Pide Turke me Mish

Hyrje

Kjo pide turke me mish është bukë e sheshtë me maja, e hapur në formë të zgjatur dhe e palosur nga anët si varkë, me një shtresë mishi të grirë me qepë, domate dhe speca në mes. Kur del nga furra, anët janë të fryra e të arta, fundi krokant dhe mbushja e butë, me shijen e mishit të kaurdisur. Pritet në feta të tërthorta dhe hahet me dorë, e nxehtë. Ndryshe nga pitja jonë me shumë petë, këtu gjithçka mbështetet te një brumë i vetëm, i butë dhe elastik.

Brumi bëhet me miell, ujë të vakët, maja të thatë, vaj ulliri dhe kripë, punohet rreth 10 minuta dhe lihet të ngrihet derisa të dyfishohet. Mbushja kaurdiset në tigan derisa mishi të gatuhet plotësisht dhe lëngu i domateve të avullojë, kështu fundi i brumit nuk laget. Çdo topth hapet me okllai në një ovale rreth 35 cm të gjatë, mbushet, i palosen anët dhe i përdridhen majat. Furra duhet të jetë sa më e nxehtë, 250°C, me një tepsi të ngrohur paraprakisht brenda, sepse pideja piqet shpejt, për 12–15 minuta.

Është gatim i plotë për një darkë familjare ose për fundjavë, kur ka kohë që brumi të ngrihet pa nxitim. E prerë në feta të ngushta, shërbehet edhe si meze kur vijnë miq. Katër pide ushqejnë katër veta të uritur, ndërsa me një sallatë të madhe dhe kos mjaftojnë edhe për gjashtë. Mbushja mund të gatuhet një ditë përpara dhe të mbahet në frigorifer, kështu që në ditën e gatimit mbetet vetëm brumi. Pideja e ftohur ringrohet mirë në furrë, ndaj copat që tepojnë nuk shkojnë dëm.

Përbërësit

Për 4 persona

Udhëzimet

1. Përgatitja e Brumit: Në një tas të madh përzieni miellin me majën e thatë. Shtoni ujin e vakët, 2 lugë gjelle vaj ulliri dhe 1½ lugë çaji kripë, pastaj bashkojini me dorë derisa të mos mbetet miell i thatë. Kalojeni brumin në sipërfaqen e punës dhe punojeni 8–10 minuta, derisa të bëhet i lëmuar, i butë dhe të kthehet ngadalë në vend kur e shtypni me gisht.
2. Ngritja dhe Topthat: Lyeni një tas me 1 lugë gjelle vaj ulliri, vendosni brumin brenda, mbulojeni me film ushqimor dhe lëreni në vend të ngrohtë 60–75 minuta, derisa të dyfishohet. Ndajeni në 4 pjesë të barabarta, rreth 210 g secila, dhe formoni toptha të lëmuar. Mbulojini dhe lërini të pushojnë 15 minuta, që brumi të hapet më lehtë pa u tërhequr mbrapsht.
3. Gatimi i Mbushjes: Ndërsa brumi ngrihet, ngrohni 1 lugë gjelle vaj ulliri në tigan në zjarr mesatar dhe kaurdisni qepën 4–5 minuta, derisa të zbutet. Shtoni mishin, ndajeni me lugë druri në copa të vogla dhe gatuajeni 5–6 minuta, derisa të mos ketë më asnjë pjesë rozë. Shtoni specat, salcën e domates dhe domatet, pastaj gatuajeni edhe 6–8 minuta, derisa lëngu të avullojë thuajse plotësisht.

   💡 Këshillë: Mbushja është gati kur, duke e shtyrë me lugë, në fund të tiganit nuk mbledhet më lëng.

4. Ftohja e Mbushjes dhe Furra: Hiqeni tiganin nga zjarri, hidhni ½ lugë çaji kripë, piperin dhe majdanozin, përzieni dhe lëreni mbushjen të ftohet të paktën 15 minuta, sepse avulli i mbushjes së nxehtë e zbut brumin. Ndërkohë vendosni një tepsi të madhe të përmbysur në raftin e poshtëm dhe ndizni furrën në 250°C me nxehtësi lart e poshtë, që tepsia të nxehet mirë 20–30 minuta.
5. Hapja dhe Formimi: Prisni dy fletë letre furre sa tepsia dhe spërkatni lehtë njërën me miell. Hapni mbi të me okllai dy toptha krah për krah, secilin në formë ovale rreth 35 x 15 cm, me trashësi 3–4 mm. Shtrini në mes të secilës pide një të katërtën e mbushjes, duke lënë 2 cm të lira anash. Palosni anët e gjata mbi mbushje, shtypini lehtë dhe përdridhni fort majat, që pidet të marrin formë varke.
6. Pjekja: Rrihni vezën me pirun dhe lyeni me furçë anët e palosura. Tërhiqeni pak jashtë raftin me tepsinë e nxehtë dhe, me ndihmën e një dërrase të sheshtë, rrëshqitni mbi të pidet bashkë me letrën. Piqini 12–15 minuta, derisa anët të fryhen e të marrin ngjyrë të artë të thellë dhe fundi të jetë kafe e krokant kur e ngrini me shpatull. Ndërkohë formoni dy pidet e tjera në fletën e dytë dhe piqini njësoj.
7. Lyerja me Gjalpë dhe Prerja: Sapo t'i nxirrni nga furra, lyeni anët e nxehta të pideve me gjalpin e shkrirë; ai thithet menjëherë dhe e bën koren më të butë e me aromë. Lërini pidet 2–3 minuta mbi një dërrasë, pastaj pritini me thikë të mprehtë ose me rrotë pice në feta të tërthorta 3–4 cm. Shërbejini të nxehta, çdo palë sapo të jetë gati.

Këshilla nga Kuzhina

• Hapeni brumin drejtpërdrejt mbi letrën e furrës: pideja e mbushur kalon në tepsi bashkë me letrën dhe nuk humbet formën.
• Mos e mbushni tepër. Rreth 130–150 g mbushje për pide mjaftojnë; më shumë mbushje e rëndon mesin dhe brumi poshtë mbetet i papjekur.
• Brumi mund të ngrihet ngadalë në frigorifer: pas punimit mbulojeni mirë dhe lëreni 8–12 orë. Nxirreni një orë para formimit, që të marrë temperaturën e dhomës.
• Nëse keni gur pice, përdoreni në vend të tepsisë së përmbysur. Ngroheni të paktën 40 minuta dhe fundi i pides del edhe më krokant.
• Nëse brumi tërhiqet mbrapsht kur e hapni, mbulojeni dhe lëreni të pushojë edhe 5–10 minuta: gluteni çlirohet dhe brumi hapet pa u grisur.

Si të Servirni

Pideja shërbehet sapo del nga furra, e prerë në feta të tërthorta 3–4 cm dhe e vendosur e plotë në një dërrasë druri, që secili të marrë vetë. Shoqëruesi më i zakonshëm në Turqi është ajrani, pije e ftohtë me kos, ujë dhe pak kripë, që e freskon gojën pas mishit dhe gjalpit. Një gotë dhallë ose kos i hollë luan të njëjtin rol.

Pranë saj vendosni një sallatë me domate, kastravec, qepë të kuqe të prerë hollë dhe majdanoz, të përzier me vaj ulliri dhe lëng limoni. Speca djegës turshi, ullinj ose një tas kos i trashë me hudhër e plotësojnë mirë. Për një darkë me miq, dyfishoni brumin dhe piqni katër pide me mish e katër me djathë, sipas variantit me djathë, pastaj pritini në feta dhe vendosini bashkë në tavolinë, që secili të provojë nga të dyja.

Variacione Rajonale

• Pide me djathë: Në vend të mishit përdorni 250 g djathë të bardhë të thërrmuar dhe 100 g kaçkavall të grirë, të përzier me majdanoz. Pas 8 minutash pjekjeje mund të thyeni një vezë në mes të secilës pide dhe ta piqni derisa e bardha të mpikset plotësisht.
• Pide me mish të prerë kubikë: Përdorni 400 g mish viçi ose qengji të butë, pa kocka, të prerë në kubikë 1 cm dhe të gatuar me qepë e domate derisa mishi të zbutet dhe lëngu të avullojë, rreth 20 minuta. Në turqisht ky version quhet kuşbaşılı pide.
• Pide pikante: Shtoni në mbushje 1 lugë çaji spec të kuq djegës të thërrmuar ose një spec jeshil djegës të grirë imët, bashkë me specat e tjerë.
• Pide e mbyllur: Pasi ta mbushni, bashkoni anët plotësisht mbi mbushje dhe ngjitini mirë, si në stilin e Bafrës. Lyeni gjithë sipërfaqen me vezë, shponi 2–3 vrima të vogla për avullin dhe piqeni 2–3 minuta më gjatë.

Çfarë është Pide Turke me Mish?

Në Turqi, me fjalën pide quhet një familje e tërë bukësh të sheshta me maja. Disa hahen pa mbushje, si pideja e rrumbullakët e Ramazanit me susam sipër, ndërsa të tjerat piqen me mbushje dhe shërbehen si gatim më vete. Ajo që njihet më shumë jashtë Turqisë është pideja e mbushur në formë varke, me anët e palosura mbi mbushjen dhe majat e përdredhura. Versioni me mish të grirë quhet në turqisht kıymalı pide.

Brumi i pides i ngjan atij të bukës, por është pak më i butë dhe ka pak vaj, që të hapet hollë pa u grisur. Mbushja nuk mbulon gjithë sipërfaqen: mesi mbetet i hapur, ndërsa buzët e palosura fryhen në furrë dhe bëhen si kore buke. Kështu në një kafshatë ndihet edhe pjesa e butë me lëng mishi, edhe pjesa krokante e anëve.

Pideja nuk duhet ngatërruar me lahmaxhunin, që është brumë shumë i hollë dhe i rrumbullakët, me mishin të shtruar drejtpërdrejt sipër dhe pa anë të ngritura. Ndryshon edhe nga pitja shqiptare, që ndërtohet me shumë petë dhe mbushje mes tyre. Pideja qëndron diku mes bukës dhe byrekut: mbushja i jep shijen, por brumi mbetet pjesa kryesore e gatimit.

Historia e Pjatës

Bukët e sheshta piqen në Anadoll dhe në gjithë Mesdheun lindor që në kohë shumë të lashta, ndaj është e vështirë të thuhet ku dhe kur lindi pideja ashtu siç e njohim sot. Edhe emri ka një histori të gjatë: fjala turke pide lidhet me greqishten pita dhe është e afërt me fjalën pite që përdorim në shqip, ndërsa prejardhja e mëtejshme e fjalës mbetet e paqartë.

Pideja e mbushur në formë varke lidhet sidomos me rajonin e Detit të Zi në Turqinë veriore, ku qytete si Trabzoni dhe Samsuni kanë stilet e tyre të njohura. Në Bafra, afër Samsunit, pideja bëhet shumë e gjatë dhe shpesh e mbyllur plotësisht, ndërsa në Trabzon zakonisht merr djathë, gjalpë dhe një vezë në mes. Në Konya piqet etli ekmek, një bukë shumë e hollë dhe e gjatë me mish sipër.

Në Turqi pideja piqet tradicionalisht në furra me dru, në lokale të specializuara që në turqisht quhen pideci, ku nxehtësia e madhe e pjek brenda pak minutash. Me emigracionin turk pideja u bë e njohur në Evropën Perëndimore, sidomos në Gjermani, dhe sot shërbehet edhe në shumë lokale në Ballkan. Furra e shtëpisë nuk e arrin atë nxehtësi, prandaj kjo recetë përdor temperaturën maksimale dhe një tepsi të ngrohur paraprakisht.