Ëmbëlsira të Thjeshta me Qumësht: Krem Vaniljeje me Biskota

Hyrje

Kur kërkoni ëmbëlsira të thjeshta me qumësht, ky krem vaniljeje me biskota është ndër më të lehtat për t’u bërë në shtëpi. Kremi gatuhet në tenxhere, pa vezë dhe pa furrë, dhe hidhet ende i ngrohtë në gota mbi copa biskotash gjalpi. Në frigorifer ai mpikset aq sa të merret me lugë pa u derdhur, ndërsa biskotat thithin lagështinë dhe zbuten si kek. Sipër, thërrimet e biskotave dhe pak kakao, që shtohen në çastin e servirjes, sjellin një kontrast krokant. Përbërësit gjenden pothuajse në çdo kuzhinë: qumësht, sheqer, niseshte misri, gjalpë, vanilje dhe një pako me biskota të thata. Shija është e pastër dhe e njohur, ajo e kremit të vaniljes që e pëlqejnë njësoj fëmijët dhe të rriturit.

E gjithë teknika qëndron te niseshteja e misrit. Ajo tretet fillimisht në pak qumësht të ftohtë, sepse po ta hidhni drejtpërdrejt në qumësht të nxehtë, bën gunga që nuk zgjidhen më. Pastaj derdhet në qumështin e ngrohur me sheqer dhe trazohet pa pushim me rrahëse dore. Kremi trashet shpejt, por nuk është gati derisa të nxjerrë flluskat e para: niseshteja duhet të arrijë vlimin dhe të ziejë edhe një minutë, përndryshe kremi mbetet me shije pluhuri dhe në frigorifer nuk mpikset si duhet. Gjalpi dhe vanilja shtohen jashtë zjarrit, për shkëlqim dhe aromë. Gotat mbushen sa kremi është ende i ngrohtë dhe rrjedh, sepse pasi ftohet nuk shtrihet më bukur mbi biskota. Për këtë arsye, biskotat thyhen dhe gotat përgatiten që para se të ndizni zjarrin.

Është ëmbëlsirë për ditët kur nuk doni të ndizni furrën: pas drekës së së dielës, për një darkë me miq, për ditëlindje fëmijësh ose në verë, kur diçka e ftohtë me lugë shkon më mirë se një tortë. Puna në kuzhinë zgjat rreth gjysmë ore, por gotat duan të paktën tri orë në frigorifer, ndaj përgatitini që në mëngjes ose një natë përpara. Me 750 ml qumësht bëhen gjashtë gota, dhe receta i përshtatet mirë edhe kujt sapo ka nisur të gatuajë ëmbëlsira.

Përbërësit

Për 6 persona

Udhëzimet

1. Biskotat dhe gotat: Përgatitni 6 gota qelqi me kapacitet 200–250 ml dhe ndani biskotat në dy pjesë. Rreth 150 g thyejini me dorë në copa 2–3 cm, që të mbushin gotat pa lënë boshllëqe të mëdha. 30 g të tjera, pra 3–4 biskota, futini në një qese ushqimore dhe shtypini me okllai derisa të bëhen thërrime të imëta. Thërrimet ruajini në një enë të mbyllur, jashtë frigoriferit, deri në servirje.
2. Tretja e niseshtesë: Hidhni niseshtenë e misrit në një tas dhe shtoni gradualisht 150 ml nga qumështi i ftohtë, duke e trazuar me rrahëse dore derisa të mos mbetet asnjë gungë dhe përzierja të duket si qumësht pak më i trashë. Lëreni mënjanë. Niseshteja tretet mirë vetëm në lëng të ftohtë; në qumësht të nxehtë grumbujt e pluhurit mpiksen menjëherë nga jashtë dhe mbyllin brenda pluhur të thatë.
3. Ngrohja e qumështit: Në një tenxhere me fund të trashë, me kapacitet të paktën 2 litra, hidhni qumështin e mbetur (600 ml), sheqerin dhe kripën, si edhe sheqerin e vaniljes nëse e përdorni në vend të ekstraktit. Ngroheni në zjarr mesatar për 5–7 minuta, duke e trazuar herë pas here që sheqeri të tretet dhe qumështi të mos ngjitet në fund. Qumështi është gati kur nxjerr avull dhe rreth buzëve shfaqen flluska të vogla; mos e lini të vlojë e të derdhet.
4. Trashja e kremit: Trazojeni sërish përzierjen e niseshtesë, sepse pluhuri ulet në fund të tasit. Ulni zjarrin në mesatar të ulët dhe derdheni përzierjen me rrjedhë të hollë në qumësht, duke trazuar pa pushim me rrahëse dore. Brenda 2–3 minutave kremi trashet. Kur të shfaqen flluskat e para që plasin në sipërfaqe, vazhdoni të trazoni në zjarr edhe 1 minutë, duke kaluar me shpatull edhe aty ku fundi takon anët e tenxheres.
5. Gjalpi dhe vanilja: Hiqeni tenxheren nga zjarri dhe shtoni gjalpin e prerë në copa dhe ekstraktin e vaniljes. Trazojeni fort për gjysmë minute, derisa gjalpi të shkrihet plotësisht dhe kremi të marrë shkëlqim. Duhet të jetë i trashë, por ende të rrjedhë ngadalë nga luga. Nëse ka mbetur ndonjë gungë e vogël, kalojeni menjëherë nëpër një sitë të imët, duke e shtyrë me shpatull.
6. Shtresimi në gota: Në fund të çdo gote vendosni një shtresë me copa biskotash dhe hidhni sipër 4–5 lugë gjelle krem të ngrohtë, afërsisht gjysmën e pjesës që i takon gotës. Përsëritni me një shtresë tjetër biskotash dhe mbulojini plotësisht me kremin e mbetur, duke lënë 1 cm bosh nga buza. Punoni shpejt, sa kremi është i ngrohtë dhe rrjedh; kur ftohet, mpikset dhe nuk shtrihet më në mënyrë të njëtrajtshme.
7. Ftohja në frigorifer: Mbulojeni sipërfaqen e çdo gote me film ushqimor që prek drejtpërdrejt kremin, që të mos krijohet cipë. Lërini gotat 20–30 minuta në temperaturë dhome që të ftohen pak, por jo më shumë se një orë, pastaj futini në frigorifer për të paktën 3 orë, mundësisht 4. Kremi është gati kur sipërfaqja nuk lëviz më nëse e anoni gotën dhe biskotat brenda shpohen lehtë me lugë.
8. Servirja: Pak para se t’i çoni në tavolinë, hiqni filmin ushqimor dhe shpërndani mbi çdo gotë rreth një lugë gjelle me thërrime biskotash. Kalojeni kakaon nëpër një sitë të vogël dhe spërkatni lehtë sipërfaqen. Servirini menjëherë, të ftohta. Gotat që mbeten mbajini të mbuluara në frigorifer dhe konsumojini brenda 2 ditësh; thërrimet shtojini vetëm te gotat që shërbeni.

Këshilla nga Kuzhina

• Matni niseshtenë me peshore, jo me lugë, sepse lugët ndryshojnë shumë në madhësi. Nëse vini shumë më pak, kremi nuk i mban shtresat; nëse vini shumë më tepër, pasi ftohet bëhet i fortë si gome.
• Përdorni qumësht të plotë. Me qumësht me pak yndyrë kremi del më i zbehtë në shije dhe më pak i butë në gojë.
• Mbushini gotat me lugë gjelle ose me një brokë me grykë dhe fshini menjëherë me letër kuzhine pikat e kremit në buzët e brendshme. Kremi i tharë në xham hiqet me vështirësi dhe shtresat nuk duken më të pastra.
• Zgjidhni biskota të thata dhe të forta. Biskotat e buta ose ato me krem në mes zbuten shumë shpejt dhe shpërbëhen brenda kremit.
• Mund t’i përgatitni gotat një natë përpara. Biskotat zbuten edhe më shumë dhe aroma e vaniljes shpërndahet më mirë, por thërrimet shtojini vetëm në fund.

Si të Servirni

Servireni të ftohtë, drejt nga frigoriferi, në gota të tejdukshme që të duken shtresat. Thërrimet e biskotave dhe kakaon hidhini vetëm pak para se t’i çoni gotat në tavolinë, që të mbeten krokante. Për pak ngjyrë dhe një thartirë të lehtë që e balancon ëmbëlsinë, sipër shkojnë mirë luleshtrydhet e prera, mjedrat, fetat e bananes ose një lugë reçel vishnje a kajsie. Arrat ose lajthitë e thekura dhe të grira japin një kontrast tjetër krokant. Si pije, kremi shoqërohet mirë me një kafe ekspres, me çaj mali të ngrohtë në dimër ose me një gotë ujë të ftohtë në verë. Për fëmijët mund ta ndani në gota më të vogla, rreth 150 ml, dhe do të dalin tetë porcione. Pas një dreke me disa pjata mjafton një gotë e vogël, sepse kremi ngop më shumë sesa duket.

Variacione Rajonale

• Krem me kakao: Përzieni 25 g kakao pa sheqer me sheqerin e recetës dhe me 20 g sheqer shtesë, pastaj shtojini te qumështi që ngrohet dhe trazoni derisa kakaoja të tretet plotësisht. Pjesa tjetër e recetës mbetet e njëjtë, ndërsa kakaon sipër mund ta zëvendësoni me çokollatë të zezë të grirë.
• Krem me lëkurë limoni: Ngrohni qumështin me dy rripa lëkure limoni të larë mirë, pa pjesën e bardhë, dhe hiqini para se të shtoni niseshtenë. Aroma del më e freskët; vaniljen mund ta përgjysmoni ose ta hiqni fare.
• Me fruta të freskëta: Midis dy shtresave të biskotave shtoni luleshtrydhe, mjedra ose banane të prera në feta. Frutat sjellin pak thartirë dhe e bëjnë ëmbëlsirën më të freskët në shije; bananet përdorini vetëm kur gotat shërbehen të njëjtën ditë, sepse me kalimin e orëve nxihen.
• Në tavë për shumë veta: Dyfishoni sasitë dhe shtroni në një tavë 20 × 30 cm dy shtresa me biskota të plota dhe mbulojeni secilën me gjysmën e kremit. Pas të paktën 6 orësh në frigorifer, priteni në katrorë dhe shërbejeni me shpatull në pjata.

Çfarë është Ëmbëlsira të Thjeshta me Qumësht: Krem Vaniljeje me Biskota?

Ky krem vaniljeje është një puding qumështi pa vezë, i trashur vetëm me niseshte misri. Në shumë shtëpi e quajnë thjesht “krem” ose “puding”, sepse i ngjan kremit që bëhet nga qeset me pluhur, por këtu përgatitet nga e para, me përbërës që i zgjidhni vetë dhe pa ngjyrues. Qumështi i plotë jep trupin dhe shijen, sheqeri ëmbëlsinë, niseshteja e mban kremin të lidhur kur ftohet, ndërsa gjalpi e bën të lëmuar dhe me shkëlqim. Vanilja është e vetmja aromë, ndaj kremi kombinohet lehtë me biskota, fruta ose kakao.

Biskotat janë pjesa e dytë e ëmbëlsirës. Përdoren biskota të thata gjalpi, të tipit petit-beurre, që nuk shkërmoqen sapo takojnë kremin, por zbuten gradualisht gjatë orëve në frigorifer. Në fund, çdo gotë ka shtresa të alternuara: biskotë e zbutur, krem, sërish biskotë dhe krem, me thërrime krokante sipër.

Duhet dalluar nga ëmbëlsirat e tjera me qumësht. Qumështori piqet në furrë dhe lidhet me vezë; sultjashi trashet nga orizi që zihet gjatë në qumësht; krem karameli piqet në banjë uji, me vezë dhe karamel. Nga zupa ndryshon sepse nuk ka pandispanjë të lagur me shurup, krem çokollate apo pana. Kremi i vaniljes me biskota nuk ka as vezë, as oriz dhe as furrë, ndaj është ndër më të shpejtat e kësaj familjeje dhe një pikënisje e mirë për këdo që po mëson të bëjë ëmbëlsira.

Historia e Pjatës

Ëmbëlsirat me qumësht të trashur me niseshte janë të vjetra dhe të përhapura në shumë kuzhina. Në Ballkan dhe në Lindjen e Mesme njihet prej shekujsh muhallebia, një puding qumështi i trashur me miell orizi ose niseshte, që ishte pjesë e zakonshme e kuzhinës osmane. Në Evropën Perëndimore, blancmange-i mesjetar ishte në fillim një gjellë e bardhë me oriz, qumësht bajamesh dhe mish pule, dhe vetëm me kalimin e shekujve u kthye në puding të ëmbël qumështi.

Ndryshimin e madh e solli niseshteja e misrit, e cila nisi të prodhohej në sasi industriale gjatë shekullit XIX. Po në atë shekull, në Angli, farmacisti Alfred Bird krijoi një pluhur kremi pa vezë me bazë niseshteje, një nga paraardhësit e qeseve me krem pluhur që shiten sot kudo. Biskotat e thata me gjalpë të tipit petit-beurre u shfaqën në Francë në fund të po atij shekulli.

Se kur dhe ku u bashkuan për herë të parë kremi i vaniljes dhe biskotat në gotë, nuk dihet me siguri. Ëmbëlsira me biskota ose pandispanjë të shtresuara me krem ka në shumë vende, nga zuppa inglese italiane te trifle-i anglez, por versioni i thjeshtë në gota është më shumë zakon shtëpiak sesa recetë me origjinë të dokumentuar. Në Shqipëri, qeset me krem pluhur dhe biskotat e thata janë prej kohësh në raftet e dyqaneve, ndaj nuk është për t’u çuditur që shumë ëmbëlsira të shpejta shtëpiake ndërtohen mbi to. Kjo recetë kthehet te baza: qumësht, niseshte dhe vanilje, pa pluhur të gatshëm.