Noodles Shtëpie – Makarona Aziatike

Hyrje

Noodles shtëpie janë petë gruri që i bëni vetë me miell, ujë dhe pak kripë, pastaj i përzieni në tigan me perime dhe salcë soje. Nuk ngjajnë me petët e çastit që blihen në paketa: fijet janë më të trasha, pak të parregullta dhe kanë një elasticitet që ndihet në çdo kafshatë. Lakra, karota dhe speci mbeten krokante, ndërsa hudhra dhe xhenxhefili i japin pjatës aromë të fortë. Është një pjatë e plotë me perime, pa asnjë produkt shtazor, e bërë me përbërës të thjeshtë dhe të lirë.

Puna kryesore bëhet me brumin. Ai duhet të jetë dukshëm më i fortë se brumi i bukës ose i byrekut, sepse me pak ujë petët nuk shpërbëhen në zierje dhe nuk ngjiten në tigan. Pas ngjeshjes, pushimi prej 30 minutash e qetëson glutenin dhe fleta hapet me okllai pa u tkurrur. Petët priten me thikë në shirita 3-4 mm, ziejnë vetëm 3-4 minuta dhe e mbarojnë gatimin në tigan të nxehtë, ku thithin salcën. Nuk ju duhet makinë makaronash, vetëm okllai dhe një thikë e mprehtë.

Receta kërkon rreth një orë e gjysmë, por gati gjysma e kohës është pushim i brumit, kur ju përgatitni perimet. Është zgjedhje e mirë për një darkë të fundjavës, kur doni diçka ndryshe nga makaronat e zakonshme, ose kur dëshironi t'u tregoni fëmijëve si bëhen petët me dorë. Me 400 g miell dalin katër porcione si pjatë kryesore; petët e freskëta mund t'i ngrini për një darkë tjetër. Në porcione më të vogla, shërbehet edhe si pjatë anësore pranë pulës në skarë ose një pjate me tofu të skuqur.

Përbërësit

Për 4 persona

Udhëzimet

1. Përzieni brumin: Në një tas të madh përzieni 400 g miell me kripën. Hidhni ujin e ftohtë gradualisht, duke trazuar me pirun, derisa të krijohen thërrime të mëdha, pastaj mblidhini me dorë në një top. Brumi duhet të jetë i fortë dhe pak i thatë; nëse mbeten thërrime që nuk lidhen, shtoni ujë me nga një lugë çaji. Mbulojeni dhe lëreni 10 minuta, që mielli të thithë ujin.
2. Ngjeshni dhe lëreni të pushojë: Ngjesheni brumin në tavolinë pa miell për 8-10 minuta, duke e shtyrë me pëllëmbë dhe duke e palosur, derisa të bëhet i lëmuar dhe elastik. Në fillim duket i fortë, por zbutet me punë. Mbështilleni me film ushqimor ose mbulojeni me një tas të përmbysur dhe lëreni të pushojë 30 minuta në temperaturë dhome. Pushimi e qetëson glutenin dhe brumi hapet pa u tkurrur.
3. Përgatitni perimet dhe salcën: Ndërsa brumi pushon, qëroni karotën dhe priteni në shkopinj të hollë. Grini hollë lakrën, pritni specin në rripa dhe ndani pjesën e bardhë të qepëve të njoma nga e gjelbra. Grini hudhrën dhe xhenxhefilin. Në një gotë përzieni salcën e sojës me sheqerin derisa të tretet. Thekni farat e susamit në tigan të thatë 2-3 minuta, derisa të marrin ngjyrë të artë, dhe hiqini mënjanë.
4. Hapni fletën e brumit: Ndajeni brumin në dy pjesë dhe mbajeni njërën të mbuluar. Spërkatni tavolinën me pak nga mielli i mbetur dhe hapeni brumin me okllai në një fletë drejtkëndëshe rreth 2 mm të trashë. Nëse fleta tkurret, lëreni 5 minuta të mbuluar dhe vazhdoni. Spërkateni mirë me miell nga të dyja anët, pastaj palosni fletën lirshëm në tre ose katër shtresa, si fizarmonikë.
5. Pritni petët: Me një thikë të mprehtë, pritini shtresat e palosura në shirita 3-4 mm të gjerë, duke e shtypur thikën drejt poshtë, pa e tërhequr. Hapini menjëherë shiritat me gishta, spërkatini me pak miell dhe vendosini në fole të vogla mbi një tabaka. Përsëritni me pjesën e dytë të brumit dhe, ndërkohë, vini në zjarr rreth 3 litra ujë në një tenxhere të madhe. Petët e prera mund të qëndrojnë të mbuluara deri në 30 minuta para zierjes.
6. Zieni petët: Kur uji të vlojë fort, shkundni petët nga mielli i tepërt, hidhini në ujë dhe trazojini menjëherë që të mos ngjiten. Ziejini 3-4 minuta gjithsej, derisa të jenë të buta, por ende elastike; ato dalin shpejt në sipërfaqe, prandaj provoni një fije. Ruani 3 lugë gjelle nga uji i zierjes, kullojini, shpëlajini shkurt me ujë të ftohtë dhe përziejini me 1 lugë gjelle vaj.
7. Skuqni perimet: Ngrohni një wok ose një tigan të gjerë në zjarr të fortë dhe hidhni 2 lugë gjelle vaj. Shtoni hudhrën, xhenxhefilin dhe pjesën e bardhë të qepëve; trazojini 30 sekonda, pa i lënë të marrin ngjyrë. Shtoni karotën dhe skuqeni 2 minuta, pastaj lakrën dhe specin për 2-3 minuta të tjera, duke trazuar pa pushim, derisa të zbuten, por të mbeten krokante.
8. Bashkoni dhe shërbejeni: Hidhni petët në tigan, derdhni sipër salcën e sojës dhe 2-3 lugë gjelle nga uji i ruajtur. Përziejini me darë ose me dy pirunë për 1-2 minuta, derisa petët të nxehen mirë, të marrin ngjyrën e salcës dhe të shkëlqejnë. Hiqeni tiganin nga zjarri, shtoni vajin e susamit dhe pjesën e gjelbër të qepëve, spërkatni me susamin e thekur dhe shërbejeni menjëherë.

Këshilla nga Kuzhina

• Mbajeni brumin të fortë: nëse ngjitet në duar, petët do të ngjiten edhe në tenxhere. Shtoni ujë vetëm me lugë çaji, kurrë me gotë.
• Mund ta përgatitni brumin një ditë përpara: mbështilleni mirë me film ushqimor, ruajeni në frigorifer dhe lëreni 20 minuta në temperaturë dhome para se ta hapni.
• Thajini mirë perimet pas larjes, sepse uji i tepërt e ftoh tiganin dhe perimet zihen në avull në vend që të skuqen.
• Përdorni salcë soje me pak kripë nëse doni të kufizoni natriumin, dhe provojeni pjatën para se të shtoni salcë tjetër.
• Mos e provoni brumin ose petët e paziera: mielli i papërpunuar mund të mbartë baktere, që shkatërrohen vetëm me gatim.

Si të Servirni

Shërbejini noodles sapo t'i hiqni nga zjarri, në tasa të thellë ose në pjata të ngrohura, sepse petët e freskëta ngjiten pak kur ftohen. Mblidhini me darë ose me pirun në formë foleje dhe vendosni perimet sipër, që të duken ngjyrat. Shkopinjtë kinezë e bëjnë tryezën më argëtuese, por nuk janë të domosdoshëm.

Si pjatë kryesore vegane, mjafton anash një sallatë me kastravec të prerë hollë, të rregulluar me pak uthull dhe kripë. Kush dëshiron më shumë proteinë mund të shtojë sipër një vezë syze, kubikë tofu të skuqur ose rripa pule të gatuara plotësisht. Për pije shkon mirë çaji jeshil, i ngrohtë ose i ftohtë. Mbetjet ftohini dhe vendosini në frigorifer brenda dy orëve, në enë të mbyllur; hajini brenda dy ditëve, të ringrohura në tigan me një lugë ujë, derisa të nxehen mirë.

Variacione Rajonale

• Me vezë në brumë: Zëvendësoni 50 ml ujë me 1 vezë të rrahur për petë më të verdha dhe më të buta, më afër petëve që përdoren zakonisht për lo mein. Pjata mbetet vegjetariane, por nuk është më vegane.
• Me pulë: Para perimeve, skuqni në 1 lugë gjelle vaj 300 g fileto pule të prerë në rripa të hollë për 4-5 minuta, derisa të mos ketë më pjesë rozë brenda dhe pjesa më e trashë të arrijë 74°C. Hiqeni dhe kthejeni në tigan bashkë me petët.
• Pikante: Shtoni 1 spec djegës të grirë bashkë me hudhrën ose 1 lugë çaji salcë djegëse në salcën e sojës.
• Me petë të gatshme: Kur nuk keni kohë për brumë, zieni 350 g petë gruri të thata sipas udhëzimeve në paketim dhe vazhdoni nga hapi i skuqjes së perimeve.

Çfarë është Noodles Shtëpie – Makarona Aziatike?

Noodles është fjala angleze që përdoret edhe në shqip për petët e gjata të kuzhinave aziatike. Ato bëhen nga mielli i grurit, i orizit ose i hikërrorit, ose nga niseshte të ndryshme, dhe shiten të freskëta ose të thara. Kjo recetë përdor petë gruri të freskëta, të hapura me okllai dhe të prera me thikë, pa vezë, siç bëhen shumë petë gruri në Kinën veriore.

Pas zierjes, petët përzihen në wok ose në tigan të gjerë me perime dhe salcë soje. Ky stil i afrohet asaj që në restorantet kineze njihet si lo mein, ku petët e ziera vetëm përzihen me salcën. Te chow mein, përkundrazi, petët skuqen në tigan, shpesh derisa të marrin kore. Përbërësit e salcës mbeten të thjeshtë: salcë soje, pak sheqer për ekuilibër dhe vaj susami në fund për aromë.

Ndryshe nga makaronat e thata italiane, që bëhen zakonisht nga gruri i fortë dhe ziejnë 8-12 minuta, këto petë të freskëta gatuhen për pak minuta dhe, meqë priten me thikë, kanë skaje pak të parregullta që e mbajnë mirë salcën. Shija mbështetet te kontrasti mes petëve të buta, perimeve krokante dhe kripësisë së sojës, pa djathë e pa salcë domateje. Pjata është vegane, por jo pa gluten, sepse gluten përmbajnë si mielli i grurit, ashtu edhe salca e zakonshme e sojës, që bëhet edhe me grurë.

Historia e Pjatës

Petët kanë histori shumë të gjatë në Kinë. Në vitin 2005, një grup studiuesish raportoi gjetjen e një tasi me petë meli, rreth 4000-vjeçare, në vendbanimin arkeologjik Lajia, në Kinën veriperëndimore; ato përmenden shpesh si ndër petët më të vjetra të njohura. Petët e grurit u bënë ushqim i përditshëm në Kinën veriore, ku gruri kultivohet gjerësisht, ndërsa në jug dhe në Azinë Juglindore mbizotërojnë petët e orizit. Me kohë, petët zunë vend të rëndësishëm edhe në kuzhinat e Japonisë, të Koresë dhe të vendeve të tjera të rajonit.

Thuhet shpesh se Marko Polo i solli makaronat nga Kina në Itali, por historianët e ushqimit e quajnë legjendë, sepse makaronat njiheshin në Itali para kthimit të tij. Emrat lo mein dhe chow mein vijnë nga shqiptimi i fjalëve kineze në kantonisht dhe në dialektet e afërta të Kinës jugore; u përhapën nëpër botë bashkë me restorantet e emigrantëve kinezë. Petët e çastit, të shpikura në Japoni në vitin 1958 nga Momofuku Ando, i bënë noodles ushqim të njohur pothuajse kudo.

Në Shqipëri noodles nuk kanë traditë; sot njihen kryesisht përmes paketave të petëve të çastit dhe restoranteve aziatike. Megjithatë, puna me okllai nuk është e huaj për kuzhinën shqiptare: petët e byrekut dhe jufkat e Kosovës, që bëhen në shtëpi, kërkojnë të njëjtën dorë të sigurt. Kjo recetë nuk pretendon të jetë tradicionale shqiptare, as kopje e një gatimi të caktuar kinez; është një version shtëpie me përbërës që gjenden lehtë.