Sallatë Coleslaw Kremoze me Lakër, Karotë dhe Majonezë

Hyrje

Coleslaw është sallata kremoze me lakër që shumëkush e ka provuar pranë pulës së skuqur ose brenda një sanduiçi me mish të pjekur në skarë. Lakra e bardhë, e prerë fije-fije shumë hollë, bashkohet me karotë të grirë, pak lakër të kuqe për ngjyrë dhe qepë të njoma, pastaj lidhet me një salcë majoneze me uthull molle, mustardë dhe pak sheqer. Shija është e freskët dhe e ëmbël-thartë, ndërsa çdo kafshatë mbetet krokante, edhe pse fijet janë të mbuluara plotësisht me salcë.

Sekreti i kësaj sallate është kontrolli i ujit që lëshon lakra. Nëse salca hidhet direkt mbi lakrën e sapoprerë, pas një ore në fund të tasit mblidhet lëng dhe majoneza hollohet. Prandaj lakra kriposet lehtë dhe lihet 30 minuta në kullesë, pastaj shtrydhet me duar dhe thahet me pecetë. Salca përgatitet veç, në tasin ku do të përzihet sallata, provohet dhe rregullohet para se të hidhet mbi perimet. Pas bashkimit, sallata pushon të paktën 30 minuta në frigorifer, që fijet të zbuten pak dhe shijet të lidhen.

Coleslaw shkon mirë me gatime të yndyrshme ose të pjekura në skarë, sepse aciditeti dhe freskia e lakrës e lehtësojnë kafshatën. Përshtatet për një drekë të fundjavës me qofte, krahë pule ose patate të skuqura, por edhe për një piknik veror, me kusht që të mbahet e ftohtë. Meqë lakra gjendet gjithë vitin dhe kushton pak, është sallatë e mirë edhe për dimrin, kur domatet nuk kanë shijen e verës. Nga prerja e lakrës deri në pjatë duhet rreth një orë e njëzet minuta, shumica pa punë aktive.

Përbërësit

Për 6 persona

Udhëzimet

1. Prerja e Lakrës: Hiqni gjethet e jashtme të lakrës së bardhë dhe të kuqe, lajini nën ujë të rrjedhshëm dhe thajini. Prisini në katër pjesë dhe hiqni kërcellin e fortë. Me thikë të mprehtë ose me mandolinë, prisni lakrën fije-fije sa më hollë, rreth 2 mm. Fijet shumë të gjata shkurtojini përgjysmë, që sallata të merret lehtë me pirun.
2. Kripja e Lakrës: Vendosni të dy llojet e lakrës në një kullesë të madhe mbi një tas. Spërkatni sipër 1 lugë çaji kripë dhe përziejeni me duar për rreth 1 minutë, që kripa të arrijë në të gjitha fijet. Lëreni 30 minuta në temperaturë dhome. Gjatë kësaj kohe lakra lëshon lëng që mblidhet në tas, ndërsa fijet zbuten pak, por mbeten krokante.
3. Karotat dhe Qepët e Njoma: Ndërkohë që lakra kullon, qëroni karotat dhe grijini në anën me vrima të mëdha të rendes, ose prisini në shkopinj shumë të hollë. Pastroni qepët e njoma, hiqni rrënjët dhe gjethet e fishkura, pastaj prisini në rrathë të hollë bashkë me pjesën e gjelbër të butë. Mbajini të mbuluara derisa t'i bashkoni, që të mos thahen.
4. Salca Kremoze: Në tasin e madh ku do të përzieni sallatën, hidhni majonezën, uthullën e mollës, sheqerin, mustardën dhe piperin. Rrihini me rrahëse dore ose me pirun për rreth 1 minutë, derisa salca të bëhet e lëmuar dhe sheqeri të tretet. Provojeni: duhet të jetë pak më e thartë dhe më e fortë sesa e doni në fund, sepse lakra e zbut. Mos shtoni kripë tani.
5. Shtrydhja dhe Tharja: Pas 30 minutash, merrni lakrën me grushte dhe shtrydhjeni fort mbi kullesë, që të dalë lëngu. Shtrojeni mbi një pecetë kuzhine të pastër, mbështilleni dhe shtypeni lehtë për ta tharë. Provoni një fije: nëse është shumë e kripur, shpëlajeni shpejt me ujë të ftohtë, shtrydhjeni përsëri dhe thajeni mirë. Lëngun e mbledhur në tas hidheni.
6. Bashkimi: Shtoni lakrën e thatë, karotat dhe qepët e njoma në tasin me salcë. Përziejini me dy lugë të mëdha, duke i ngritur nga fundi, derisa çdo fije të jetë e mbuluar me salcë. Provojeni dhe rregullojeni me pak kripë, piper ose disa pika uthull sipas shijes. Sallata duhet të duket kremoze, pa salcë të tepërt që rrjedh në fund të tasit.
7. Pushimi në Frigorifer: Mbulojeni tasin me kapak ose me film ushqimor dhe vendoseni në frigorifer për të paktën 30 minuta e deri në 3 orë, që fijet të zbuten pak dhe shijet të lidhen. Para servirjes përziejeni sërish. Mbajeni sallatën në 4°C ose më pak dhe mos e lini në temperaturë dhome më shumë se 2 orë, ose më shumë se 1 orë kur jashtë është mbi 32°C.

Këshilla nga Kuzhina

• Zgjidhni një kokë lakre të rëndë për madhësinë e saj, me gjethe të shtrënguara, të ndritshme e pa njolla. Lakra e freskët del më e ëmbël dhe më krokante.
• Nëse doni që salca të mbetet e bardhë, kriposni dhe shtrydhni lakrën e kuqe veç dhe shtojeni vetëm pak para servirjes, sepse ngjyra e saj e kthen majonezën në rozë.
• Për fije të njëtrajtshme përdorni mandolinë me mbrojtëse dore ose rende të posaçme për lakër; fijet e holla e marrin salcën më mirë se copat e trasha.
• Përdorni majonezë të plotë me cilësi të mirë. Majonezat e lehta zakonisht janë më të holla dhe sallata mund të dalë më e ujshme.
• Për mysafirë, perimet e thara dhe salcën mund t'i mbani veç në frigorifer deri në një ditë; bashkojini 30–60 minuta para se të shtroni tryezën.
• Nëse gatuani për dikë që nuk ha gluten, kontrolloni etiketat e majonezës dhe të mustardës, sepse përbërja e produkteve të gatshme ndryshon nga një markë në tjetrën.

Si të Servirni

Coleslaw shërbehet e ftohtë, direkt nga frigoriferi, në një tas qelqi ose qeramike që e keni ftohur paraprakisht. Para se ta nxirrni në tryezë, përziejeni edhe një herë me lugë, sepse salca mblidhet pak në fund, dhe hidhni sipër pak piper të sapobluar. Shkon shumë mirë pranë pulës së skuqur ose të pjekur, krahëve të pulës në skarë, qofteve, brinjëve të pjekura dhe peshkut të skuqur me patate.

Është edhe mbushje e mirë për sanduiçe: vendosni një lugë coleslaw mbi mishin e pjekur në skarë ose brenda hamburgerit, ku freskia e saj e balancon yndyrën. Si pije përshtaten limonada e ftohtë, dhalla ose një birrë e lehtë. Për piknik, mbajeni sallatën në çantë frigoriferike me akull dhe mos e lini në diell; atë që ka qëndruar jashtë më shumë se dy orë mos e ruani për ditën tjetër.

Variacione Rajonale

• Me Kos të Kulluar: Zëvendësoni gjysmën e majonezës me 100 g kos të kulluar e të trashë. Salca del më e lehtë dhe më e thartë, ndaj uthullën shtojeni pak nga pak dhe provojeni.
• Me Mollë Jeshile: Prisni 1 mollë jeshile të paqëruar në shkopinj të hollë, lyejini me 1 lugë gjelle lëng limoni që të mos nxihen dhe shtojini në fund. Molla i jep sallatës më shumë ëmbëlsi dhe freski.
• Me Farë Selinoje: Shtoni në salcë 1/2 lugë çaji farë selinoje, aromë e zakonshme në shumë versione amerikane, që i jep sallatës një shije të lehtë bimore.
• Pikante: Shtoni në salcë 1 spec djegës të freskët pa fara, të grirë imët, ose 1/2 lugë çaji piper të kuq djegës. Ky version shkon veçanërisht mirë me mishin në skarë.
• Vetëm me Lakër të Bardhë: Hiqni lakrën e kuqe dhe rritni lakrën e bardhë në 750 g. Sallata del e bardhë me fije karote dhe salca nuk merr ngjyrë rozë.

Çfarë është Sallatë Coleslaw Kremoze me Lakër, Karotë dhe Majonezë?

Coleslaw është sallatë e ftohtë me perime të gjalla, kryesisht lakër të bardhë të prerë shumë hollë, e lidhur me një salcë kremoze. Në versionin klasik amerikan, salca bëhet me majonezë, pak uthull, sheqer dhe shpesh pak mustardë, ndërsa karota e grirë i jep ngjyrë dhe ëmbëlsi. Lakra e kuqe dhe qepët e njoma nuk janë të detyrueshme, por e bëjnë sallatën më të gjallë në pamje dhe më aromatike.

Ndryshon nga sallata e zakonshme shqiptare me lakër, që lyhet me vaj dhe uthull ose limon dhe hahet e freskët, pak pas përgatitjes. Te coleslaw salca është e trashë dhe mbështjell çdo fije, kështu që sallata del njëkohësisht kremoze dhe krokante. Kjo është edhe arsyeja pse lakra kriposet dhe kullohet përpara: përndryshe lëngu që lëshon lakra e hollon majonezën dhe në fund të tasit mblidhet një lëng i bardhë e i hollë.

Ekuilibri i shijes mbështetet te tre elemente: yndyra e majonezës, aciditeti i uthullës dhe pak sheqer që zbut shijen e mprehtë të lakrës së gjallë. Mustarda i jep salcës një nuancë pikante dhe e ndihmon të mbetet e lëmuar. Coleslaw nuk gatuhet fare dhe shërbehet gjithmonë e ftohtë, si garniturë pranë mishit ose si shtresë e freskët brenda sanduiçeve dhe hamburgerëve.

Historia e Pjatës

Emri coleslaw vjen nga holandishtja. Fjala koolsla përbëhet nga kool, që do të thotë lakër, dhe sla, formë e shkurtuar e fjalës salade, sallatë. Në anglishten amerikane fjala u shfaq në fund të shekullit XVIII, me shumë gjasa përmes kolonëve holandezë që ishin vendosur në rajonin e Nju Jorkut të sotëm. Për një kohë u përdor edhe forma cold slaw, pra sallatë e ftohtë, një keqkuptim i emrit, i lidhur me faktin që sallata shërbehej e ftohtë.

Recetat e hershme e lyenin lakrën zakonisht me uthull, vaj ose me salca të gatuara me vezë dhe uthull, jo me majonezë. Coleslaw kremoze, siç njihet sot, u bë e zakonshme në Shtetet e Bashkuara gjatë shekullit XX, kur majoneza e gatshme në kavanoz nisi të shitej gjerësisht. Që atëherë është garniturë e zakonshme pranë mishit të pjekur në stilin barbecue, pulës së skuqur dhe sanduiçeve, dhe është përhapur edhe në Britani, Irlandë e gjetkë.

Në kuzhinën shqiptare lakra e bardhë ka qenë prej kohësh perime e zakonshme e dimrit: hahet sallatë me vaj e uthull, bëhet turshi dhe gatuhet me mish ose me oriz. Coleslaw me majonezë nuk është gatim tradicional shqiptar dhe nuk ka të dhëna të sakta se kur hyri në shtëpitë shqiptare. Sot njihet kryesisht me emrin anglisht dhe zakonisht shërbehet pranë pulës së skuqur e hamburgerëve, si në Amerikë.