Kadaif me Krem dhe Shantili – Ëmbëlsirë Verore e Ftohtë

Hyrje

Shumë ëmbëlsira verore mbështeten te frutat ose te akullorja, por kadaifi me krem ka vendin e vet kur fillojnë vapat: tri shtresa që hahen të ftohta, direkt nga frigoriferi. Poshtë është kadaifi i pjekur me gjalpë, i artë dhe i lagur me sherbet. Në mes vjen një krem i trashë me qumësht, të verdha vezësh dhe vanilje, ndërsa sipër janë shantili dhe fistikët e grirë. Në çdo kafshatë ndihen fijet e buta të kadaifit, kremi i ftohtë dhe freskia e panës, pa rëndesën e kadaifit klasik me shumë sherbet.

Suksesi varet nga tri gjëra. E para është sherbeti: derdhet i ftohur mbi kadaifin e nxehtë, që fijet ta thithin pa u qullur. E dyta është kremi: pasi trashet, duhet të ziejë edhe një deri në dy minuta, përndryshe hollohet në frigorifer dhe nuk mban prerjen. E treta është durimi, sepse tava duhet të qëndrojë të paktën katër orë në frigorifer, mundësisht gjithë natën, para se të shtohet shantili. Receta nuk kërkon teknikë të vështirë, por kërkon rend të saktë dhe enë të ftohta për panën.

Kjo ëmbëlsirë u përshtatet drekave të gjata të verës, ditëlindjeve në oborr ose mysafirëve që vijnë pasdite, kur një ëmbëlsirë e ngrohtë me sherbet do të dukej e rëndë. Pjesa më e madhe e punës bëhet një ditë përpara, kështu që ditën e ftesës ju mbeten vetëm shantili dhe prerja. Një tavë mesatare jep dymbëdhjetë copë të bollshme. Shërbejini të ftohta, me një kafe ose një gotë me ujë të ftohtë anash, dhe mos e mbani tavën jashtë frigoriferit më shumë se ç'duhet për të ndarë copat.

Përbërësit

Për 12 persona

Udhëzimet

1. Sherbeti: Në një tenxhere të vogël hidhni 300 g sheqer dhe 300 ml ujë. Përzieni në zjarr mesatar derisa sheqeri të tretet, pastaj lëreni të ziejë lehtë 5 minuta pa e përzier. Shtoni lëngun e limonit, ziejeni edhe 1 minutë dhe hiqeni nga zjarri. Lëreni të ftohet në temperaturë dhome, ndërsa përgatitni dhe piqni kadaifin.
2. Përgatitja e fijeve: Ndizni furrën në 180°C me nxehtësi lart e poshtë. Shkrini 150 g gjalpë në zjarr të ulët dhe me një lugë gjelle prej tij lyeni fundin dhe anët e një tave rreth 30 x 24 cm. Hapni fijet e kadaifit me gishta në një tas të madh dhe prisini me gërshërë në copa 4-5 cm të gjata. Hidhni sipër gjalpin e mbetur dhe fërkojini fijet me duar derisa të lyhen të gjitha, pa mbetur tufa të thata.
3. Pjekja e bazës: Shtroni kadaifin në tavë në mënyrë të barabartë dhe shtypeni me pëllëmbë, sidomos në cepa, derisa të krijohet një shtresë e ngjeshur, rreth 2 cm e trashë. Piqeni në raftin e mesit 35-40 minuta, derisa të marrë ngjyrë të artë të njëtrajtshme edhe në qendër. Nëse përdorni tavë qelqi, kontrolloni edhe fundin: duhet të jetë i artë, jo i zbehtë.
4. Sherbeti mbi kadaifin: Sapo ta nxirrni tavën nga furra, derdhni ngadalë sherbetin e ftohur mbi kadaifin e nxehtë, duke filluar nga anët dhe duke mbuluar gjithë sipërfaqen. Fijet do ta thithin menjëherë pjesën më të madhe të tij. Lëreni tavën të pushojë rreth 1 orë, derisa kadaifi ta ketë thithur sherbetin dhe të jetë ftohur plotësisht.
5. Kremi i vaniljes: Në një tenxhere me fund të trashë, rrihni me fshesë teli të verdhat, 120 g sheqer dhe niseshten. Shtoni qumështin e ftohtë gradualisht, duke rrahur që të mos mbeten kokrriza. Vendoseni në zjarr mesatar dhe përzieni pa pushim për 8-10 minuta, duke kaluar fshesën nëpër fund dhe cepa. Kur kremi të trashet dhe të nxjerrë flluska të mëdha, përzieni edhe 1-2 minuta. Hiqeni nga zjarri dhe shtoni 20 g gjalpë dhe vaniljen.
6. Shtresa e kremit dhe ftohja: Derdhni kremin ende të ngrohtë mbi kadaifin e ftohur dhe shtrijeni me shpatull deri në anët e tavës. Mbulojeni me film ushqimor, të vendosur drejtpërdrejt mbi sipërfaqen e kremit, që të mos zërë cipë. Lëreni jo më shumë se 1 orë në temperaturë dhome, pastaj vendoseni në frigorifer për të paktën 4 orë, mundësisht gjithë natën, derisa kremi të forcohet.
7. Shantili: Hidhni panën shumë të ftohtë dhe sheqerin pluhur në një tas të ftohur në frigorifer. Rrihini me mikser në shpejtësi mesatare deri të lartë për 3-4 minuta, derisa pana të mbajë maja të forta dhe të ketë pamje të lëmuar. Mos e teproni, sepse bëhet kokrrizore. Hiqni filmin nga kremi, shtrijeni shantilin në një shtresë të barabartë dhe spërkatni sipër fistikët e grirë.
8. Prerja dhe ruajtja: Kthejeni tavën në frigorifer edhe 30 minuta, që shantili të forcohet. Priteni në 12 copa me thikë të madhe, të ngrohur në ujë të nxehtë dhe të fshirë pas çdo prerjeje. Nxirrini copat me shpatull të gjerë, që baza të mos ndahet nga kremi. Shërbejini të ftohta, kthejeni tavën menjëherë në frigorifer dhe ruajeni të mbuluar deri në 3 ditë.

Këshilla nga Kuzhina

• Prisini fijet e kadaifit me gërshërë para se t'i lyeni me gjalpë. Fijet e shkurtra ngjishen më mirë në tavë dhe baza pritet pastër, pa u tërhequr nën thikë.
• Vendosni tasin dhe rrahëset e mikserit 15 minuta në frigorifer para se të rrihni panën. Pana e ftohtë rrihet më shpejt dhe e mban më mirë formën.
• Përgatitni bazën dhe kremin një natë përpara, ndërsa shantilin shtojeni ditën e shërbimit. Pana e rrahur në çast lëshon më pak ujë dhe duket më e bardhë.
• Ruani të bardhat e vezëve në një enë të mbyllur në frigorifer deri në 2 ditë dhe përdorini për beze ose për një omëletë.
• Mund ta bëni më pak të ëmbël duke ulur sheqerin e kremit në 100 g. Sherbetin mos e pakësoni shumë, sepse baza mbetet e thatë dhe thërrmohet nën thikë.

Si të Servirni

Kadaifi me krem pritet dhe shërbehet direkt nga frigoriferi, sepse i ftohtë i mban më mirë shtresat. Sipër mjaftojnë fistikët, por në sezon mund të shtoni disa mjedra, qershi pa bërthamë ose feta luleshtrydhesh, që e balancojnë ëmbëlsinë me pak athëti. Për gosti, vendoseni secilën copë në një pjatë të vogël, të ftohur paraprakisht, që kremi të mos zbutet sapo del në tryezë.

Me të shkon mirë një kafe turke ose një ekspres pa sheqer, një çaj mali i ftohtë ose thjesht një gotë me ujë të ftohtë. Në ditë vape, nxirrni nga frigoriferi vetëm copat që do të shërbeni dhe kthejeni tavën menjëherë brenda, sepse kremi dhe pana zbuten shpejt. Copat e mbetura ruhen të mbuluara në frigorifer deri në 3 ditë, por më të mira janë ditën e parë dhe të dytë.

Variacione Rajonale

• Me arra: Në vend të fistikëve, spërkatni sipër 60 g arra të thekura dhe të grira trashë. Shija i afrohet më shumë kadaifit klasik me arra.
• Me krem çokollate: Shtoni 60 g çokollatë të zezë të copëtuar në kremin e nxehtë dhe përzieni derisa të shkrihet. Sipër shantilit spërkatni pak kakao ose ashkla çokollate.
• Me fruta vere: Shtroni feta luleshtrydhesh, mjedra ose feta të holla pjeshke mbi kremin e forcuar, para shantilit. Frutat e bëjnë më të freskët, por ëmbëlsira duhet ngrënë brenda dy ditëve.
• Në gota: Ndani kadaifin e pjekur dhe të lagur me sherbet në gota të vogla, shtoni kremin e ngrohtë dhe, pas ftohjes, shantilin. Kështu shërbehet në gosti pa prerje dhe pa pjata.

Çfarë është Kadaif me Krem dhe Shantili – Ëmbëlsirë Verore e Ftohtë?

Kadaifi me krem është një ëmbëlsirë në tavë me tri shtresa, që shërbehet e ftohtë. Baza bëhet me fije kadaifi, pra me brumë në formë fijesh shumë të holla, që shitet i gatshëm. Fijet përzihen me gjalpë të shkrirë dhe piqen derisa të marrin ngjyrë të artë. Mbi kadaifin e nxehtë derdhet sherbet i ftohur, i zier me sheqer, ujë dhe limon. Kur baza ftohet, mbulohet me krem vanilje dhe, në fund, me pana të rrahur, që zakonisht quhet shantili.

Kremi i mesit është një krem pastiçerie i trashë: qumësht i plotë, të verdha vezësh, sheqer dhe niseshte misri, të ziera derisa masa të bëhet si puding i dendur. Niseshteja e bën kremin të mbajë formë pas ftohjes, ndërsa gjalpi i shtuar në fund i jep shkëlqim dhe butësi. Shantili bëhet me pana të lëngshme me 35% yndyrë, të rrahur me pak sheqer pluhur derisa të mbajë maja.

Ndryshe nga kadaifi klasik me arra, ku mbushja me arra mbetet mes dy shtresash fijesh dhe gjithë tava laget me shumë sherbet, këtu kadaifi shërben si bazë, ndërsa pjesën më të madhe të copës e zënë kremi dhe shantili. Ndryshe edhe nga versionet me krem djathi, kremi nuk piqet në furrë dhe ëmbëlsira nuk hahet e vakët. Rezultati është më i freskët dhe më i lehtë në gojë.

Historia e Pjatës

Kadaifi me krem bashkon dy tradita ëmbëlsirash. Nga njëra anë janë fijet e kadaifit dhe sherbeti, që në Ballkan u përhapën gjatë periudhës osmane bashkë me bakllavanë dhe ëmbëlsira të tjera me brumë e sheqer. Fijet bëhen duke derdhur brumë të lëngshëm mbi një pllakë të nxehtë që rrotullohet, dhe sot shiten kryesisht të gatshme. Emri «kadaif» ka hyrë në shqip nga turqishtja. Në shtëpitë shqiptare forma më e njohur mbetet kadaifi me arra, që shtrohet në festa dhe në vizita familjare.

Nga ana tjetër janë kremi i pastiçerisë dhe pana e rrahur, dy përgatitje bazë të ëmbëltoreve evropiane. Edhe fjalët e tregojnë këtë prejardhje: «pastiçeri» vjen nga italishtja pasticceria, ndërsa «shantili» nga frëngjishtja crème Chantilly, siç quhet atje pana e rrahur me sheqer. Meqë kanë nevojë për ftohje të vazhdueshme, ëmbëlsirat me krem e pana janë të lidhura ngushtë me frigoriferin dhe me vitrinat e ftohta të ëmbëltoreve.

Nuk dihet me siguri kur dhe ku u vendosën për herë të parë krem dhe pana mbi një bazë kadaifi. Në Greqi një ëmbëlsirë shumë e ngjashme njihet si ekmek kataifi, ndërsa në Shqipëri dhe në Kosovë kadaifi me krem gjendet sot në shumë ëmbëltore dhe përgatitet edhe në shtëpi. Recetat ndryshojnë në trashësinë e kremit, në sasinë e sherbetit dhe në arrat ose fistikët që spërkaten sipër.