Tortë me Fruta të Freskëta – Pandispanjë dhe Krem Vaniljeje

Hyrje

Një tortë me fruta e bërë në shtëpi e sjell stinën në tryezë: një pandispanjë e lartë dhe e butë, e lagur me shurup të lehtë me limon, me krem vaniljeje e pana në mes dhe me luleshtrydhe, kivi e pjeshkë të rregulluara sipër si mozaik. Nuk është e rëndë si tortat me krem gjalpi. Në çdo kafshatë ndihen butësia e kremit, freskia e frutave dhe një thartësi e lehtë që e mban shijen të pastër. Është e përshtatshme për një ditëlindje vere ose për drekën e së dielës.

Puna ndahet në tri pjesë që bëhen me radhë. Kremi bazë, me qumësht, sheqer dhe niseshte misri, gatuhet i pari, që të ftohet ndërsa piqet pandispanja. Pandispanja me pesë vezë ngrihet kryesisht nga ajri i vezëve të rrahura gjatë me sheqer, pa gjalpë në brumë. Pastaj kremi i ftohtë lehtësohet me pana të rrahur, torta montohet në dy shtresa dhe frutat sipër lyhen me reçel kajsie të ngrohur, që të shkëlqejnë dhe të mos thahen. Kujdes të veçantë kërkojnë rrahja e vezëve dhe palosja e miellit.

Kjo sasi mjafton për një tortë 24 cm, rreth 12 feta. Torta duhet të qëndrojë të paktën 4 orë në frigorifer para se të pritet, prandaj montojeni në mëngjes për darkë, ose piqni pandispanjën dhe gatuani kremin një ditë përpara. Frutat ndryshojnë sipas stinës: në fillim të verës luleshtrydhe e qershi, në mes të verës kajsi e pjeshkë, në dimër kivi, portokalle e mandarina. Pandispanja dhe kremi nuk ndryshojnë, kështu që receta vlen gjithë vitin. Mjaftojnë një mikser dore dhe një tavë torte me unazë.

Përbërësit

Për 12 persona

Udhëzimet

1. Kremi bazë i vaniljes: Në një tas përzieni niseshtenë me 100 ml qumësht të ftohtë, pa kokrriza. Ngrohni 400 ml qumësht me 90 g sheqer në zjarr mesatar. Kur të nisë të avullojë, derdhni përzierjen me niseshte duke trazuar pa pushim me kamxhik dhe gatuajeni 1-2 minuta pasi fillon të flluskojë, derisa të trashet si puding. Hiqeni nga zjarri, shtoni 1 lugë çaji vanilje dhe mbulojeni me film ushqimor në kontakt me sipërfaqen. Pas 20 minutash futeni në frigorifer për të paktën 2 orë.
2. Rrahja e vezëve me sheqer: Ndizni furrën në 170°C me nxehtësi lart-poshtë, pa ventilator. Shtroni me letër furre fundin e një tave torte me unazë, 24 cm, por mos i lyeni anët, që brumi të ngjitet lart. Rrihni 5 vezët me 150 g sheqer në shpejtësi të lartë për 10-12 minuta, derisa masa të trefishohet, të zbehet dhe të rrjedhë nga rrahëset si shirit i trashë. Në fund shtoni lugën tjetër të vaniljes.
3. Palosja e miellit dhe pjekja: Sitni miellin me pluhurin e pjekjes mbi vezët në tri pjesë dhe palosni me shpatull, nga fundi lart, vetëm derisa të mos shihen xhepa mielli. Derdheni brumin në tavë dhe piqeni në raftin e mesëm 30-35 minuta, pa e hapur furrën në 20 minutat e para. Është gati kur merr ngjyrë të artë, kthehet në vend kur e shtypni lehtë me gisht dhe një shkop druri i futur në qendër del i thatë.
4. Ftohja e pandispanjës dhe shurupi: Lëreni pandispanjën 10 minuta në tavë, kaloni një thikë rreth anëve, hapni unazën dhe vendoseni mbi një rrjetë. Duhet të ftohet plotësisht, rreth 1 orë, para se ta prisni horizontalisht në dy shtresa me thikë të gjatë me dhëmbëza. Ndërkohë, zieni 150 ml ujë me 50 g sheqer për 2 minuta, derisa sheqeri të tretet plotësisht. Lëreni shurupin të ftohet dhe shtoni 1 lugë gjelle lëng limoni.
5. Përgatitja e frutave: Lajini luleshtrydhet para se t'u hiqni bishtat dhe thajini mirë mbi letër kuzhine. Pritini 150 g prej tyre në kubikë të vegjël, bashkë me njërën pjeshkë, dhe spërkatini me 1 lugë gjelle lëng limoni; këto shkojnë në mes të tortës. Luleshtrydhet e tjera pritini përgjysmë ose në feta, qëroni kivitë dhe pritini në rrathë, ndërsa pjeshkën e dytë priteni në feta të holla për sipër.
6. Kremi me pana: Rrihni panën shumë të ftohtë në një tas të ftohtë derisa të formojë maja mesatare që mbajnë formën, por janë ende të buta; mos e teproni, sepse kokrrizohet. Nxirreni kremin bazë nga frigoriferi dhe rriheni 30 sekonda që të bëhet i lëmuar. Shtoni panën në dy pjesë dhe palosni me shpatull derisa kremi të jetë njëngjyrësh dhe i ajrosur. Mbajeni në frigorifer deri në montim.
7. Montimi i tortës: Vendosni shtresën e poshtme me anën e prerë lart mbi pjatën e servirjes dhe lyejeni me furçë me gjysmën e shurupit. Shtrini sipër rreth gjysmën e kremit, shpërndani kubikët e frutave të kulluar nga lëngu dhe shtypini lehtë në krem. Vendosni shtresën e dytë, lageni me shurupin e mbetur dhe lyeni sipërfaqen e anët me kremin që ka mbetur, duke e rrafshuar me shpatull të gjerë.
8. Frutat sipër dhe ftohja: Rregulloni frutat mbi tortë në rrathë, nga buza drejt qendrës, duke alternuar ngjyrat. Ngrohni reçelin e kajsisë me 1 lugë gjelle ujë derisa të bëhet i lëngshëm, kalojeni në sitë nëse ka copa dhe lyeni frutat lehtë me furçë. Futeni tortën në frigorifer për të paktën 4 orë para se ta prisni. Mbajeni gjithmonë të ftohtë dhe mos e lini jashtë më shumë se 2 orë.

Këshilla nga Kuzhina

• Mos e futni kivin ose ananasin e freskët në mbushjen e mesit: enzimat e tyre zbërthejnë proteinat e qumështit dhe, pas shumë orësh brenda kremit, mund ta hidhërojnë e ta hollojnë atë. Sipër tortës, ku e prekin kremin vetëm nga njëra anë, nuk krijojnë problem brenda ditës.
• Pana rrihet më mirë kur janë të ftohta ajo, tasi dhe rrahëset. Në ditë të nxehta futini tasin dhe rrahëset 10 minuta në frigorifer para se të filloni.
• Kremi bazë dhe pana duhet të jenë të dy të ftohtë kur i bashkoni. Kremi i vakët e shkrin panën dhe mbushja del e lëngshme.
• Për një tortë me fruta me anë krejt të drejta, montojeni brenda unazës së pastër të tavës, të veshur nga brenda me një shirit letre furre, dhe hiqeni unazën vetëm pas ftohjes.
• Mund ta piqni pandispanjën një ditë përpara: e mbështjellë në film ushqimor, pritet më pastër në shtresa dhe thërrmohet më pak.

Si të Servirni

Servireni tortën drejtpërdrejt nga frigoriferi, kur kremi është i fortë dhe frutat të freskëta. Priteni në 12 feta me një thikë të gjatë të zhytur në ujë të nxehtë dhe të fshirë pas çdo prerjeje, që shtresat të mbeten të pastra. Shkon mirë me kafe ekspres ose kafe turke, me çaj të ftohtë me limon në verë, ose me një gotë limonadë të bërë në shtëpi kur ka fëmijë në tryezë.

Për një tryezë feste, vendosni pranë tortës me fruta një tas me fruta të freskëta të prera dhe disa gjethe nenexhiku. Mos e lini tortën jashtë frigoriferit më shumë se 2 orë, dhe në vapë mbi 32°C jo më shumë se 1 orë, sepse kremi me qumësht dhe pana prishet shpejt në të nxehtë. Fetat e mbetura ruhen të mbuluara në frigorifer dhe janë ende të mira të nesërmen, megjithëse frutat lëshojnë pak lëng.

Variacione Rajonale

• Me mascarpone: Në vend të panës, rrihni 250 g mascarpone të ftohtë dhe bashkojeni me kremin bazë; mbushja del më e dendur dhe më e pasur, e mirë me mjedra dhe kajsi.
• Me pandispanjë kakaoje: Zëvendësoni 30 g miell me 30 g kakao pa sheqer dhe sitini bashkë; shtresat e errëta shkojnë veçanërisht mirë me luleshtrydhe dhe qershi.
• Tortë me fruta dimri: Përdorni feta portokalli dhe mandarine pa cipën e bardhë, kivi dhe kokrra shege, dhe përgatitni shurupin me lëng portokalli në vend të gjysmës së ujit.
• Me fruta kompostoje: Kur nuk ka fruta të freskëta, përdorni pjeshkë ose kajsi kompostoje të kulluara mirë dhe lagni pandispanjën me shurupin e tyre të holluar me pak ujë.
• Ëmbëlsirë në gota: Prisni pandispanjën në kubikë dhe shtrojini në gota me pak shurup, krem dhe fruta të prera, shtresë pas shtrese; mjafton 1 orë në frigorifer.

Çfarë është Tortë me Fruta të Freskëta – Pandispanjë dhe Krem Vaniljeje?

Torta me fruta është një tortë me shtresa ku baza është pandispanja, mbushja është krem me qumësht dhe pana, ndërsa sipërfaqja mbulohet me fruta të freskëta të prera. Ndryshe nga tortat me krem gjalpi, këtu nuk ka gjalpë as në brumë, as në krem. Ëmbëlsia mbahet e moderuar, që shija e frutave të mos mbulohet nga sheqeri.

Kremi i ngjan atij që në pastiçeri quhet krem diplomat, por është pa vezë: një krem i trashë vaniljeje, i gatuar me niseshte, të cilit pasi ftohet i shtohet pana e rrahur. Niseshteja i jep trup dhe e mban kremin në vend kur pritet torta, ndërsa pana e bën të lehtë si shkumë. Shurupi me limon e mban pandispanjën të njomë pa e qullur, dhe thartësia e tij balancon ëmbëlsinë e kremit.

Dallimi nga tortat me fruta pa pjekje qëndron te baza. Ato zakonisht ndërtohen me biskota dhe krem me kos ose me djathë krem, ndërsa kjo tortë me fruta ka një pandispanjë të vërtetë, të pjekur në furrë, që i jep lartësi dhe kafshatë të butë. Frutat sipër nuk mbulohen me xhel të gatshëm: një shtresë e hollë reçeli kajsie i mbron nga tharja dhe u jep shkëlqim.

Historia e Pjatës

Emri pandispanjë vjen nga italishtja pan di Spagna, që do të thotë „bukë e Spanjës”. Pse u quajt kështu nuk dihet me siguri. Kekët me shkumë vezësh, pa yndyrë në brumë, kanë histori të gjatë në pastiçerinë evropiane dhe kanë të afërm në shumë vende, si bizcocho në Spanjë dhe sponge cake në Angli. Brendësia e tyre e lehtë dhe poroze, që thith shurupin pa u shpërbërë, i bën bazë të përshtatshme për tortat me krem.

Tortat me fruta të freskëta sipër janë të përhapura në gjithë Evropën. Në vendet gjermanishtfolëse, Obsttorte, një bazë e hollë pandispanje ose brumi të thyeshëm me fruta nën një xhel të tejdukshëm, është klasike si në pastiçeri, ashtu edhe në shtëpi. Kremi i vaniljes me qumësht, të verdha vezësh dhe niseshte ose miell është një nga bazat e pastiçerisë klasike; në frëngjisht quhet crème pâtissière dhe prej tij rrjedhin shumë kremra të tjerë.

Në shqip, edhe fjalët e kësaj torte kanë ardhur nga gjuhë të tjera: pandispanjë dhe pana nga italishtja, shantili nga frëngjishtja. Nuk ka të dhëna të sakta se kur torta me fruta u bë e zakonshme në shtëpitë shqiptare, dhe nuk ka një version krahinor të caktuar. Sot ajo gjendet si në pastiçeri, ashtu edhe në kuzhinat e shtëpive, dhe secila familje e përshtat: disa e bëjnë vetëm me pana, disa me krem me vezë, të tjerë me kos ose mascarpone.