zbuten në lëng dhe i japin tavës aromë të freskët.
• Me domate: Tretni 1 lugë gjelle salcë domate në lëngun e nxehtë para se ta hidhni mbi oriz, për oriz me ngjyrë të kuqërremtë dhe shije pak më të thartë.
• Me patate: Në vend të orizit, pas fazës së mbuluar shtoni rreth mishit 1 kg patate në copa 4-5 cm, të përziera me pak vaj ulliri dhe kripë. Piqini pa mbulesë në 200°C për 45-50 minuta, duke i kthyer një herë dhe duke lagur mishin me lëngun e tavës.
• Me qengj: Përdorni të njëjtën sasi shpatulle qengji me kockë. Qengji ka më shumë dhjamë, ndaj hiqni më shumë yndyrë nga lëngu para orizit dhe zgjateni fazën e mbuluar me 10-15 minuta.

Çfarë është Mish Keci në Furrë - Receta Tradicionale?

Mish keci në furrë është pjatë kryesore ku copat e kecit dhe orizi piqen në të njëjtën tavë e ndajnë të njëjtin lëng. Kec quhet zogu i dhisë; për mish theret zakonisht i ri, kur është vetëm disa muajsh. Mishi i tij ka ngjyrë rozë të çelët, fije të imëta dhe shumë pak yndyrë. Ka shije më të butë se mishi i dhisë së rritur, i cili ka erë më të fortë dhe kërkon gatim shumë më të gjatë.

Shija mbështetet në pak përbërës: hudhër, rigon, piper të kuq të ëmbël, vaj ulliri dhe qepë. Qepa, e shtruar në fund të tavës, zbutet në lëngun e mishit dhe i jep orizit ëmbëlsi. Gjalpi që shtohet te orizi plotëson yndyrën që keci nuk e ka vetë. Orizi me kokërr të gjatë, i larë mirë, piqet në një sasi të matur lëngu dhe del i butë, por me kokrra të ndara.

Pjata ndryshon nga keci i zier ngadalë me lëng limoni, ku mishi gatuhet në tenxhere dhe mbetet në salcë, dhe nga tava e kosit, ku mishi piqet nën kos të rrahur me vezë. Ndryshon edhe nga qengji me patate në furrë: këtu orizi zë vendin e patateve dhe thith gjithë lëngun e tavës. Rezultati është mish i butë me kore të lehtë dhe oriz që sipër merr ngjyrë të artë, kurse poshtë mbetet më i butë dhe më i lëngshëm.

Historia e Pjatës

Dhia është rritur prej shekujsh në zonat malore e kodrinore të Shqipërisë dhe të Kosovës, sepse kullot edhe aty ku toka është e varfër dhe e thatë. Prej saj vinin qumështi, djathi dhe mishi, ndaj keci ka qenë prej kohësh i njohur në kuzhinën shtëpiake. Kecat lindin zakonisht në fund të dimrit dhe në pranverë, prandaj mishi i kecit lidhet me këtë stinë dhe me festat e saj, si Pashkët dhe Shëngjergji, kur në shumë familje piqej qengj ose kec.

Ndër mënyrat e vjetra të pjekjes ishin helli mbi prush dhe saçi, një kapak i madh hekuri ose balte që vihet mbi tepsinë dhe mbulohet me prush. Në qytete, shumë familje e çonin tavën për pjekje te furra e lagjes. Orizi ka qenë prej kohësh i pranishëm në kuzhinat e Ballkanit, dhe gatimet ku ai zihet në lëng mishi, si pilafi, njihen gjerësisht në gjithë rajonin.

Pjekja e orizit në lëngun e mishit, në të njëjtën tavë, është një mënyrë praktike që e kthen një copë mishi në drekë të plotë për gjithë familjen. Kur dhe ku u bë e zakonshme kjo mënyrë me mish keci nuk dihet me saktësi, dhe receta ndryshon nga shtëpia në shtëpi: disa shtojnë domate ose qepë të njoma, të tjerë përdorin patate në vend të orizit. Thelbi mbetet i njëjtë: kec me kockë, pjekje e ngadaltë dhe lëng që nuk humbet.