Kulaç për Përshesh me Kos dhe Sodë
Kulaç i shpejtë me kos, vezë dhe sodë, i sheshtë, i shpuar dhe i pjekur mirë që të ftohet e thërrmohet për përshesh.
Hyrje
| Koha totale | 65 minuta |
|---|---|
| Përgatitja | 25 minuta |
| Gatimi | 40 minuta |
| Porcione | 10 persona |
| Niveli | e lehtë |
Kulaçi për përshesh është bukë e shpejtë me kos dhe sodë, jo brumë me maja. Ai formohet i sheshtë që të piqet deri në qendër dhe shpohet me pirun që të mos krijojë xhepa të mëdhenj. Pas pjekjes duhet të ftohet plotësisht; për përshesh funksionon edhe më mirë kur thahet disa orë ose përgatitet një ditë më herët.
Kosi aktivizon sodën, ndërsa veza dhe pak vaj e bëjnë tulin të qëndrueshëm pa e kthyer në kek. Uji shtohet gradualisht, sepse miellrat nuk thithin njësoj. Brumi duhet të jetë i butë dhe i formueshëm, jo i lëngshëm. Punimi i gjatë nuk ndihmon: mjafton që masa të bashkohet dhe të pushojë 15 minuta.
Kulaçi piqet në 200°C derisa sipërfaqja të marrë ngjyrë, fundi të tingëllojë zbrazët dhe qendra të mos ketë brumë të njomë. Përsheshi kërkon copa që thithin lëngun e mishit pa u tretur menjëherë, prandaj ftohja dhe tharja janë po aq të rëndësishme sa pjekja.
Pyetje të shpejta
- A përdoret maja?
- Jo në këtë version për përshesh. Fryrja vjen nga soda e aktivizuar nga kosi.
- A mund ta bëj një ditë më herët?
- Po. Ftoheni plotësisht dhe mbajeni të pambuluar në vend të thatë, pastaj thërrmojeni ditën tjetër.
Çfarë është Kulaç për Përshesh me Kos dhe Sodë?
Është një bukë e rrumbullakët dhe e sheshtë pa maja, e fryrë me sodë të aktivizuar nga kosi. Piqet më e thatë se kulaçi për tavolinë dhe më pas copëtohet për të thithur lëngun e gjelit ose pulës në përshesh.
Historia e Pjatës
Përsheshi me kulaç lidhet me tryezat festive të jugut dhe me gatimin e gjelit të detit. Recetat familjare ndryshojnë në sasinë e kosit, vezës dhe yndyrës; boshti mbetet kulaçi pa maja, i pjekur dhe i thërrmuar para bashkimit me lëngun.
Përbërësit
Për 10 persona
- 500 g miell i bardhë
- 250 g kos natyral (në temperaturë dhome)
- 1 copë vezë
- 10 g sodë buke
- 8 g kripë
- 30 ml vaj ulliri ose luledielli
- 40-80 ml ujë (sipas miellit)
Udhëzimet
- Nxehni furrën: Nxehni furrën në 200°C dhe vendosni letër pjekjeje në një tavë të sheshtë.
- Bashkoni të thatat: Përzieni miellin, sodën dhe kripën 30 sekonda që soda të shpërndahet njëtrajtshëm.
- Përzieni të lëngshmet: Rrihni kosin, vezën dhe vajin, pastaj hidhini mbi miell dhe përziejini derisa të formohen thërrime të lagështa.
- Rregulloni brumin: Shtoni ujin nga 1 lugë dhe bashkojeni 2-3 minuta, derisa brumi të jetë i butë, por të mbajë formën.
- Pushoni: Mbulojeni dhe lëreni të pushojë 15 minuta; mos e punoni gjatë si brumë me maja.
- Formoni dhe shponi: Formojeni disk rreth 25 cm dhe 2.5 cm të trashë; shpojeni thellë me pirun çdo 3-4 cm.
- Piqni: Piqeni 35-40 minuta në 200°C, derisa të marrë ngjyrë të artë, fundi të tingëllojë zbrazët dhe qendra të dalë pa brumë të njomë.
- Ftohni dhe thani: Kalojeni mbi rrjetë për të paktën 2 orë; për përshesh lëreni të pambuluar 4-6 orë ose gjatë natës para thërrmimit.
Këshilla nga Kuzhina
- Peshoni sodën; sasia e tepërt lë shije të hidhur.
- Shtoni ujin gradualisht dhe ndaloni sapo brumi të mbajë formën.
- Mbajeni diskun me trashësi të njëtrajtshme që qendra të piqet me skajet.
- Ftohja dhe tharja e bëjnë kulaçin të thithë lëng pa u kthyer në qull.
Si të Servirni
Ftoheni mbi rrjetë dhe mbajeni të pambuluar 4-6 orë para thërrmimit. Për përshesh, ndajeni në copa 2-3 cm dhe shtoni lëngun e ngrohtë gradualisht. Kulaçi mund të shërbehet edhe me djathë e kos, por ky version është pjekur posaçërisht për të mbajtur lëng.
Variacione Rajonale
- Për kulaç tavoline, lyeni sipër me pak gjalpë pas pjekjes dhe mbulojeni 10 minuta.
- Zëvendësoni deri në 100 g miell të bardhë me miell misri të imët dhe rregulloni ujin.
- Për dy kulaçë të vegjël, ndajeni brumin dhe kontrolloni pjekjen pas 25 minutash.
Gabimet e Zakonshme që Duhet të Shmangni
Për të arritur Kulaç për Përshesh me Kos dhe Sodë të përsosur, shmangni këto gabime të zakonshme:
Qendra mbetet e njomë.
Zgjidhja: Mos e bëni diskun shumë të trashë; shpojeni dhe vazhdoni pjekjen derisa qendra të dalë e thatë.
Kulaçi ka shije sode.
Zgjidhja: Peshoni 10 g dhe shpërndajeni mirë në miell para se të shtoni kosin.
Brumi del i fortë.
Zgjidhja: Shtoni ujin gradualisht dhe ndaloni punimin sapo masa të bashkohet.
Përsheshi bëhet qull.
Zgjidhja: Thajeni kulaçin plotësisht dhe shtoni lëngun në doza, jo të gjithin njëherësh.
Pyetje të Shpeshta
Rreth Autorit
Drita Hoxha
Eksperte me mbi 30 vjet përvojë në kuzhinën tradicionale shqiptare. Drita Hoxha teston çdo recetë tri herë para publikimit dhe sjell traditat kulinare të jugut direkt nga Korça.
