Kulaç i Mbushur me Gjizë

Hyrje

Kulaçi i mbushur me gjizë është bukë e zënë me maja, e hapur në dy disqe dhe e mbushur me gjizë të kulluar, vezë dhe kopër. Ndryshe nga byreku, nuk ka petë të holla ose shtresa me vaj. Brumi duhet të vijë dy herë: një herë në tas dhe një herë, shkurt, pasi kulaçi montohet në tavë.

Mbushja duhet të jetë e butë, por jo e lëngshme. Nëse gjiza ka shumë hirrë, kullojeni 30 minuta; përndryshe fundi i kulaçit mbetet i qullët dhe anët hapen. Vezët ndahen sipas funksionit: njëra lidh gjizën, ndërsa tjetra përdoret vetëm për lyerjen e sipërfaqes.

Pjekja në 190°C për 30-35 minuta jep kore të artë dhe brumë të pjekur rreth mbushjes. Pas furrës duhen 15 minuta pushim, që avulli të shpërndahet dhe gjiza të stabilizohet. Pritja e menjëhershme e shtyp brumin dhe nxjerr mbushjen nga qendra.

Çfarë është Kulaç i Mbushur me Gjizë?

Kulaçi me gjizë është bukë e mbushur, jo byrek. Brumi me maja hapet në bazë dhe kapak, ndërsa gjiza vendoset në një shtresë të mbyllur brenda. Rezultati i saktë ka kore të artë, brendësi të butë dhe mbushje që duket qartë në prerje pa rrjedhur.

Historia e Pjatës

Kulaçi në tryezën shqiptare shfaqet në shumë forma, nga buka e thjeshtë deri te variantet e mbushura. Kjo recetë dokumenton një version shtëpie me gjizë dhe kopër, pa pretenduar një origjinë të vetme krahinore. Dallimi praktik është brumi i zënë, që e ndan nga pitet dhe byrekët me petë.

Përbërësit

Për 8 persona

• 500 g miell gruri (plus pak për hapjen)
• 280 ml ujë i vakët (rreth 35°C)
• 7 g maja e thatë
• 1 lugë çaji sheqer
• 1 1/2 lugë çaji kripë (e ndarë mes brumit dhe mbushjes)
• 3 lugë gjelle vaj ulliri (2 për brumin, 1 për tavën)
• 350 g gjizë e freskët (e kulluar mirë)
• 2 copë vezë (1 për mbushjen, 1 për lyerje)
• 2 lugë gjelle kopër (e grirë; opsionale)
• 1 lugë gjelle susam (opsional)

Udhëzimet

1. Zini brumin: Përzieni ujin 35°C me majanë dhe sheqerin. Pas 5 minutash shtoni miellin, 1 lugë çaji kripë dhe 2 lugë vaj; punojeni 8-10 minuta derisa të bëhet elastik.
2. Bëni ardhjen e parë: Vendoseni brumin në tas të lyer lehtë, mbulojeni dhe lëreni 60-75 minuta në vend të ngrohtë, derisa të dyfishohet.
3. Përgatitni gjizën: Përzieni gjizën e kulluar me 1 vezë, koperin dhe gjysmën e lugës së mbetur të kripës. Masa duhet të qëndrojë mbi lugë dhe të mos lëshojë lëng.
4. Hapni bazën: Ndajeni brumin në dy pjesë, njërën pak më të madhe. Hapeni pjesën e madhe derisa të formojë disk 32 cm me trashësi të njëtrajtshme, pastaj shtrijeni në tavë 28 cm të lyer me vaj dhe ngrini 2 cm buzë.
5. Mbushni dhe mbyllni: Shpërndani gjizën duke lënë 2 cm bosh anash. Hapni diskun e dytë, vendoseni sipër dhe bashkoni skajet me majat e gishtave që mbushja të mos dalë.
6. Bëni ardhjen e dytë: Mbulojeni kulaçin dhe lëreni 20 minuta. Ndërkohë nxehni furrën në 190°C. Lyejeni me vezën e rrahur, bëni një vrimë të vogël në qendër dhe shtoni susam.
7. Piqni dhe pushoni: Piqeni 30-35 minuta në 190°C, derisa të marrë ngjyrë të artë edhe poshtë. Lëreni 15 minuta në rrjetë para prerjes.

Këshilla nga Kuzhina

• Kullojeni gjizën në sitë për 30 minuta nëse duket e lagësht.
• Mos shtoni shumë miell gjatë punimit; brumi duhet të jetë i butë dhe vetëm pak ngjitës.
• Bëni një vrimë të vogël në kapak që avulli i mbushjes të dalë pa çarë skajet.
• Mos e prisni sapo del nga furra; 15 minuta pushim mbajnë mbushjen në qendër.

Si të Servirni

Shërbejeni të vakët me kos, dhallë, domate ose turshi. Për mëngjes priteni në tetë feta; për mezë bëni katrorë më të vegjël. Mbetjet mbështillini pasi të ftohen dhe ringrohini 8-10 minuta në 170°C që korja të rikthehet pa u tharë.

Variacione Rajonale

• Pa kopër: përdorni vetëm gjizë, vezë dhe pak piper të zi për shije më neutrale.
• Me qepë të njoma: shtoni 60 g qepë të njoma të grira dhe zvogëloni koperin.