Kalo te përmbajtja

Makarona Aglio e Olio – Recetë Italiane

Spageti me hudhër të zbutur në vaj ulliri, djegës të thatë dhe majdanoz, të lidhura me ujin e zierjes. Klasiku italian aglio e olio, gati për 30 minuta.

30 minuta4 personae lehtëPërditësuar më Drita Hoxha
Shko te receta
10
min përgatitje
20
min gatim
30
min totale

Hyrje

Pika praktike për këtë recetë
Koha totale30 minuta
Përgatitja10 minuta
Gatimi20 minuta
Porcione4 persona
Nivelie lehtë

Makarona aglio e olio, ose shkurt aglio olio, tregojnë se një pjatë e mirë nuk ka nevojë për shumë përbërës. Spageti, hudhër e prerë në feta, vaj ulliri ekstra i virgjër dhe pak djegës i thatë mjaftojnë për një darkë që bëhet gati ndërsa ziejnë spagetet. Hudhra nuk skuqet, por zbutet ngadalë në vaj derisa merr ngjyrë të artë të çelët dhe e mbush kuzhinën me aromë. Majdanozi i freskët në fund i jep pjatës ngjyrë, ndërsa djegësi lë një ngrohtësi të lehtë që ndihet pas çdo kafshate.

E gjithë receta varet nga dy gjëra: nxehtësia e butë dhe uji i zierjes. Hudhra hidhet në vaj të ftohtë dhe ngrohet bashkë me të, që të lëshojë shijen pa u djegur, sepse hudhra e nxirë e hidhëron gjithë pjatën. Spagetet ziejnë dy minuta më pak sesa shkruan paketimi dhe mbarojnë së gatuari në tigan, me disa lugë nga uji i tyre. Niseshteja e këtij uji e lidh vajin në një salcë të lehtë, me shkëlqim, që vesh çdo fije pa e rënduar pjatën.

Me 400 g spageti dalin katër porcione si pjatë kryesore. Është darka e mbrëmjeve kur frigoriferi është gati bosh, sepse përveç majdanozit të gjithë përbërësit ruhen gjatë në qilar. Në Itali gatuhet shpesh edhe vonë natën, mes miqsh, pikërisht sepse kërkon kaq pak. Nuk ka as mish, as bulmet, ndaj u përshtatet edhe vegjetarianëve dhe veganëve. Shoqërojeni me një sallatë jeshile me limon ose me perime të pjekura në skarë. Nuk është gatim tradicional shqiptar, por një klasik italian që gatuhet lehtë në çdo kuzhinë shtëpie.

Pyetje të shpejta

Si bëhet aglio olio që salca të mos dalë e vajosur?
Sekreti është uji i zierjes. Ruani rreth 250 ml para se të kulloni spagetet, hidhni një pjesë në tigan pas hudhrës dhe mbarojini spagetet aty, duke i përzier fuqishëm për 1-2 minuta. Niseshteja e ujit lidh vajin në një salcë të lehtë që vesh fijet. Nëse duket e thatë, shtoni edhe ujë me lugë.
A vendoset djathë në aglio e olio?
Në versionin klasik jo. Pjata mbështetet vetëm te hudhra, vaji, djegësi dhe majdanozi, dhe pikërisht kështu mbetet vegane. Disa njerëz shtojnë pecorino ose parmixhano të grirë; nuk është gabim, por e ndryshon shijen. Një alternativë pa bulmet janë thërrimet e bukës të thekura në vaj, që i japin pjatës kërcitje.

Përbërësit

Për 4 persona

Prekni përbërësit që keni gati.

0 nga 8 përbërës gati.

Udhëzimet

  1. Vini ujin të vlojë: Në një tenxhere të madhe hidhni 4 litra ujë, mbulojeni dhe vendoseni në zjarr të fortë. Uji do rreth 10-15 minuta që të vlojë, ndaj gjatë kësaj kohe përgatitni pjesën tjetër. Mbani gati pranë sobës një tigan të gjerë, rreth 28 cm, ku do të mbarojnë spagetet, dhe një filxhan për të marrë ujë nga zierja.
  2. Prisni hudhrën dhe majdanozin: Qëroni 6 thelpinjtë e hudhrës dhe pritini për së gjati në feta të holla, rreth 1-2 mm, sa më të barabarta, që të marrin ngjyrë njëherësh. Mos i shtypni, sepse hudhra e shtypur digjet brenda pak sekondash. Lani majdanozin, thajeni mirë, shkëputni gjethet nga kërcejtë dhe grijini imët. Lini gjithçka gati pranë sobës, bashkë me djegësin dhe vajin.
  3. Zieni spagetet: Kur uji të vlojë fort, hidhni kripën e trashë dhe pastaj spagetet. Përziejini gjatë minutës së parë që fijet të mos ngjiten. Ziejini 2 minuta më pak se koha e shënuar në paketim, zakonisht 7-9 minuta, sepse do të mbarojnë në tigan. Pas 4 minutash zierjeje, merrni me filxhan rreth 250 ml nga uji i tenxheres, që tashmë ka niseshte, dhe lëreni mënjanë.
  4. Zbutni hudhrën në vaj: Sapo të hidhni spagetet në ujë, hidhni në tiganin e ftohtë 75 ml vaj ulliri dhe fetat e hudhrës. Vendoseni tiganin në zjarr mesatar të ulët dhe tundeni herë pas here për 4-5 minuta, derisa rreth fetave të dalin flluska të vogla dhe anët e tyre të marrin ngjyrë të artë të çelët. Shtoni djegësin dhe përzieni 30 sekonda. Nëse hudhra fillon të marrë ngjyrë kafe, hiqeni menjëherë tiganin nga zjarri.
  5. Shtoni ujin e zierjes: Menjëherë pas djegësit hidhni në tigan rreth 100 ml nga uji i ruajtur i zierjes. Kini kujdes, sepse spërkat kur prek vajin e nxehtë. Uji e ndal gatimin e hudhrës, që të mos marrë më ngjyrë. Lëreni të ziejë lehtë për 1 minutë, derisa lëngu të bëhet pak i turbullt. Nëse spagetet nuk janë ende gati, mbajeni tiganin në zjarrin më të ulët. Nëse hudhra është nxirë, filloni nga e para me vaj dhe hudhër të re.
  6. Bashkoni spagetet me salcën: Kullojini spagetet pa i shpëlarë, ose kalojini drejt e me darë nga tenxherja në tigan. Përziejini në zjarr mesatar për rreth 2 minuta, duke i ngritur dhe tundur fijet. Shtoni ujë zierjeje me lugë, sipas nevojës, derisa vaji dhe uji të lidhen në një salcë të lehtë, me shkëlqim, që vesh spagetet pa mbledhur pellg në fund të tiganit. Spagetet duhet të jenë të buta, por pak të forta në mes.
  7. Mbaroni me majdanoz dhe shërbejeni: Hiqeni tiganin nga zjarri. Shtoni majdanozin e grirë dhe vajin e mbetur, 15 ml, pastaj përziejini edhe një herë. Provojeni: uji i kripur i zierjes zakonisht mjafton, por nëse duhet, shtoni një majë kripë të imët. Ndajeni menjëherë në katër pjata të ngrohta, duke hedhur sipër edhe lëngun që mbetet në tigan, dhe shërbejeni pa pritur.

Çfarë të gatuani më pas

Këshilla nga Kuzhina

  • Prisni hudhrën në feta të holla me thikë të mprehtë dhe jo me shtypëse: fetat zbuten njëtrajtësisht dhe mbeten të ëmbla, ndërsa hudhra e shtypur digjet shpejt.
  • Kripëni mirë ujin e zierjes, rreth 10 g kripë për çdo litër, sepse salca e aglio olio nuk ka përbërës të tjerë që u japin shije spagetave.
  • Ruani gjithmonë më shumë ujë zierjeje se sa mendoni se do t'ju duhet. Është më e lehtë ta hidhni të tepërtën sesa të shpëtoni një pjatë të thatë.
  • Përdorni një tigan të gjerë dhe jo tenxhere të ngushtë, që spagetet të lëvizin lirshëm dhe salca të lidhet shpejt.
  • Mund ta gatuani edhe me djegës të freskët: priteni në rrathë, hiqni farat nëse e doni më të butë dhe shtojeni në tigan bashkë me hudhrën.
  • Mos përgatitni vaj me hudhër për ta ruajtur në temperaturë dhome, sepse hudhra e freskët në vaj mund të krijojë kushte për botulizëm. Bëjeni vajin aty për aty; nëse mbetet, mbajeni në frigorifer dhe përdoreni brenda 4 ditësh.

Si të Servirni

Aglio e olio nuk pret. Shërbejeni sapo ta hiqni nga zjarri, në pjata të ngrohura paraprakisht me pak ujë të nxehtë, sepse salca e lehtë trashet shpejt kur ftohet. Me pirun dhe lugë rrotulloni një tufë spageti në formë foleje në mes të pjatës dhe hidhni sipër lëngun që mbetet në tigan.

Vendosni në tryezë një enë të vogël me djegës të thatë, që secili ta rregullojë sipas qejfit. Pranë pjatës shkon mirë një sallatë me gjethe jeshile, limon dhe kripë, ose një sallatë domatesh me qepë të kuqe. Si pjatë e parë, aglio olio i paraprin mirë peshkut të pjekur në skarë. Për pije zgjidhni një verë të bardhë të thatë ose ujë me gaz me një fetë limoni. Nëse dikush do patjetër djathë, vendoseni të grirë mënjanë, që ta shtojë vetë në pjatën e tij.

Variacione Rajonale

  • Me thërrime buke të thekura: Thekni 4 lugë gjelle thërrime buke në pak vaj ulliri derisa të marrin ngjyrë të artë dhe hidhini mbi pjatë në fund. Në disa zona të jugut të Italisë kështu zëvendësohet djathi në gatimet e thjeshta.
  • Me açuge: Shkrini 3-4 fileto açugeje në vaj bashkë me hudhrën, duke i shtypur me lugë. Salca merr shije më të thellë deti, por pjata nuk është më vegjetariane.
  • Me karkaleca: Kaurdisni më parë 300 g karkaleca të qëruara në 1 lugë gjelle vaj ulliri për 2-3 minuta, derisa të marrin ngjyrë rozë dhe të mos jenë më të tejdukshme. Nxirrini mënjanë, gatuani hudhrën si zakonisht dhe kthejini karkalecat në tigan bashkë me spagetet.
  • Me limon: Në fund shtoni lëkurën e grirë të një limoni të palyer dhe pak lëng limoni, për një version më të freskët veror.
  • Me djathë: Kush e do, mund të hedhë sipër pecorino ose parmixhano të grirë. Nuk është pjesë e versionit klasik dhe e bën pjatën jo vegane.

Çfarë është Makarona Aglio e Olio – Recetë Italiane?

Aglio e olio është një pjatë makaronash nga kuzhina e Italisë së Jugut. Emri i saj do të thotë thjesht «hudhër dhe vaj», ndërsa emri i plotë italian, aglio, olio e peperoncino, shton edhe djegësin. Spagetet hidhen në një tigan me vaj ulliri, ku janë zbutur më parë feta të holla hudhre bashkë me pak djegës të thatë, pastaj mbarohen me majdanoz të grirë. Versioni klasik nuk ka krem, gjalpë apo djathë.

Salca këtu nuk gatuhet veçmas. Ajo krijohet në tigan, kur vaji i aromatizuar përzihet fuqishëm me spagetet dhe me disa lugë ujë zierjeje plot niseshte. Italianët e quajnë këtë hap mantecatura. Vaji dhe uji, që zakonisht nuk përzihen, lidhen në një emulsion të lehtë e pak të turbullt, që ngjitet pas fijeve në vend që të mbetet si pellg në fund të pjatës.

Rezultati duhet të jetë spageti al dente, me shkëlqim, me shije të ëmbël hudhre, jo të hidhur, dhe me një djegësi që ndihet, por nuk i mbulon shijet e tjera. Në Itali shërbehet zakonisht si pjatë e parë, para mishit ose peshkut, ndërsa sasitë në këtë recetë janë për katër porcione si pjatë kryesore. Meqë bëhet vetëm me përbërës bimorë, është vegane, por jo pa gluten, sepse spagetet bëhen nga gruri i fortë.

Historia e Pjatës

Emri aglio, olio e peperoncino tregon vetë përbërësit: hudhër, vaj dhe djegës. Pjata lidhet zakonisht me kuzhinën e Italisë së Jugut dhe veçanërisht me Napolin, por nuk dihet kur u gatua për herë të parë dhe as kush e shpiku. Ka shumë gjasa të ketë lindur si gatim shtëpie, pjesë e asaj që italianët e quajnë cucina povera, kuzhina e varfër: përbërës të lirë që gjenden gjithmonë në qilar, të bashkuar me kujdes.

Dy nga përbërësit kanë histori më të njohur. Djegësi erdhi në Evropë nga Amerika pas udhëtimeve të Kolombit, në fund të shekullit XV, dhe me kohë u bë i zakonshëm në jug të Italisë. Makaronat e thata, nga ana tjetër, u bënë prodhim i rëndësishëm rreth Napolit, në qytete si Gragnano, që njihet edhe sot për makaronat e veta. Vetë fjala spaghetti vjen nga spago, që në italisht do të thotë spango.

Sot aglio e olio njihet në mbarë Italinë edhe si pjatë e natës vonë, ajo që gatuhet për miqtë kur të gjithë janë të uritur dhe në shtëpi ka pak gjëra. Në Shqipëri, ku kuzhina italiane është shumë e pranishme, pjata njihet me emrin e saj italian dhe gjendet në menutë e shumë restoranteve, por gatuhet lehtë edhe në shtëpi. Nuk është recetë tradicionale shqiptare dhe këtu paraqitet ashtu siç është: një klasik i thjeshtë italian.

Gabimet e Zakonshme që Duhet të Shmangni

Për të arritur Makarona Aglio e Olio – Recetë Italiane të përsosur, shmangni këto gabime të zakonshme:

Hudhra merr ngjyrë kafe ose nxihet.

Zgjidhja: Nisni hudhrën në vaj të ftohtë dhe mbajeni zjarrin mesatar të ulët. Sapo fetat të marrin ngjyrë të artë të çelët, shtoni djegësin dhe pas 30 sekondash ujin e zierjes. Hudhra e djegur e hidhëron gjithë salcën dhe nuk rregullohet, ndaj është më mirë të filloni nga e para.

Spagetet dalin të thata dhe vaji mbetet në fund të pjatës.

Zgjidhja: Vaji vetëm nuk lidhet me makaronat. Shtoni ujë zierjeje me lugë dhe përzieni fuqishëm në tigan, derisa salca të bëhet pak e turbullt dhe me shkëlqim. Kjo bëhet në zjarr, jo në pjatë.

Spagetet zbuten tepër.

Zgjidhja: Ziejini 2 minuta më pak se koha në paketim, sepse vazhdojnë të gatuhen në tigan me salcën. Provoni një fije para kullimit: duhet të jetë pak e fortë në mes.

Pjata del pa shije.

Zgjidhja: Kripa duhet të hyjë në ujin e zierjes, rreth 10 g për litër, jo vetëm në fund. Spagetet e thithin kripën gjatë zierjes, kurse kripa e hedhur sipër mbetet në sipërfaqe.

Djegësi hidhet shumë herët dhe digjet.

Zgjidhja: Djegësi i thatë i grimcuar digjet shpejt dhe merr shije të hidhur. Shtojeni vetëm në 30 sekondat e fundit para ujit të zierjes, kur hudhra ka marrë tashmë ngjyrë.

Pyetje të Shpeshta

Sekreti është uji i zierjes. Ruani rreth 250 ml para se të kulloni spagetet, hidhni një pjesë në tigan pas hudhrës dhe mbarojini spagetet aty, duke i përzier fuqishëm për 1-2 minuta. Niseshteja e ujit lidh vajin në një salcë të lehtë që vesh fijet. Nëse duket e thatë, shtoni edhe ujë me lugë.

Në versionin klasik jo. Pjata mbështetet vetëm te hudhra, vaji, djegësi dhe majdanozi, dhe pikërisht kështu mbetet vegane. Disa njerëz shtojnë pecorino ose parmixhano të grirë; nuk është gabim, por e ndryshon shijen. Një alternativë pa bulmet janë thërrimet e bukës të thekura në vaj, që i japin pjatës kërcitje.

Spagetet janë zgjedhja klasike, sepse fijet e gjata mbështillen mirë me salcën e lehtë. Shkojnë mirë edhe linguine, që janë të sheshta, ose spaghettoni, që janë pak më të trasha. Zgjidhni makarona të thata nga gruri i fortë, mundësisht me sipërfaqe pak të ashpër, që e mbajnë më mirë salcën. Makaronat e freskëta me vezë mund të përdoren, por e bëjnë pjatën jo vegane.

Ulni djegësin në një majë ose hiqeni fare; atëherë pjata quhet thjesht aglio e olio. Mund ta vendosni djegësin në tryezë, që secili ta shtojë në pjatën e vet. Nëse përdorni djegës të freskët, hiqni farat dhe cipat e bardha të brendshme, sepse aty është pjesa më djegëse e tij.

Është më e mira e sapobërë, sepse salca trashet dhe spagetet thithin vajin kur ftohen. Nëse mbetet, futeni në frigorifer brenda 2 orësh, në enë të mbyllur, dhe hajeni brenda 2-3 ditësh. Ringroheni në tigan me 2-3 lugë ujë, duke e përzier derisa të nxehet mirë. Mos e ruani veçmas vajin me hudhër në temperaturë dhome.

Vlerat Ushqyese (për porcion)

563 kcal
Kalori
14g
Proteina
77g
Karbohidrate
22g
Yndyrna

Vlera të përafërta për një porcion, të llogaritura nga përbërësit me të dhënat e USDA FoodData Central.

Rreth Autorit

Drita Hoxha
Autor

Drita Hoxha

Eksperte me mbi 30 vjet përvojë në kuzhinën tradicionale shqiptare. Drita Hoxha sjell traditat kulinare të jugut direkt nga Korça, me receta të shkruara për kuzhinën e shtëpisë.

Shfleto më shumë receta nga kategoria "Buka & Brumëra"

Bukë shtëpie, byrekë, lakrorë dhe petulla për mëngjes ose drekë. Krahasoni brumërat sipas mbushjes, punës me petët dhe kohës së ardhjes.

Shiko 105 Receta