Sultjash me Qumësht, Oriz dhe Kanellë

Hyrje

Sultjashi është ëmbëlsirë me oriz dhe qumësht që trashet nga niseshteja e kokrrave, jo nga mielli ose pluhurat e gatshëm. Orizi nis në pak ujë që të zbutet pa djegur qumështin. Kur uji është thithur pothuajse plotësisht, qumështi i ngrohtë shtohet në tri pjesë dhe masa gatuhet në zjarr të ulët.

Përdorni oriz kokërr-rrumbullakët dhe tenxhere me fund të trashë. Përzieni çdo 2-3 minuta në fillim dhe më shpesh në 10 minutat e fundit. Sultjashi hiqet nga zjarri kur është ende pak më i hollë se tekstura që dëshironi, sepse orizi vazhdon të thithë lëng gjatë ftohjes.

Receta jep gjashtë tasa dhe përdor 100 g sheqer, por mund ta ulni në 80 g. Kanella hidhet mbi porcionet, ndërsa lëkura e limonit hiqet para servirjes. Për ruajtje të sigurt, kalojeni në tasa të cekët dhe futeni në frigorifer brenda dy orësh.

Çfarë është Sultjash me Qumësht, Oriz dhe Kanellë?

Sultjash është puding orizi me qumësht, i njohur në kuzhinat shqiptare dhe ballkanike. Kokrrat gatuhen ngadalë derisa lëshojnë niseshte dhe krijojnë krem natyral. Tekstura duhet të jetë e lugët, me kokrrat ende të dallueshme. Kanella dhe lëkura e limonit japin aromë, por nuk duhet të mbulojnë shijen e qumështit.

Historia e Pjatës

Ëmbëlsirat me oriz dhe qumësht gjenden në shumë kuzhina të Ballkanit dhe Mesdheut, me emërtime dhe raporte të ndryshme. Në shtëpitë shqiptare sultjashi shërbehet i ngrohtë ose i ftohtë dhe shpesh përfundon me kanellë. Kjo recetë nuk pretendon një formulë të vetme historike; ajo dokumenton një raport të përsëritshëm për tenxheren e shtëpisë.

Përbërësit

Për 6 persona

• 150 g oriz kokërr-rrumbullakët (i shpëlarë shkurt)
• 300 ml ujë
• 1 l qumësht i plotë (i ngrohur)
• 100 g sheqer (80 g për më pak ëmbëlsi)
• 1 lugë çaji vanilje
• 2 rripa lëkurë limoni (vetëm pjesa e verdhë)
• 1 majë luge kripë
• 1 lugë çaji kanellë (për servirje)

Udhëzimet

1. Shpëlaj orizin: Shpëlajeni orizin një herë me ujë të ftohtë dhe kullojeni. Mos e lani gjatë, sepse një pjesë e niseshtesë ndihmon trashjen.
2. Nis gatimin me ujë: Vendosni orizin, 300 ml ujë dhe kripën në tenxhere me fund të trashë. Ziejeni butë 10-12 minuta, derisa uji të jetë pothuajse thithur.
3. Shto qumështin gradualisht: Hidhni një të tretën e qumështit të ngrohtë dhe lëkurën e limonit. Mbani zjarr të ulët dhe përzieni çdo 2-3 minuta.
4. Vazhdo trashjen: Shtoni qumështin e mbetur në dy pjesë gjatë 15 minutave. Vazhdoni gatimin 20-25 minuta, pa e lënë masën të vlojë fort.
5. Shto sheqerin dhe vaniljen: Kur kokrrat janë të buta, shtoni sheqerin dhe vaniljen. Gatuajeni edhe 5-7 minuta duke përzier më shpesh që fundi të mos kapet.
6. Kontrollo konsistencën: Kaloni lugën në fund: gjurma duhet të mbyllet ngadalë. Hiqeni sultjashin ndërsa është ende pak i rrjedhshëm, sepse trashet gjatë ftohjes.
7. Ndaj dhe ftoh: Hiqni lëkurën e limonit, ndajeni në tasa të cekët dhe hidhni kanellë. Futeni në frigorifer brenda 2 orësh nëse nuk shërbehet i ngrohtë.

Këshilla nga Kuzhina

• Ngroheni qumështin veç; qumështi i ftohtë ndalon zierjen dhe zgjat kohën.
• Përdorni tenxhere me fund të trashë dhe spatul të sheshtë për të kontrolluar cepat.
• Mos prisni që sultjashi të jetë shumë i trashë në zjarr. Ai trashet ndjeshëm pasi ndahet në tasa.
• Sheqerin shtojeni pasi orizi të jetë zbutur, sepse shtimi i hershëm mund ta zgjasë gatimin.

Si të Servirni

Ndajeni në gjashtë tasa dhe lëreni 20 minuta në temperaturë ambienti. Shërbejeni të vakët, ose ftoheni të paktën 2 orë. Hidhni kanellën vetëm në fund. Për më shumë teksturë mund të shtoni pak fistikë ose arra, por mos përdorni shumë garniturë. Në frigorifer mbahet 3-4 ditë në enë të mbyllur.

Variacione Rajonale

• Për aromë portokalli zëvendësoni lëkurën e limonit me dy rripa lëkurë portokalli.
• Për sultjash më pak të ëmbël përdorni 80 g sheqer dhe mos ndryshoni qumështin.
• Për version me arra shtoni 30 g arra të pjekura vetëm gjatë servirjes.