Portokalopita me Petë Filo, Portokall dhe Sherbet

Hyrje

Portokalopita është ëmbëlsirë greke me petë filo të thara e të thërrmuara, kos, vezë, lëng e lëkurë portokalli, e lagur pas pjekjes me sherbet të ftohtë. Petët nuk shtrohen në shtresa si bakllavaja; ato thahen dhe shpërndahen në masë që sherbeti të hyjë në çdo copë.

Sherbeti përgatitet i pari dhe ftohet. Petët lihen të humbin lagështinë, pastaj palosen në masën me kos pa krijuar toptha të ngjeshur. Piqeni derisa qendra të arrijë 71°C dhe sipërfaqja të jetë e artë. Hidhni sherbet të ftohtë mbi tavën e nxehtë gradualisht, jo të gjithë në një pikë.

Lëreni të pushojë të paktën 3 orë dhe shërbejeni në katrorë me kos ose akullore. Ruajeni të mbuluar në frigorifer.

Përbërësit

Për 12 persona

Udhëzimet

1. Bëni sherbetin: Zieni 300 g sheqer, ujin, pak lëkurë portokalli dhe kanellën 8 minuta; ftoheni plotësisht.
2. Thani petët: Shpërndajini petët dhe lërini 30 minuta, pastaj thërrmojini me duar.
3. Përzieni bazën: Rrihni vezët me 180 g sheqer dhe kontrollo që masa të zbardhet para kosit, vajit, lëngut, lëkurës e pluhurit pjekës.
4. Shtoni filon: Palosni petët në masë në tri pjesë që të shpërndahen pa u ngjeshur.
5. Piqni portokalopitën: Hidheni në tavë dhe piqeni në 180°C për 40-45 minuta, derisa qendra të arrijë 71°C.
6. Hidhni sherbetin: Hidhni sherbetin e ftohtë gradualisht mbi tavën e nxehtë dhe lëreni 3 orë para prerjes.

Këshilla nga Kuzhina

• Ftoheni sherbetin para pjekjes së tavës.
• Ndajini petët me duar që të mos formojnë toptha.
• Mos e prisni para se sherbeti të përthithet.

Si të Servirni

Lëreni të pushojë të paktën 3 orë dhe shërbejeni në katrorë me kos ose akullore. Ruajeni të mbuluar në frigorifer.

Variacione Rajonale

• Shtoni vanilje në masën e kosit.
• Përdorni mandarinë bashkë me portokallin.
• Shërbejeni me kos grek pa sheqer.

Çfarë është Portokalopita me Petë Filo, Portokall dhe Sherbet?

Portokalopita është ëmbëlsirë greke me petë filo të thara e të thërrmuara, kos, vezë, lëng e lëkurë portokalli, e lagur pas pjekjes me sherbet të ftohtë. Petët nuk shtrohen në shtresa si bakllavaja; ato thahen dhe shpërndahen në masë që sherbeti të hyjë në çdo copë.

Historia e Pjatës

Portokalopita lindi në kuzhinën shtëpiake greke si mënyrë e zgjuar për të përdorur petët filo që mbeteshin ose thaheshin. Në vend që të hidheshin, amvisat i thanin mirë, i copëtonin dhe i lidhnin me vezë, kos e lëng portokalli, pastaj i njomnin me sherbet. Kjo logjikë e kursimit me shije është shumë ballkanike: asgjë nuk humbet, gjithçka kthehet në pjatë me vlerë. Me kohë, receta doli nga kuzhina e përditshme dhe hyri në pastiçeri, por baza e saj mbeti e njëjtë: petë, agrume dhe teknikë e pastër. Në ishujt jonianë shpesh piqej në tepsi të mëdha për festa familjare.

Në Shqipëri, portokalopita u bë më e njohur në zonat jugore, sidomos në familje që kanë pasur lëvizje tregtare e familjare me Greqinë. Në Sarandë, Delvinë dhe Tiranë, u përshtat me shijen vendase: pak më shumë lëkurë portokalli, ndonjëherë pak kanellë, dhe ëmbëlsi më e moderuar se versionet shumë të rënda. Sot gjendet edhe në lokale, por versioni i shtëpisë mbetet më i dashur. Kjo e bëri të pranueshme edhe në kuzhinën e përditshme. Kjo traditë vazhdon edhe sot në qytete. Arsyeja është e thjeshtë: kur bëhet me portokall të freskët dhe me dorë të kujdesshme, ka atë shije "si te gjyshja" që nuk zëvendësohet.