Lemonade Shtëpie – Limonadë me Shurup Limoni dhe Nenexhik

Hyrje

Lemonade shtëpie, pra limonada e bërë me limonë të saposhtrydhur, është ndër pijet më të thjeshta të verës dhe dallohet menjëherë nga limonada e gatshme e dyqanit. Përbërësit kryesorë janë tre: limon, sheqer dhe ujë. Ka thartësi të gjallë, ëmbëlsi të matur dhe aromë të fortë limoni, që vjen jo vetëm nga lëngu, por edhe nga lëkura e grirë. Me pak nenexhik dhe shumë akull, një gotë e tillë të freskon si pak pije të tjera, sidomos në pasditet e nxehta të korrikut dhe të gushtit.

Sekreti i kësaj recete është shurupi. Sheqeri tretet në pak ujë të nxehtë bashkë me lëkurën e grirë të dy limonëve; kështu vajrat aromatikë të lëkurës kalojnë në shurup dhe në fund të gotës nuk mbeten kokrriza sheqeri. Lëngu i limonit shtohet vetëm pasi shurupi hiqet nga zjarri, që të ruajë shijen e freskët. Koncentrati që del hollohet me ujë të ftohtë dhe, në shishe qelqi të mbyllur mirë, ruhet në frigorifer deri në pesë ditë. Kështu, një gotë e freskët është gati brenda pak minutash.

Limonada shkon mirë në drekat e verës, në festat në oborr, në ditëlindjet e fëmijëve dhe kudo ku duhet një pije pa alkool që e pëlqejnë të gjithë, nga më të vegjlit te gjyshërit. Shoqëron bukur byrekun, sallatat dhe peshkun e pjekur, sepse thartësia e saj e freskon gojën pas çdo kafshate. Sasia e recetës mjafton për gjashtë gota të mëdha; për një festë me më shumë njerëz, dyfishoni sasitë dhe mbajeni koncentratin gati në frigorifer, që ta holloni kur të vijnë mysafirët.

Përbërësit

Për 6 persona

Udhëzimet

1. Larja e limonëve: Lani të shtatë limonët nën ujë të ngrohtë dhe fërkojini me një furçë të butë, sepse lëkura e dy prej tyre do të shkojë në shurup, kurse një limon do të pritet në rrathë për gotat. Thajini mirë me peshqir të pastër, që të mos rrëshqasin në rende. Lini mënjanë limonin e zbukurimit dhe përgatitni rendet, sitën, shtrydhësen dhe një tenxhere të vogël.
2. Grirja e lëkurës: Me anën e imët të rendes, grini lëkurën e dy limonëve, duke kaluar vetëm mbi shtresën e verdhë. Kur shfaqet pjesa e bardhë, rrotulloni limonin dhe vazhdoni në një anë tjetër, sepse e bardha i jep pijes shije të hidhur. Mblidhni lëkurën e grirë në një tas të vogël. Këta dy limonë nuk hidhen: do t'i shtrydhni më pas bashkë me katër të tjerët.
3. Përgatitja e shurupit: Në tenxheren e vogël hidhni 150 g sheqer, 150 ml ujë dhe lëkurën e grirë. Vendoseni në zjarr mesatar dhe përzieni vazhdimisht për 3-4 minuta, derisa sheqeri të tretet plotësisht dhe lëngu të bëhet i tejdukshëm. Sapo të fillojë të ziejë lehtë, hiqeni nga zjarri; shurupi nuk duhet të marrë ngjyrë. Lëreni lëkurën në shurupin e nxehtë për 10 minuta, që të lëshojë aromën.
4. Shtrydhja e limonëve: Ndërkohë që shurupi pushon, rrotulloni gjashtë limonët një nga një mbi tavolinë, duke i shtypur lehtë me pëllëmbë për 10-15 sekonda, që të lëshojnë më shumë lëng. Prisini përgjysmë dhe shtrydhini, pa i shtypur gjysmat deri në fund, që të mos dalë hidhësia e pjesës së bardhë. Kalojeni lëngun nga një sitë e imët për të hequr farat dhe tulin e trashë. Duhet të keni rreth 250 ml lëng.
5. Koncentrati i limonadës: Kullojeni shurupin me sitë të imët në një kanë ose shishe qelqi, duke shtypur lehtë lëkurën me lugë që të dalë i gjithë lëngu aromatik; lëkurën e mbetur flakeni. Shtoni lëngun e limonit dhe përzieni. Ftoheni koncentratin: në një legen me ujë të ftohtë mjaftojnë 10-15 minuta, në temperaturë dhome duhen rreth 30 minuta. Nëse nuk e përdorni menjëherë, mbylleni dhe ruajeni në frigorifer.
6. Hollimi dhe provimi i shijes: Hidhni koncentratin e ftohur në një kanë të madhe, shtoni 1 litër ujë të ftohtë, përzieni mirë me një lugë të gjatë dhe provojeni. Nëse ju duket shumë e fortë, shtoni ujë nga 100 ml në një herë, duke provuar pas çdo shtese, derisa thartësia dhe ëmbëlsia të jenë në ekuilibër. Nëse lëngu i limonit doli më pak se 250 ml, filloni me pak më pak ujë. Mbani parasysh se edhe akulli do ta hollojë pak gjatë servirjes.
7. Nenexhiku dhe servirja: Prisni limonin e zbukurimit në rrathë të hollë. Lani nenexhikun dhe lini mënjanë 6 degëza për gotat; gjethet e tjera shtypini lehtë mes pëllëmbëve që të lëshojnë aromën dhe hidhini në kanë bashkë me gjysmën e rrathëve të limonit. Vendoseni kanën në frigorifer për 10-15 minuta, që shijet të bashkohen. Mbushni gotat me akull, derdhni limonadën sipër dhe shërbejeni menjëherë, me një degëz nenexhiku dhe një rreth limoni në çdo gotë.

Këshilla nga Kuzhina

• Nxirrini limonët nga frigoriferi të paktën një orë para se t'i shtrydhni, sepse limonët në temperaturë dhome japin më shumë lëng se ata të ftohtë.
• Zgjidhni limonë që duken të rëndë për madhësinë që kanë, me lëkurë të hollë e të lëmuar. Zakonisht janë më të lëngshëm se limonët me lëkurë të trashë e me gunga.
• Nëse limonada e holluar ju del shumë e thartë, mos hidhni sheqer direkt në kanë. Tretni 2-3 lugë gjelle sheqer në pak ujë të nxehtë dhe shtojeni këtë shurup pak nga pak.
• Mbajeni koncentratin dhe limonadën në enë qelqi ose inoksi, jo në enë alumini ose bakri pa kallaj, sepse acidi i limonit reagon me metalin dhe i jep pijes shije metalike.
• Ngrini pak limonadë në format e akullit dhe përdorini në vend të akullit të zakonshëm, që pija të mos hollohet kur kubikët shkrihen.

Si të Servirni

Shërbejeni limonadën shumë të ftohtë, në gota të larta me tre ose katër kubikë akulli, një rreth limoni dhe një degëz nenexhiku. Nëse kana do të qëndrojë në tavolinë gjatë gjithë drekës, mbajeni koncentratin dhe ujin veçmas në frigorifer dhe mbushni kanën pak nga pak, që akulli të mos e hollojë tepër. Gotat mund t'i ftohni paraprakisht në frigorifer për 15 minuta.

Shoqëron mirë byrekun me spinaq ose me djathë, perimet e skarës dhe qoftet e pjekura, sepse thartësia e limonit e freskon gojën pas ushqimeve me yndyrë. Pranë ëmbëlsirave me shurup, si bakllavaja ose kadaifi, një limonadë jo shumë e ëmbël e balancon tryezën më mirë se një pije e sheqerosur. Për festat e fëmijëve, vendosni në tavolinë një kanë të madhe dhe një tas me rrathë limoni, që secili ta zbukurojë gotën e vet.

Variacione Rajonale

• Limonadë me Mjaltë: Në vend të sheqerit, tretni 120 g mjaltë në 150 ml ujë të vakët, pa e zier, dhe vazhdoni njësoj me lëkurën dhe lëngun e limonit. Ky version nuk është vegan.
• Limonadë me Gaz: Hollojeni koncentratin me ujë mineral me gaz shumë të ftohtë, të gjithin ose gjysmë për gjysmë me ujë të zakonshëm, dhe shtojeni vetëm në çastin e servirjes, që pija të mos e humbasë gazin.
• Limonadë me Xhenxhefil: Shtoni në shurup 3-4 rrathë xhenxhefil të freskët bashkë me lëkurën e limonit dhe kullojini së bashku, për një shije pak pikante.
• Limonadë me Luleshtrydhe: Bluani 200 g luleshtrydhe me 100 ml ujë, kalojeni purenë nga sita dhe përzieni me koncentratin para se ta holloni.
• Limonadë me Portokall: Zëvendësoni dy nga limonët me dy portokalle për një pije më të butë dhe më pak të thartë, duke ulur sheqerin në rreth 120 g.

Çfarë është Lemonade Shtëpie – Limonadë me Shurup Limoni dhe Nenexhik?

Limonada e shtëpisë është një pije e ftohtë pa alkool, e përbërë nga lëng limoni, ujë dhe sheqer. Në këtë version përbërësit nuk përzihen thjesht në kanë: së pari përgatitet një shurup i thjeshtë me sheqer, ujë dhe lëkurë limoni, pastaj atij i shtohet lëngu i shtrydhur. Rezultati është një koncentrat i ëmbël e i thartë, që hollohet me ujë të ftohtë ose me ujë mineral me gaz.

Në këtë recetë, për çdo 100 ml lëng limoni shkojnë afërsisht 60 g sheqer dhe rreth 460 ml ujë gjithsej. Ky raport jep një pije të freskët, jo shumë të ëmbël, ku thartësia ndihet qartë. Lëkura e grirë sjell aromën që lëngu vetëm nuk e ka, ndërsa nenexhiku i shtuar në fund i jep pijes një freski të këndshme që shkon bukur me limonin.

Meqë koncentrati ruhet disa ditë në frigorifer, kjo recetë qëndron pranë shurupeve të frutave që përgatiten në shtëpi: bëhet një herë dhe përdoret gotë pas gote. Ndryshe nga limoncello ose sorbeti me limon, këtu nuk ka as alkool, as ngrirje. Është thjesht një pije e përditshme, që e pinë njësoj fëmijët dhe të rriturit. Me pak ndryshime, e njëjta bazë shërben edhe për limonadë me gaz, me mjaltë ose me fruta të tjera.

Historia e Pjatës

Limoni e ka origjinën në Azi dhe u përhap gradualisht drejt Lindjes së Mesme e Mesdheut, ku pijet me lëng limoni, ujë dhe ëmbëlsues njihen prej shekujsh. Nuk dihet me saktësi se ku dhe kur u përgatit për herë të parë një pije që mund ta quajmë limonadë; një recetë kaq e thjeshtë me shumë mundësi është bërë në forma të ngjashme në disa vende. Me kalimin e kohës, mjalti u zëvendësua gjithnjë e më shumë nga sheqeri, ndërkohë që ky i fundit bëhej më i lirë.

Në Evropë limonada u bë e njohur sidomos që nga shekulli XVII, kur në Paris shitej nëpër rrugë dhe kafene. Vetë fjala vjen nga gjuhët romane: frëngjisht limonade, italisht limonata. Që atëherë limonada është bërë pije e zakonshme në shumë vende të Evropës. Në kuzhinën osmane, pijet e ëmbla të ftohta me fruta, lule ose erëza quheshin sherbet, kurse në shqip kjo fjalë sot përdoret më shumë për shurupin që hidhet mbi bakllavanë dhe revaninë.

Në Shqipëri agrumet kultivohen kryesisht në jug, pranë bregdetit, ku dimri është më i butë. Limonada nuk ka një recetë të vetme kombëtare: çdo shtëpi e rregullon ëmbëlsinë, thartësinë dhe sasinë e ujit sipas shijes së vet. Mënyra me shurup, që përdoret në këtë recetë, ngjan me atë të shurupeve të frutave që hollohen me ujë dhe është thjesht një zgjidhje praktike për ta mbajtur pijen gati për disa ditë.