Tortë me Limon dhe Beze – Krem Limoni mbi Brumë të Shkrifët
Tortë me limon dhe beze: bazë brumi të shkrifët e pjekur bosh, krem limoni i freskët me të verdha vezësh dhe beze zvicerane me maja të arta.
Hyrje
| Koha totale | 140 minuta |
|---|---|
| Përgatitja | 90 minuta |
| Gatimi | 50 minuta |
| Porcione | 10 persona |
| Niveli | mesatare |
Një tortë me limon dhe beze e bërë mirë ka tri shtresa që dallohen qartë në çdo fetë: bazë brumi të shkrifët, të pjekur deri në ngjyrë të artë, krem limoni të verdhë, njëkohësisht të thartë dhe të ëmbël, dhe sipër një shtresë të trashë beze me maja të skuqura lehtë. E gjithë bukuria e saj qëndron te kontrasti. Brumi thërrmohet, kremi shkrihet në gojë dhe bezeja është e butë si shkumë. Aroma e lëkurës së limonit ndihet sapo e prisni, edhe para kafshatës së parë.
Puna ndahet në tri faza që ndjekin njëra-tjetrën. Brumi pushon në të ftohtë dhe piqet bosh, me pesha sipër, që fundi të mbetet krokant dhe të mos laget nga kremi. Kremi gatuhet me ujë, sheqer, niseshte misri dhe të verdha vezësh, ndërsa lëngu i limonit dhe gjalpi shtohen në fund, jashtë zjarrit, që kremi të forcohet mirë. Bezeja zvicerane rrihet pasi të bardhat ngrohen me sheqerin mbi avull, prandaj del e qëndrueshme dhe nuk lëshon lëng. Kujdes kërkojnë sidomos pjekja e bazës dhe temperatura e vezëve.
Kjo sasi mbush një formë tarte 23 cm dhe jep 10 feta. Bashkë me pushimin e brumit dhe ftohjen, llogaritni rreth 5 orë nga fillimi deri te feta e parë, prandaj filloni në mëngjes nëse e doni për darkë. Është ëmbëlsirë për ditëlindje, për drekën e së dielës ose për miqtë që vijnë për kafe pasdite. Freskia e limonit pëlqehet sidomos në pranverë e verë, por limonët gjenden gjithë vitin. Ju duhen një formë tarte me fund që hiqet, një mikser dore dhe, nëse e keni, një termometër kuzhine.
Pyetje të shpejta
- Sa kohë ruhet një tortë me limon dhe beze?
- Ruhet në frigorifer, e mbuluar lirshëm, deri në 2 ditë. Më e mira është ditën që piqet, sepse me kalimin e orëve brumi thith pak lagështi nga kremi dhe bezeja mund të lëshojë disa pika lëngu. Mos e mbyllni në kuti hermetike sa është e ngrohtë, sepse avulli e qull bezenë. Ngrirja nuk këshillohet, sepse kremi me niseshte dhe bezeja ndryshojnë teksturë pas shkrirjes.
- Pse kremi i limonit nuk u forcua?
- Shkaku më i shpeshtë është që kremi nuk ka zier mjaftueshëm pasi janë shtuar të verdhat. Ai duhet të flluskojë edhe 1-2 minuta, përndryshe një enzimë natyrore e të verdhave e hollon niseshtenë gjatë ftohjes. Shkak tjetër është lëngu i limonit i shtuar shumë herët, kur kremi është ende në zjarr. Mos e prisni tortën para se të ketë ndenjur të paktën 2 orë në frigorifer.
Përbërësit
Për 10 persona
Prekni përbërësit që keni gati.
0 nga 9 përbërës gati.
Udhëzimet
- Brumi i shkrifët: Ndani të verdhat nga të bardhat e 5 vezëve dhe mbajini në frigorifer. Përzieni miellin, sheqerin pluhur dhe kripën, shtoni 100 g gjalpë të ftohtë në kubikë dhe fërkojini me majat e gishtave derisa masa të duket si thërrime të imta. Shtoni 1 të verdhë dhe 1 lugë gjelle ujë shumë të ftohtë; lugën e dytë shtojeni vetëm nëse brumi nuk lidhet. Bashkojeni shpejt, bëjeni disk, mbështilleni me film ushqimor dhe lëreni 30 minuta në frigorifer.
- Shtrimi i brumit në formë: Hapeni brumin me okllai midis dy fletëve letre furre, në një rreth me diametër rreth 28 cm dhe trashësi 3-4 mm. Shtrojeni në një formë tarte 23 cm me fund që hiqet, shtypeni mirë në fund dhe në anët pa e tërhequr dhe prisni tepricën me thikë. Shpojeni fundin me pirun në disa vende. Vendoseni formën 15 minuta në ngrirës, që brumi të mos tkurret. Ndërkohë ndizni furrën në 190°C, me nxehtësi lart-poshtë.
- Pjekja e bazës bosh: Shtroni mbi brumin e ftohtë një fletë letre furre dhe mbusheni deri lart me fasule të thata ose topa qeramike për pjekje. Piqeni 15 minuta në raftin e mesëm, hiqni letrën me peshat dhe piqeni edhe 10-12 minuta, derisa fundi të jetë i thatë dhe anët të marrin ngjyrë të artë. Rrihni lehtë me pirun 1 të bardhë, lyeni brendësinë e bazës së nxehtë dhe kthejeni në furrë për 2 minuta, që ta mbyllë brumin. Lëreni furrën ndezur.
- Kremi i limonit: Ndërsa piqet baza, grini imët lëkurën e 3 limonëve, mbani mënjanë një të tretën, të mbuluar, për zbukurim dhe shtrydhni 120 ml lëng. Në një tenxhere përzieni 150 g sheqer, niseshtenë dhe pjesën tjetër të lëkurës së grirë, pastaj shtoni gradualisht 280 ml ujë, duke trazuar me rrahëse dore që të mos mbeten kokrriza. Gatuajeni në zjarr mesatar, duke trazuar pa pushim, rreth 5-6 minuta, derisa kremi të trashet, të bëhet i tejdukshëm dhe të nisë të flluskojë.
- Të verdhat, limoni dhe gjalpi: Në një tas rrihni 4 të verdhat dhe hidhni mbi to, lugë pas luge, rreth një të tretën e kremit të nxehtë, duke trazuar menjëherë. Derdheni përzierjen në tenxhere dhe gatuajeni edhe 2 minuta, duke trazuar, derisa kremi të flluskojë sërish ngadalë; ky vlim i gatuan vezët dhe e ndihmon kremin të forcohet. Hiqeni nga zjarri, shtoni lëngun e limonit dhe 30 g gjalpë, përzieni derisa kremi të jetë i lëmuar, pastaj derdheni në bazën e pjekur dhe niveleni.
- Bezeja zvicerane: Menjëherë pas kremit, vendosni 4 të bardhat dhe 200 g sheqer në një tas metalik ose qelqi mbi një tenxhere me ujë që zien lehtë; fundi i tasit nuk duhet të prekë ujin. Trazoni me rrahëse dore pa pushim 5-8 minuta, derisa sheqeri të shkrihet dhe masa të arrijë 71°C. Hiqeni nga avulli dhe rrihni me mikser në shpejtësi të lartë 6-8 minuta, derisa bezeja të jetë e fortë, me shkëlqim dhe vetëm e vakët.
- Pjekja e bezesë dhe ftohja: Shtroni bezenë mbi kremin ende të ngrohtë, fillimisht rreth e qark, duke e ngjitur pas buzëve të brumit, pastaj mbushni qendrën dhe ngrini maja me pjesën e pasme të një luge. Piqeni në 190°C për 8-10 minuta, derisa majat të marrin ngjyrë kafe të çelët. Lëreni 1 orë në temperaturë dhome, pastaj të paktën 2 orë në frigorifer, para se ta hiqni nga forma. Para servirjes spërkateni me lëkurën e limonit që mbajtët mënjanë.
Çfarë të gatuani më pas
Këshilla nga Kuzhina
- Mbajeni gjalpin dhe ujin shumë të ftohtë dhe punojeni brumin sa më pak: kështu baza del e shkrifët, jo e fortë dhe e ngjeshur.
- Fasulet që përdorni si peshë ruajini në një kavanoz vetëm për këtë punë, sepse pas pjekjes nuk gatuhen më; mund t'i përdorni shumë herë.
- Grini vetëm pjesën e verdhë të lëkurës së limonit; pjesa e bardhë poshtë saj e hidhëron kremin.
- Tasi dhe rrahëset e mikserit për bezenë duhet të jenë krejt të pastra e të thata, sepse edhe pak e verdhë veze ose yndyrë e pengon të bardhën të fryhet.
- Nëse buzët e brumit marrin ngjyrë shumë shpejt kur piqet bezeja, mbulojini me një rrip letër alumini.
- Për ta nxjerrë nga forma, vendoseni tortën e ftohur mbi një kavanoz të qëndrueshëm dhe uleni me kujdes unazën anësore; tortën lëreni mbi fundin metalik dhe vendoseni kështu në pjatë.
Si të Servirni
Servireni të ftohtë, por jo drejt nga frigoriferi: 15-20 minuta në temperaturë dhome e zbutin pak kremin dhe e nxjerrin më mirë aromën e limonit. Hiqeni tortën nga forma vetëm pasi të jetë ftohur plotësisht dhe priteni me një thikë të gjatë të zhytur në ujë të nxehtë, të fshirë pas çdo prerjeje, që bezeja të mos ngjitet pas tehut dhe shtresat të mbeten të pastra.
Shkon mirë me kafe ekspres, kafe turke ose çaj të zi pa sheqer, që e balancojnë ëmbëlsinë e bezesë. Në verë mund të vendosni anash disa luleshtrydhe ose mjedra të freskëta. Mos e lini jashtë frigoriferit më shumë se 2 orë, sidomos në ditë të nxehta, sepse kremi ka vezë. Fetat e mbetura ruhen të mbuluara lirshëm në frigorifer deri në 2 ditë.
Variacione Rajonale
- Me beze italiane: Zieni 200 g sheqer me 60 ml ujë deri në 118°C, me termometër, dhe derdheni shurupin në fill mbi 4 të bardhat e rrahura deri në maja të buta, duke vazhduar rrahjen me mikser derisa bezeja të ftohet. Del edhe më e qëndrueshme dhe mund të skuqet me pishtar kuzhine në vend të furrës.
- Me bazë biskotash: Përzieni 200 g biskota të thërrmuara me 90 g gjalpë të shkrirë, shtypini në fund e në anët e formës dhe piqini 10 minuta në 180°C para se të derdhni kremin. Është më e shpejtë, por baza del më e ëmbël.
- Me limon dhe portokall: Zëvendësoni 40 ml nga lëngu i limonit me lëng portokalli dhe shtoni në krem lëkurën e grirë të një portokalli. Kremi del më pak i thartë dhe më aromatik.
- Tartaleta të vogla: Ndajeni brumin në 8-10 forma të vogla, piqini bosh, me pesha, rreth 15 minuta gjithsej dhe mbushini me të njëjtin krem e beze. Shërbehen pa pasur nevojë për prerje dhe janë të përshtatshme për tryeza me shumë të ftuar.
Çfarë është Tortë me Limon dhe Beze – Krem Limoni mbi Brumë të Shkrifët?
Torta me limon dhe beze është në fakt një tartë: një guaskë e cekët prej brumi të shkrifët, e mbushur me krem limoni dhe e mbuluar me beze të pjekur. Në anglisht njihet si lemon meringue pie, në frëngjisht si tarte au citron meringuée. Në shqip zakonisht i thonë tortë, edhe pse nuk ka pandispanjë dhe nuk ndërtohet me shtresa kremi si tortat e ditëlindjes.
Kremi i këtij versioni ndryshon nga kremi francez i limonit, që bëhet me shumë gjalpë dhe vezë të plota. Këtu baza është ujë i trashur me niseshte misri, i pasuruar me të verdha vezësh dhe pak gjalpë. Kremi del më i lehtë, me shije të pastër limoni, dhe mban formën kur torta pritet. Lëngu i limonit shtohet në fund, sepse acidi e dobëson niseshtenë nëse zien gjatë bashkë me të.
Bezeja zvicerane bëhet me të bardha vezësh që ngrohen me sheqerin deri në 71°C dhe pastaj rrihen. Sheqeri shkrihet plotësisht dhe të bardhat stabilizohen nga nxehtësia, prandaj bezeja del e dendur, me shkëlqim, dhe qëndron mbi kremin pa u ulur për disa orë. Në furrë majat e saj marrin ngjyrë karameli, ndërsa brenda mbetet e butë dhe e ajrosur.
Historia e Pjatës
Ëmbëlsirat me limon kanë histori të gjatë në kuzhinën evropiane. Kremrat dhe tartat me lëng e lëkurë limoni gjenden në librat e vjetër anglezë të gatimit, që nga koha kur limonët vinin me anije nga Mesdheu dhe ishin produkt i shtrenjtë. Edhe bezeja ka disa shekuj histori: fjala meringue shfaqet në libra francezë gatimi nga fundi i shekullit XVII, por prejardhja e saj nuk dihet me siguri, dhe tregimet që e lidhin me një qytet të caktuar nuk janë vërtetuar.
Torta në formën që njohim sot, me bazë brumi, krem limoni të trashur dhe beze sipër, u përhap gjatë shekullit XIX. Sot është ëmbëlsirë klasike si në Britani, ashtu edhe në Shtetet e Bashkuara. Shpikja e saj u është atribuar disa personave, por pa prova të sigurta, prandaj është më e saktë të thuhet se receta u formua gradualisht. Në Francë njihet versioni i saj, tarte au citron meringuée, ku kremi zakonisht është më i pasur me gjalpë dhe vezë.
Në shqip, ashtu si fjalët tartë dhe pandispanjë, edhe fjala beze është huazim nga gjuhë të tjera, dhe vetë ëmbëlsira ka ardhur nga pastiçeria evropiane. Nuk ka të dhëna të sakta se kur hyri në shtëpitë shqiptare dhe nuk njihet ndonjë version krahinor i saj. Sot gjendet në pastiçeritë e qyteteve dhe piqet edhe në shtëpi, ku secila familje e përshtat: me më pak sheqer, me bazë biskotash në vend të brumit ose me pak lëng portokalli në krem.
Gabimet e Zakonshme që Duhet të Shmangni
Për të arritur Tortë me Limon dhe Beze – Krem Limoni mbi Brumë të Shkrifët të përsosur, shmangni këto gabime të zakonshme:
Baza del e lagur dhe e papjekur poshtë kremit.
Zgjidhja: Piqeni brumin bosh derisa edhe fundi, jo vetëm anët, të jetë i thatë dhe me ngjyrë, pastaj lyejeni me të bardhë veze dhe kthejeni 2 minuta në furrë. Kjo shtresë e mbron brumin nga lagështia e kremit.
Kremi mbetet i lëngshëm ose hollohet pasi ftohet.
Zgjidhja: Pasi shtoni të verdhat, kremi duhet të flluskojë edhe 1-2 minuta. Të verdhat kanë një enzimë që e shpërbën niseshtenë nëse nuk ngrohen mjaftueshëm. Lëngun e limonit shtojeni vetëm pasi ta keni hequr kremin nga zjarri.
Bezeja lëshon pika lëngu ose mbi krem mblidhet një shtresë uji.
Zgjidhja: Ngrohini të bardhat me sheqerin derisa sheqeri të shkrihet plotësisht dhe shtrojeni bezenë mbi krem ende të ngrohtë. Kremi i ftohur nuk e gatuan pjesën e poshtme të bezesë dhe aty mblidhet lëng.
Bezeja tkurret dhe shkëputet nga buzët e tortës.
Zgjidhja: Shtrijeni bezenë fillimisht rreth e qark, duke e ngjitur mirë pas brumit, dhe vetëm pastaj mbushni qendrën. Kur bezeja prek brumin kudo, nuk ka hapësirë ku të tkurret.
Brumi tkurret dhe anët bien poshtë gjatë pjekjes.
Zgjidhja: Mos e tërhiqni brumin kur e shtroni në formë, por shtypeni lehtë, dhe vendoseni 15 minuta në ngrirës para pjekjes. Mbushni letrën deri lart me pesha, që anët të mbështeten gjatë 15 minutave të para.
Pyetje të Shpeshta
Vlerat Ushqyese (për porcion)
Vlera të përafërta për një porcion, të llogaritura nga përbërësit me të dhënat e USDA FoodData Central.
Rreth Autorit

Elira Shehu
Specialiste e ëmbëlsirave me rrënjë shkodrane. Elira Shehu kombinon teknikat evropiane me pastiçerinë tradicionale shqiptare, duke shkruar receta me saktësi profesionale.


