Luleshtrydhe me Krem dhe Biskota në Gotë

Hyrje

Luleshtrydhet e stinës, të kuqe deri në mes dhe me aromë që ndihet sapo hapni kutinë, nuk kërkojnë shumë punë për t'u bërë ëmbëlsirë. Në këtë version në gotë atyre u shtohen vetëm tri gjëra: një krem i ftohtë me pana dhe kos të kulluar, biskota të thata të thyera dhe një salcë e shpejtë me luleshtrydhe të bluara pa zier. Shtresat dalin të kuqe e të bardha, kremi është i lehtë me një thartirë të butë, ndërsa biskotat japin kërcitje mes frutave të lëngshme dhe të ftohta.

Puna është kryesisht prerje dhe rrahje. Një pjesë e frutave pritet në kubikë dhe lihet 15-20 minuta me pak sheqer, derisa të lëshojë lëng të kuq që më pas lag biskotat në fund të gotës. Pana rrihet shumë e ftohtë derisa të mbajë maja që përkulen në krye, kosi përzihet butë me shpatull që të mos humbasë ajri, ndërsa salca bluhet me limon. Nuk ka xhelatinë, krem me vezë apo furrë, prandaj gabimet janë të pakta dhe korrigjohen lehtë. Mjaftojnë një blender dore, një mikser dhe katër gota.

Kjo sasi mbush katër gota 250-300 ml secila. Montojini nga 30 minuta deri në 3 orë para se t'i shërbeni, që biskotat të zbuten lehtë pa u qullur. Është ëmbëlsirë e përshtatshme për drekën e së dielës në maj e qershor, për një vizitë të papritur ose pas një darke me mish në skarë ose me tavë, kur kërkohet diçka e freskët dhe jo e rëndë. Fëmijët mund të ndihmojnë me thyerjen e biskotave dhe mbushjen e gotave, sepse nuk ka asgjë të nxehtë.

Përbërësit

Për 4 persona

Udhëzimet

1. Lani dhe ndani luleshtrydhet: Lani luleshtrydhet nën ujë të ftohtë që rrjedh, pa ua hequr bishtat, që të mos thithin ujë. Shtrijini mbi peshqir letre dhe thajini lehtë, duke i shtypur me kujdes. Hiqni bishtat me majë thike. Ndajini në tri pjesë: 2 kokrra të bukura për zbukurim, rreth 150 g për salcën dhe pjesën tjetër, rreth 300 g, për shtresat.
2. Salca pa gatim: Hidhni 150 g luleshtrydhe në blender ose në një enë të lartë, me 10 g sheqer dhe lëngun e limonit. Bluajini rreth 30 sekonda, derisa të bëhen pure e lëmuar me shkëlqim. Shijojeni: nëse frutat janë shumë të tharta, shtoni edhe 1 lugë çaji sheqer. Për salcë pa farëza, kalojeni në sitë të imët. Mbajeni në frigorifer.
3. Sheqerosni frutat e prera: Pritini 300 g luleshtrydhe në kubikë rreth 1 cm dhe hidhini në një enë qelqi. Spërkatini me 20 g sheqer dhe përziejini butë me lugë. Lërini 15-20 minuta në frigorifer, duke i përzier një herë, derisa në fund të enës të mblidhet lëng i kuq. Ky lëng do të lagë biskotat, prandaj mos e hidhni.
4. Rrihni panën: Hidhni panën shumë të ftohtë në një enë të ftohtë, bashkë me sheqerin pluhur dhe vaniljen. Rriheni me mikser në shpejtësi mesatare për 3-4 minuta, derisa të trashet dhe të formojë maja që mbajnë formën, por përkulen në krye kur ngrini rrahëset. Ndaleni këtu: nëse vazhdoni, pana bëhet kokrrizore dhe fillon të ndahet në gjalpë e lëng.
5. Bashkoni kosin me panën: Përzieni kosin e kulluar në enën e vet me lugë, që të zbutet dhe të mos ketë kokrriza. Shtojeni te pana në dy herë dhe përziejeni butë me shpatull, me lëvizje nga fundi lart, vetëm derisa të bashkohen në një krem të njëtrajtshëm. Kremi duhet të jetë i dendur, i lëmuar dhe me shije lehtë të thartë. Mbajeni në frigorifer deri në montim.
6. Thyeni biskotat: Futni biskotat në një qese ushqimore të mbyllur dhe thyejini me okllai ose me fundin e një gote, derisa të keni copa 0,5-1 cm me pak thërrime mes tyre. Mos i bluani pluhur, sepse pluhuri bëhet brumë sapo prek lëngun. Mbani mënjanë rreth 2 lugë gjelle copa për t'i hedhur sipër gotave në fund.
7. Montoni gotat: Merrni 4 gota 250-300 ml. Në fund të secilës hidhni rreth 2 lugë gjelle biskota dhe lagini me 1 lugë gjelle lëng nga frutat e sheqerosura. Shtoni një shtresë luleshtrydhe, një shtresë kremi dhe 1 lugë gjelle salcë. Përsëritni edhe një herë biskotat, frutat dhe kremin, pastaj mbulojeni sipërfaqen me salcën e mbetur.
8. Ftohni dhe shërbeni: Mbulojini gotat dhe vendosini në frigorifer për 30 minuta deri në 3 orë, që biskotat të zbuten lehtë dhe kremi të ftohet mirë. Pak para shërbimit, hidhni sipër copat e biskotave të ruajtura dhe nga një gjysmë luleshtrydheje. Mos i lini gotat jashtë frigoriferit më shumë se 2 orë, ose më shumë se 1 orë kur temperatura kalon 30 °C, sepse pana dhe kosi prishen shpejt.

Këshilla nga Kuzhina

• Zgjidhni luleshtrydhe të kuqe deri te bishti dhe me aromë të fortë. Luleshtrydhet nuk piqen më pas vjeljes, ndaj ato me pjesë të bardha ose të gjelbra pranë bishtit mbeten të tharta.
• Lajini luleshtrydhet me bishtat dhe hiqini ata vetëm pas larjes, që frutat të mos thithin ujë e të mos humbin shije.
• Ftohni enën dhe rrahëset e mikserit 10 minuta në frigorifer para se të rrahni panën; në kuzhinë të nxehtë pana rrihet më ngadalë dhe kokrrizohet më lehtë.
• Lëngun e frutave hidheni vetëm mbi shtresën e poshtme të biskotave; shtresa e dytë zbutet mjaftueshëm nga kremi dhe salca. Copat e ruajtura hidhini sipër vetëm para shërbimit, që të mbeten krokante.
• Salcën mund ta përgatitni deri në 24 orë përpara dhe kremin deri në 12 orë, të mbuluara në frigorifer; kremin përziejeni lehtë me lugë para montimit. Frutat pritini dhe sheqerosini vetëm ditën e shërbimit.

Si të Servirni

Shërbejini gotat sapo t'i nxirrni nga frigoriferi, me lugë të gjata ëmbëlsire, që të arrini deri në shtresën e fundit. Vendosni gjysmën e luleshtrydhes sipër vetëm pak para se t'i çoni në tryezë, që të duket e freskët dhe me shkëlqim. Gotat e qelqit të tejdukshëm i lënë shtresat të duken, ndërsa ato me grykë të gjerë mbushen më lehtë.

Si pije shkojnë mirë një kafe ekspres ose një çaj i zi pa sheqer, që e balancojnë ëmbëlsinë; për fëmijët, qumësht i ftohtë ose ujë me limon. Pas një gostie me mish të pjekur ose me tavë, një gotë e vogël mjafton për person. Kur keni më shumë mysafirë, ndajeni të njëjtën sasi në gjashtë gota rreth 200 ml. Në një pasdite vere mund ta shoqëroni me një pjatë me qershi ose kajsi të stinës.

Variacione Rajonale

• Me mascarpone: Zëvendësoni kosin me 200 g mascarpone të ftohtë; kremi del më i dendur, më i pasur dhe pa thartirën e kosit.
• Me beze: Në vend të biskotave thyeni 60 g beze të thata. Del një ëmbëlsirë e afërt me Eton mess, më e ëmbël dhe më e brishtë, që duhet shërbyer menjëherë pas montimit.
• Me fruta pylli: Zëvendësoni 150 g nga luleshtrydhet e shtresave me mjedra ose boronica, por salcën bëjeni gjithsesi me luleshtrydhe, që ngjyra të mbetet e kuqe e ndezur.
• Më e lehtë: Rritni kosin në 300 g dhe ulni panën në 100 ml. Kremi del më i thartë dhe zbutet më shpejt, ndaj montojini gotat pak para shërbimit.

Çfarë është Luleshtrydhe me Krem dhe Biskota në Gotë?

Luleshtrydhe me krem dhe biskota në gotë është një ëmbëlsirë e ftohtë me shtresa, e montuar në porcione individuale, pa pjekje dhe pa gatim në zjarr. I afrohet trifle-it anglez dhe ëmbëlsirave të tipit parfe, por është më e thjeshtë: nuk ka pandispanjë, krem me vezë apo xhelatinë. Përbëhet nga katër pjesë: luleshtrydhe të prera e të sheqerosura lehtë, salcë e pagatuar me luleshtrydhe të bluara, krem me pana e kos të kulluar dhe biskota të thata të thyera në copa të vogla.

Secila pjesë ka detyrën e vet. Sheqeri mbi frutat e prera tërheq lëngun nga qelizat me osmozë, kështu luleshtrydhet zbuten pak dhe krijojnë shurupin e tyre pa u zier. Pana me 30-35% yndyrë, kur rrihet e ftohtë, mban flluska ajri, ndërsa kosi i kulluar i jep kremit trup dhe një thartirë që balancon sheqerin. Biskotat me gjalpë thithin një pjesë të lëngut dhe e ndryshojnë teksturën me kalimin e orëve.

Kur del si duhet, çdo lugë që zbret deri në fund të gotës kap të katër pjesët: biskotat, frutat, kremin e butë dhe salcën e kuqe. Ndryshe nga tortat e ftohta, kjo ëmbëlsirë nuk pritet në feta dhe nuk ka nevojë të qëndrojë gjithë natën që të zërë formë. Frutat e freskëta mbeten në qendër të vëmendjes, ndërsa kremi dhe biskotat vetëm i shoqërojnë.

Historia e Pjatës

Luleshtrydhet e egra, të vogla dhe shumë aromatike, rriten në skajet e pyjeve dhe në livadhe në pjesën më të madhe të Evropës, përfshirë Ballkanin, dhe njerëzit i kanë mbledhur që në lashtësi. Në Kosovë luleshtrydhja njihet zakonisht me emrin dredhëz. Luleshtrydhja e madhe e kopshtit, që shitet sot në treg, është shumë më e re: u krijua në Francë në shekullin XVIII nga kryqëzimi i dy llojeve amerikane, njërit nga Amerika e Veriut dhe tjetrit nga Kili.

Bashkimi i luleshtrydheve me ajkë ose pana është i vjetër në kuzhinat evropiane, por nuk dihet me siguri ku dhe kur u bë për herë të parë. Në Angli, luleshtrydhet me krem lidhen ngushtë me turneun e tenisit në Wimbledon, ndërsa Eton mess, me luleshtrydhe, pana dhe beze të thyera, mban emrin e kolegjit Eton. Trifle, ëmbëlsirë angleze me shtresa keku ose biskotash, frutash dhe kremi në enë qelqi, ndjek të njëjtën logjikë shtresash që përdoret edhe këtu.

Për versionin në gotë me kos të kulluar nuk ka të dhëna të sakta se kur u bë i zakonshëm në shtëpitë shqiptare, dhe ai nuk lidhet me ndonjë krahinë të caktuar. Dihet që kosi ka qenë prej kohësh pjesë e përditshme e tryezës shqiptare, ndërsa pana dhe biskotat e thata sot gjenden kudo. Kjo ëmbëlsirë i bashkon në një formë të shpejtë sezonale, që ndryshon nga shtëpia në shtëpi sipas frutave dhe biskotave që ka secili në dorë.