Sultjash me Qumësht, Oriz dhe Kanellë

Hyrje

Sultjashi është ëmbëlsirë me oriz dhe qumësht që trashet nga niseshteja e kokrrave, jo nga mielli ose pluhurat e gatshëm. Orizi nis në pak ujë që të zbutet pa djegur qumështin. Kur uji është thithur pothuajse plotësisht, qumështi i ngrohtë shtohet në tri pjesë dhe masa gatuhet në zjarr të ulët.

Përdorni oriz kokërr-rrumbullakët dhe tenxhere me fund të trashë. Përzieni çdo 2-3 minuta në fillim dhe më shpesh në 10 minutat e fundit. Sultjashi hiqet nga zjarri kur është ende pak më i hollë se tekstura që dëshironi, sepse orizi vazhdon të thithë lëng gjatë ftohjes.

Receta jep gjashtë tasa dhe përdor 100 g sheqer, por mund ta ulni në 80 g. Kanella hidhet mbi porcionet, ndërsa lëkura e limonit hiqet para servirjes. Për ruajtje të sigurt, kalojeni në tasa të cekët dhe futeni në frigorifer brenda dy orësh.

Përbërësit

Për 6 persona

Udhëzimet

1. Shpëlaj orizin: Shpëlajeni orizin një herë me ujë të ftohtë dhe kullojeni. Mos e lani gjatë, sepse një pjesë e niseshtesë ndihmon trashjen.
2. Nis gatimin me ujë: Vendosni orizin, 300 ml ujë dhe kripën në tenxhere me fund të trashë. Ziejeni butë 10-12 minuta, derisa uji të jetë pothuajse thithur.
3. Shto qumështin gradualisht: Hidhni një të tretën e qumështit të ngrohtë dhe lëkurën e limonit. Mbani zjarr të ulët dhe përzieni çdo 2-3 minuta.
4. Vazhdo trashjen: Shtoni qumështin e mbetur në dy pjesë gjatë 15 minutave. Vazhdoni gatimin 20-25 minuta, pa e lënë masën të vlojë fort.
5. Shto sheqerin dhe vaniljen: Kur kokrrat janë të buta, shtoni sheqerin dhe vaniljen. Gatuajeni edhe 5-7 minuta duke përzier më shpesh që fundi të mos kapet.
6. Kontrollo konsistencën: Kaloni lugën në fund: gjurma duhet të mbyllet ngadalë. Hiqeni sultjashin ndërsa është ende pak i rrjedhshëm, sepse trashet gjatë ftohjes.
7. Ndaj dhe ftoh: Hiqni lëkurën e limonit, ndajeni në tasa të cekët dhe hidhni kanellë. Futeni në frigorifer brenda 2 orësh nëse nuk shërbehet i ngrohtë.

Këshilla nga Kuzhina

• Ngroheni qumështin veç; qumështi i ftohtë ndalon zierjen dhe zgjat kohën.
• Përdorni tenxhere me fund të trashë dhe spatul të sheshtë për të kontrolluar cepat.
• Mos prisni që sultjashi të jetë shumë i trashë në zjarr. Ai trashet ndjeshëm pasi ndahet në tasa.
• Sheqerin shtojeni pasi orizi të jetë zbutur, sepse shtimi i hershëm mund ta zgjasë gatimin.

Si të Servirni

Ndajeni në gjashtë tasa dhe lëreni 20 minuta në temperaturë ambienti. Shërbejeni të vakët, ose ftoheni të paktën 2 orë. Hidhni kanellën vetëm në fund. Për më shumë teksturë mund të shtoni pak fistikë ose arra, por mos përdorni shumë garniturë. Në frigorifer mbahet 3-4 ditë në enë të mbyllur.

Variacione Rajonale

• Për aromë portokalli zëvendësoni lëkurën e limonit me dy rripa lëkurë portokalli.
• Për sultjash më pak të ëmbël përdorni 80 g sheqer dhe mos ndryshoni qumështin.
• Për version me arra shtoni 30 g arra të pjekura vetëm gjatë servirjes.

Çfarë është Sultjash me Qumësht, Oriz dhe Kanellë?

Sultjash është puding orizi me qumësht, i njohur në kuzhinat shqiptare dhe ballkanike. Kokrrat gatuhen ngadalë derisa lëshojnë niseshte dhe krijojnë krem natyral. Tekstura duhet të jetë e lugët, me kokrrat ende të dallueshme. Kanella dhe lëkura e limonit japin aromë, por nuk duhet të mbulojnë shijen e qumështit.

Historia e Pjatës

Ëmbëlsirat me oriz dhe qumësht gjenden në shumë kuzhina të Ballkanit dhe Mesdheut, me emërtime dhe raporte të ndryshme. Në shtëpitë shqiptare sultjashi shërbehet i ngrohtë ose i ftohtë dhe shpesh përfundon me kanellë. Kjo recetë nuk pretendon një formulë të vetme historike; ajo dokumenton një raport të përsëritshëm për tenxheren e shtëpisë.