Melomakarona - Receta Greke për Krishtlindje në Shtëpi

Hyrje

Melomakarona është nga ato ëmbëlsira që ta sjellin dimrin në shtëpi sapo hapet dera e furrës. Aroma e portokallit, e mjaltit dhe e kanellës mbush dhomat dhe i mbledh të gjithë në kuzhinë. Janë biskota festive greke, të pjekura derisa marrin ngjyrë të artë, pastaj të lagura shkurt në sherbet dhe të mbuluara me arra. Kur i kafshoni, sipërfaqja është e njomë e aromatike, ndërsa brenda mbetet e butë dhe e shkrifët. Janë të bukura për sy, por edhe praktike: hahen lehtë me dorë dhe nuk prishen shpejt.

Nga ana teknike, suksesi vjen nga rendi i punës. Brumi bëhet me vaj, lëng portokalli, bollgur të imët dhe erëza, pa vezë e pa gjalpë, dhe përzihet vetëm sa të lidhet, që të mos forcohet. Piqen derisa të krijojnë kore të lehtë, ndërsa sherbeti me mjaltë lidhet në trashësi mesatare. Sekreti kryesor është temperatura: biskota të nxehta, sherbet i ftohtë. Kështu përthithin ëmbëlsi pa u shembur. Vijat e pirunit sipër e ndihmojnë sherbetin të hyjë më thellë. Edhe sekondat e zhytjes kanë rëndësi të madhe për teksturën.

Kjo recetë është e përshtatshme për tryeza festive, për dhuratë shtëpie në kuti ose për pasdite dimri me kafe. Shija është e pasur, por jo e rëndë, sepse portokalli dhe erëzat e zbusin ëmbëlsinë e mjaltit. Mund t’i përgatisni një ditë më herët: pas një nate pushimi sherbeti shpërndahet deri në qendër dhe aroma bëhet më e plotë. Në kuti të mbyllur mbajnë mirë 4-5 ditë. Në tryezën e festave shkojnë bukur pranë bakllavasë, kurabieve dhe një gote çaji mali.

Përbërësit

Për 32 persona

Udhëzimet

1. Përgatitni sherbetin me mjaltë: Në tenxhere hidhni ujin dhe sheqerin, pastaj ziejini 5-6 minuta në zjarr mesatar derisa lëngu të lidhet lehtë. Hiqeni nga zjarri dhe shtoni mjaltin duke e trazuar butë. Hidheni sherbetin në një enë të gjerë dhe lëreni të ftohet plotësisht: kur biskotat të dalin të nxehta nga furra, ai duhet të jetë në temperaturë dhome. Mund ta përgatisni edhe një ditë më parë.
2. Bëni brumin: Ndizni furrën në 180°C. Grini lëkurën e portokalleve dhe shtrydhni 160 ml lëng. Në tas të madh përzieni vajin, lëngun dhe lëkurën e portokallit, sheqerin pluhur, konjakun dhe sodën e bukës. Në enë tjetër bashkoni miellin, bollgurin, pluhurin pjekës, 1 lugë çaji kanellë dhe karafilin. Shtojini te masa e lagësht në dy-tri herë, duke përzier vetëm sa të lidhet një brumë i butë.
3. Formoni biskotat: Shkëputni copa rreth 30-32 gram dhe formoni biskota ovale; do të dalin rreth 32 copë. Vendosini në dy tava me letër pjekjeje, duke lënë pak hapësirë mes tyre. Shtypini lehtë sipër me pirun që të krijohen vija të holla. Këto ndihmojnë përthithjen e sherbetit dhe mbajnë arrat gjatë dekorimit.
4. Piqni biskotat: Piqini në furrë të parangrohur në 180°C për 25-30 minuta, derisa të marrin ngjyrë të artë të thellë. Piqni një tavë në një kohë, në raftin e mesit, ndërsa tava e dytë pret jashtë. Mos i nxirrni herët, sepse biskotat e papjekura shemben kur sherbetosen. Kur i prekni lehtë, duhet të ndihen të forta jashtë, por jo të djegura.
5. Lagini në sherbet: Sapo dalin nga furra, zhytni 3-4 biskota njëherësh në sherbetin e ftohtë për 20-30 sekonda, duke i kthyer një herë. Nxirrini me lugë të vrimuar dhe vendosini në një tabaka të pastër. Kjo kohë jep lagështi të mirë pa i bërë qull. Për rezultat më të thatë mbajini 15 sekonda; për më të njoma, afrohuni te 35 sekonda. Bëni të njëjtën gjë me tavën e dytë sapo të piqet.
6. Spërkatini me arra dhe lërini të pushojnë: Përzieni arrat e grira me 1/2 lugë çaji kanellë dhe mbani mënjanë 2 lugë gjelle prej tyre për servirjen. Ndërsa biskotat janë ende të ngrohta, spërkatini me pjesën tjetër. Lërini të pushojnë të paktën 4 orë para servirjes, idealisht gjithë natën në enë të mbuluar lehtë. Gjatë pushimit, sipërfaqja mbetet aromatike dhe qendra merr butësinë tipike të melomakaronave.

Këshilla nga Kuzhina

• Përdorni lëng portokalli të shtrydhur në moment; lëngu i paketuar ka aromë më të zbehtë dhe shpesh është i ëmbëlsuar.
• Peshoni copat e brumit me peshore kuzhine, që biskotat të piqen njëlloj dhe të mos dalin disa të thata e disa të njoma.
• Mund ta zëvendësoni konjakun me lëng portokalli nëse gatoni për fëmijë ose shmangni alkoolin.
• Mos e zieni mjaltin gjatë në sherbet; shtojeni në fund që të ruajë aromën e tij natyrale.
• Ruajini në enë hermetike në vend të freskët deri në 5 ditë dhe larg lagështisë së kuzhinës.

Si të Servirni

Melomakarona shërbehet më mirë pasi ka pushuar 4-6 orë, që sherbeti të shpërndahet deri në qendër. Vendosini në pjatë të sheshtë dhe spërkatni sipër arrat me kanellë që mbajtët mënjanë. Për tryezë festive, shoqërojeni me çaj mali, kafe turke ose espresso të shkurtër; pijet jo shumë të ëmbla e nxjerrin aromën e mjaltit. Mund t’i servirni edhe në kupa letre të vogla për tavolina me shumë mysafirë.

Mund të shtoni pranë feta portokalli të freskët ose pak kos të kulluar për balancë. Nëse i dhuroni, ndani shtresat me letër pjekjeje që të mos ngjiten. Ditën e dytë dhe të tretë shpesh shijojnë më mirë, sepse aromat bashkohen dhe tekstura stabilizohet. Në festa familjare, bëni gjithmonë pak më shumë, sepse mbarojnë shpejt.

Variacione Rajonale

• Melomakarona me bajame: Zëvendësoni arrat me bajame të pjekura e të grira për shije më të lehtë dhe më elegante.
• Melomakarona me mandarinë: Përdorni lëng e lëkurë mandarine për një aromë më të ëmbël dhe më dimërore.
• Melomakarona pa gluten: Zëvendësoni miellin dhe bollgurin me një përzierje miell orizi dhe miell bajamesh, shtoni pak niseshte misri për strukturë dhe përdorni pluhur pjekës pa gluten. Brumi del më i brishtë, ndaj formojeni me kujdes.
• Melomakarona me çokollatë të zezë: Pas ftohjes, zhysni gjysmën e biskotës në çokollatë të shkrirë për një version modern festiv.
• Melomakarona vegane: Brumi është tashmë pa vezë e pa bulmet; mjafton të zëvendësoni mjaltin e sherbetit me shurup panje ose shurup hurme.

Çfarë është Melomakarona - Receta Greke për Krishtlindje në Shtëpi?

Melomakarona është ëmbëlsirë tradicionale dimri me origjinë greke, shumë e afërt me shijet tona ballkanike. Në thelb është biskotë me portokall dhe erëza, e pjekur deri në ngjyrë të artë dhe më pas e lagur shkurt në sherbet me mjaltë. Ndryshe nga bakllavaja me shtresa petësh, këtu gjithë karakteri është te biskota: e lehtë, me pore të imta, që e thith ëmbëlsinë pa u bërë qull.

Biskotat zakonisht kanë formë ovale, sa një vezë e vogël, me vija të holla nga piruni. Mbi to vendosen arra të grira me pak kanellë, që i japin pamje festive dhe aromë të ngrohtë. Teknikisht, receta mbështetet te raporti i saktë mes vajit, lëngut të portokallit dhe përbërësve të thatë. Bollguri i imët i jep trup dhe ndihmon përthithjen, ndërsa soda dhe pluhuri pjekës e mbajnë teksturën të ajrosur.

Brumi punohet pak, pjekja bëhet e plotë dhe sherbetosja zgjat vetëm sekonda. Rezultati është jashtë i lagësht e aromatik dhe brenda i butë, ndaj melomakarona shërbehet njësoj bukur në tavolinë festive ose me kafen e pasdites. Është recetë e qartë edhe për ata që s’kanë bërë shpesh ëmbëlsira me sherbet.

Historia e Pjatës

Melomakarona i përket traditës së vjetër të ëmbëlsirave me mjaltë të Mesdheut Lindor, ku mjalti ishte për shekuj ëmbëlsuesi kryesor, para se sheqeri të bëhej i lirë e i zakonshëm. Pjesa e parë e emrit vjen nga fjala greke “meli”, mjaltë. Për pjesën e dytë, shpjegimi më i përhapur e lidh me “makaria”, një ushqim që shtrohej në përkujtimore, por kjo prejardhje nuk është e sigurt. Në disa zona të Greqisë këto biskota quhen edhe finikia.

Sot në Greqi melomakarona është ëmbëlsira klasike e Krishtlindjeve dhe zakonisht vjen në tryezë bashkë me kurabiedes, biskotat me gjalpë dhe sheqer pluhur. Brumi tradicional bëhet me vaj, shpesh me vaj ulliri, pa vezë dhe pa bulmet. Për këtë arsye përshtatet edhe me agjërimin ortodoks para Krishtlindjeve, kur shumë familje shmangin produktet shtazore. Zakonisht përgatitet në sasi të mëdha, ruhet në kuti dhe u ofrohet miqve e fqinjëve gjatë festave.

Në Shqipëri melomakarona njihet sidomos në familjet që kanë lidhje me Greqinë, ku kanë jetuar e punuar shumë shqiptarë që nga vitet ’90. Nuk ka të dhëna të sakta se kur u bë e zakonshme këtu. Ideja e biskotës së pjekur që laget me sherbet të kujton sheqerparenë, ndonëse sheqerparja bëhet zakonisht me gjalpë e vezë dhe pa kanellë e karafil. Ky version përdor vaj luledielli dhe bollgur të imët, siç bëjnë edhe shumë receta shtëpie në Greqi.